امراض حوصله

[pejuhesh237]

بسم الله الرحمان الرحيم

[pejuhesh237]

امراض حوصله، كه زهرك عبارت از اوست.

تخمه:
سبب آن، كثرت اكل و طعمه بى‏وقت و عدم هضم است.

علامتش قى كردن و سستى بال و سر و بر خاك غلطيدن و بر نشمين قرار نداشتن و دهان باز كردن و سيلان رطوبات.

علاج:

گرسنگى و پرواز بيشتر نمودن و طعمه از برنج و ذرت و حبوبات دادن است.

در روز سوم، گنجشك طعمه كنند و اين دوا را در گوشت پيچيده بدهند: زنجبيل، مصطكى، كرويا، دارچينى و فلفل،

از هر يك يك جزء؛ حرف ابيض، ربع جزء، با شكر حبّى به قدر فلفل ساخته و استعمال نمايند.

جهت رفع رطوبات غليظه:

مويزج را از مجربات دانسته‏اند و قدر شربت، از سه عدد تا هفت عدد است. و سوناخس و «ادهم»، تسقيه طبيخ مصطكى و قرنفل را ستوده‏اند.

و بر روى نعناع تازه و پودنه و سداب كه سركه بر آن پاشيده بخوابانند و در زير نشمين بگسترند.

و به اجماع رسيده كه از انسان و طيور و وحوش، سه صنف‏اند كه تخمه نمى‏شوند؛

از انسان، حكيم و راهب و مسافر؛ و از وحوش، شير و پلنگ و آهو و از طيور، كبك و شتر مرغ و قطاة، كه به فارسى سنگ اشكنك گويند.

رياح:

علامتش قراقر و ظهور نفخ و قلت اكل است.

علاج:

طعمه را از ملخ و خطاف و خرگوش كنند و حبّى كه مذكور شد، بسيار نافع است.

و حقنه به طبيخ رازيانه و كرفس و بنج و يا به روغن تازه و فلفل كنند و جگر گوسفند با شير الاغ و هليله زرد

و به دستور، تخم كشف با شكر، به غايت مسهلاتِ نافع‏اند. و شياف شكر و انزروت و عسل و نمك، بسيار نافع است.

و شياف پيه خوك را مخصوص باز بيان كرده ‏اند.

هرگاه حرارت ظاهر باشد، به جاى نمك، در مسهلات و شيافات و حقنه‏ها، هليله زرد كنند.

و به چرغ و شاهينِ بحرى جهت اسهال نمودن، قدرى نوشادر با شكر و روغن تازه دادن بسيار نافع است؛

چه اولًا به قى دفع فضلات و ثانيا به اطلاق، دفع مواد مى‏فرمايد.

دود:
علامت كرمى كه در زهرك به هم رسد، منكوس داشتن سر و گشودن دهان و لاغر شدن است.

و علامت كرم روده، بدبوئى فضله و غلطيدن و قلت اكل است و علامت كرم مقعد، خروج و ظهور اوست.

علاج:

آب برگ شفتالو با گوشت با آب چغندر و عسل نيم گرم دهند. و به دستور، قنبيل و برنگ كابلىِ مقشَّر

و اگير تركى و تربد سفيد را بالسوية سائيده، با عسل حبّ كرده بايد داد.

به جهت درد دندان:

هليله زرد، هليله سياه، كات هندى، توتياى هندى و گلنار

فارسى، اجزا را بالسوية نرم بسايند و با رب انار دهن و دندان را بشويند و از مجربات «ميرزا احمد» است.


بواسير:

علامتش ظهور خون با فضله و فساد هضم طعمه و سقوط قوت و دفع شدن فضله به دشوارى و قلت مقدار آن و كثرت مرّات است.

علاج:

حقنه به طبيخ تخم كتان و روغن آن و روغن گردكان و روغن نارجيل كنند؛ خصوصاً چون قدرى از گردكانِ سوخته اضافه كرده باشند

و شقاق مقعد و خروج او را به حقنه به روغن وسمه و كوهان شتر و روغن حبّ البطم كنند.کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص374-375