عمارت گنبدی با گلتافت

[pejuhesh252]

بسم الله الرحمن الرحیم

عمارت گنبدی با گلتافت
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=10#p54716

[pejuhesh252]

مرحوم پروفسور خلیلی با الهام از معماری کویر جنوب خراسان ویزد و سالها مطالعه وتحقیق و بررسی بر روی سازه های خشتی و گلی و همچنین معماری سنتی ایران توانست با بسط و گسترش این روش ها و بر طرف کردن نواقص آنها دو ابداع بزرگ،نوین و بی نظیر در زمینه سازه خاکی و معماری گنبدی به جهانیان ارائه دهد.
پروفسور خلیلی 5 سال از عمر خود را با یک موتور سیکلت به دنبال الهامی نوین در صحراهای ایران گذراند و ارزش والای معماری سنتی ایران و سادگی را در خانه های خشت و گلی یافت.
او همچنین به مطالعه اشعار مولوی می پرداخت و نگرش مولوی در مورد وحدت وجود و عناصرچهارگانه نیز برای او منبع مهمی از الهام بود
پروفسور خلیلی خودشان در این رابطه می گویند: وقتی که در صحرا بودم، با 5عنصر ابدی آشنا شدم: خاک، باد، آب، آتش و مولوی!!!!
شاید عجیب باشد ولی اشعار جناب جلال الدین محمد مولوی برای پروفسور نادر خلیلی الهام بخش طرح های خانه سازی در قرن 21 بوده است.
(باد و خاک و آب و آتش بنده‌اند با من و تو مرده با حق زنده‌اند)
در واقع خلیلی از نگرش مولوی الهام گرفت تا از مواد طبیعی برای ساخت مسکن در جهان مدرن استفاده کند.
دو ابداع بزرگ پروفسور خلیلی به ترتیب روش گلتافتن یا خانه های سرامیکی Ceramic Houses )) و روش ابرخشت یا سوپر ادوب(super adobe) می باشد.

روش گلتافتن اولین ابداع پروفسور خلیلی در رابطه با سازه های خاکی است منبع الهام این کشف بزرگ علاوه بر موارد فوق کوره های سفال پزی و پخت آجر بودند که در پی زلزله ها و فصلهای متوالی از پس سالیان و در مقابل تکانهای عمودی و افقی زمین بدون کوچکترین تغییری پابرجا مانده بودند و پروفسور با دیدن و تامل در آنها روش گلتافتن یا خانه سرامیکی را ابداع می کند.
پروفسور خلیلی این کشف بزرگ را این گونه ساده توضیح می دهد: ما تا به امروز همیشه کوزه و سفال را قد و اندازه دستان خودمان میساختیم ، اما میتوانیم آنقدر آنرا بزرگ بسازیم تا درون آن به زندگی بپردازیم ، و این یعنی پختن خانه و ویلا .
در حقیقت این کار انجام میشد و کوره های پخت سفال همیشه ساختمان خودشان در وهله اول بالای 900 درجه حرارت میدید و چون در شرایط جوی گوناگون این شرایط پخت صورت میگرفت ، بنابر این استحکامی یکپارچه بوجود می آمد.
پروفسور خلیلی در مورد روش گلتافتن اینگونه می گویند:«‌به‌زودی پی‌بردم که اگر ساختمان‌هایی از خاک بسازم، مانند خانه‌های خشتی و گلی که در دهکده‌ها وجود دارد و سپس آنها را آتش بزنم، می‌توانم آنها را به خانه‌های زیبا و مقاوم سفالی تبدیل کنم که طول عمر بیشتری داشته باشند.»
و در کتاب ارزشمند تنها دویدن در این رابطه این طور می نویسند:"در نیمه راه زندگی از رقابت ها دست شستم و با گام هایی آرام با رویاهایم به راه افتادم.
رویاهایی درباره ساختن یک خانه ساده.خانه ای که به دست انسان و با ارکان ساده این جهان بنا شود:آب باد خاک و آتش.
خانه ای با خاک و خشت و آتشی افروخته در آن.آتشی که خشت ها را در هم آمیزد و دیوارهایی سنگ گونه پدید آورد خانه ای مانند یک کوره یا کوره ای مانند یک خانه،آراسته با لعاب های رنگین به زیبایی ابدی ظروف سفالین.
سرانجام،این رویاها را در عالم حقیقت لمس کردم بدون مسابقه دادن با کسی جز خودم"

[pejuhesh252]

روش کار گلتافتن به این صورت است که یک ساختمان خشتی و گلی که دارای سقف گنبدی باشد را به روش معمول بنا کرده و سپس با دستگاهی شبیه دستگاه های ساده سمپاشی که درون آن از محلول لعاب پر شده باشد همه قسمت ها از کف و سقف و دیوارها لعاب پاشی می شود و بعد از درون به وسیله ی حداقل 4 مشعل آتش زده شده و گداخته می شوند تا بنایی کاملا یکپارچه و سرامیکی حاصل شود.
در واقع گنبدهای گلتافتن با خاک رس ساخته میشوند و با حرارت آتش ذوب شده و می پزند تا یکپارچه و محکم شوند.
و همین یکپارچگی روش گنبد گلتافتن است که سبب شده تا مقاومت ساختمان های یکپارچه در برابر زلزله تا 9.2 ریشتر در آمریکا تست و ثبت گردد ، این مقدار مقاومت بیشترین مقدار مقاومت ثبت شده برای ساختمان ها و ویلا است،که از منظر معماری و فرآیند ساخت شگفت انگیز میباشد و در واقع این روش گلتافتن یک روش ضدزلزله به حساب می آید که در عین زیبایی و سادگی فوق العاده محکم و استوار است.
نادرخلیلی در سال 1984، جایزه کیفیت برجسته در فناوری ((Excellence in Technology را به خاطر ابداع سیستم خانه‎های سرامیکی(گلتافتن)، از سوی انستیتوی معماران آمریکایی کالیفرنیا (CCAIA) دریافت کرد.
از دیگر ویژگی های سیستم گلتافتن می توان به موارد زیر اشاره کرد.
-روش گلتافتن برای مقاوم سازی ساختمان های از قبل ساخته شده خشت و گلی دارای سقف گنبدی با کمی ترمیم و تعمیر قابلیت استفاده داشته و الزامی نیست از ابتدا به آن فکر شده باشد.
-به دلیل لعابدار بودن و یکپارچگی بسیار بهداشتی است و قابلیت تمیز شدن همه سطوح آن وجود دارد.
-به دلیل حرارت بالای آتش در مرحله گداختن گنبد همه موجودات موذی مانند موش و حشرات و آفت ها از بین می روند.
جالب است بدانید که یک هنرمند سفالگر کلمبیایی به تقلید از روش گلتافتن (نه دقیقا روش گلتافتن) بزرگترین خانه سفالی را ساخته و اکنون در آن زندگی می کند و جالبتر اینکه این هنرمند علاوه بر خانه سفالی تمام امکانات خانه اش را نیز با سفال ساخته است.