معماری گنبدی

[pejuhesh251]

بسم الله الرحمان الرحیم

[pejuhesh252]

فهرست مطالب معماری گنبدی

مشخصات و تفاوتها و امتيازات معماری گنبدی
viewtopic.php?f=472&t=2727#p54676

گردش هوا در عمارت گنبدي
viewtopic.php?f=472&t=2727#p54677

ایمنی عمارت گنبدی
viewtopic.php?f=472&t=2727#p54682

انواع قوس در معماری گنبدی
viewtopic.php?f=472&t=2727#p54704

عمارت گنبدي در مطالعات و بررسیهای عمارت برتر
viewtopic.php?f=472&t=2727#p54705

عمارت گنبدي خالي از آسيبها و مشكلات و عوارض عمارت رايج

ضرورت عمارت گنبدي

نياز به عمارت گنبدي

به سوي عمارت گنبدي

همسو با عمارت گنبدي

عمارت گنبدي با خشت و گل

عمارت گنبدي با آجر وساروج

عمارت گنبدي با چوب
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=10#p54713

عمارت گنبدي با سنگ

عمارت گنبدي با ابرخشت
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=10#p54716

عمارت گنبدي با گلتافت
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=10#p54716

نقش عمارت گنبدي در زندگي برتر (حيات اعلى)

عمارت گنبدي داراي اصول عمارت برتر (أعلى)

عمارت گنبدي داراي انديشه و راه و تعهد آيين حق

عمارت گنبدي داراي اصول پاكزيستي

عمارت گنبدي نمونه سازه برتر

كاربرد تجربيات كهن در عمارت گنبدي

تجارب معماري كهن ملل جهان در عمارت گنبدي

عمارت گنبدي در معماري كهن سرزمین وحي

عمارت گنبدي در معماري كهن ايران
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=20#p54725

عمارت گنبدي در معماري كهن مصر تا مغرب عربي

عمارت گنبدي در معماري شام و تركيه

عمارت گنبدي در معماري كهن آفريقا

عمارت گنبدي در معماري كهن يونان و رم (اروپا)

عمارت گنبدي در معماري كهن هند

عمارت گنبدي در معماري كهن خاوردور

عمارت گنبدي در معماري كهن قاره سرخ

عمارت گنبدي در معماری بقاع و مساجد
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=30#p54733

معماري گنبدي با حريم و درون گرا, و پرهيز از معماری برهنه و برون‌گرا

تجربيات معماران قديمي در عمارت گنبدي

معماري گنبدي در بناهاى خشت آجر سنگ چوب

كاربرد دستاوردهاى مدرن مفيد براى عمارت گنبدي

معماری گنبدي در معماري مدرن اسلامي
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=30#p54739

معماري گنبدي در معماري مدرن كهن

معماري گنبدي در معماري مدرن طبيعي

طرح ريزي عمارت گنبدي

محیط شناسي عمارت گنبدي

زمين شناسي عمارت گنبدي

هنگام شناسي عمارت گنبدي
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=40#p54745

اختيارات نجومي عمارت گنبدي
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=40#p54746
نتايج و تجربيات رعايت اختيارات گنبدي

مشاوره نجومي براى عمارت گنبدي

نسبت شناسي عمارت گنبدي

معرفی دانش نسبت شناسی در عمارت گنبدي

پايه ريزي عمارت گنبدي

ساختار عمارت گنبدي

مسکن فردی با عمارت گنبدي
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=50#p54753

مجتمع مسكوني با عمارت گنبدي

خانه با عمارت گنبدي
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=50#p54755

گلخانه با عمارت گنبدي
viewtopic.php?f=472&t=2727&p=54756#p54756

ساختمان كار با عمارت گنبدي

اقامتگاه و هتل با عمارت گنبدی
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=50#p54759
کافی شاپ با عمارت گنبدی
http://aelaa-net8.tk/SAY/p/index.php?q= ... %3D#p56408

مصالح ساختماني عمارت گنبدي

پوشش كهن و مدرن در عمارت گنبدي
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=50#p54760

رنگهای طبیعی در عمارت گنبدي

منافذ (درب پنجره) كهن و مدرن در عمارت گنبدي

لوازم اجرا در عمارت گنبدي

طرح و تقسيمات داخلي عمارت گنبدي

نماي عمارت گنبدي

تأسيسات عمارت گنبدي

مديريت روشنایی و سايه در عمارت گنبدي

مصرف بهینه انرژی در عمارت گنبدي

مصرف بهینه آب در عمارت گنبدي

مصرف بهینه برق در عمارت گنبدي

مصرف بهینه گاز (سوخت) در عمارت گنبدي

خودكفايي هواي مطلوب در عمارت گنبدي

عايق سرما و گرما در بناء و عمارت گنبدي
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=70#p54773

بادگیر در عمارت گنبدي

خودكفايي انرژي در عمارت گنبدي

خودكفایی آب در عمارت گنبدي

تجهيزات عمارت گنبدي

تزيينات عمارت گنبدي

خرّمي عمارت گنبدي

كارگاه و آزمايشگاه عمارت گنبدي

اجراي پروژه عمارت گنبدي

نمايشگاه عمارت گنبدي

استفاده از گنبد در سقف تخت
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=80#p54785

روش و مراحل اجرای سقف تخت به گنبدی
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=80#p54786

منابع
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=80#p54787

[pejuhesh252]

معرفی معماری گنبدی

معماری گنبدی در نگاه اول ذهن را به سمت مساجد و مکانهای مذهبی می برد ولی در واقع معماری گنبدی نوعی سبک و شیوه در معماری به حساب می آید که علاوه بر زیبایی و ظاهر منحصر به فردش از لحاظ کارایی ، استحکام و صرفه جویی در مصرف انرژی هم بسیار مورد توجه است.

سقف های گنبدی علاوه بر زیبایی نسبت به سقف های تخت امتیازاتی دارند،مثلا سقف های گنبدی از نظر انتقال گرما،محافظت در مقابل باران ، نفوذ آب و حفاظت در مقابل شرایط محیطی به خوبی عمل می کنند.
و دلیل آن این است که شکل هندسی گنبد به صورتی است که گستره ی تاق نیم کره ای آن تقریبا 3برابر سطح قاعده آن است بنابراین شدت تابش آفتاب بر روی بدنه مدور نسبت به یک سطح تخت کم می شود و قسمت پایینی گنبد در دمای کمتری قرار می گیرد.علاوه بر این به علت برجسته بودن گنبد،بدنه ی آن در معرض وزش باد و نسیم قرار گرفته و نسبت به بام های مسطح گرمای تابشی، کمتر در آن اثر می کند همچنین سقف گنبدی بهتر می تواند گرمایی را که بدنه ی ساختمان پس می دهد را به بیرون براند.

یکی از مهمترین خواص سقف های گنبدی خاصیت سیرکولاسیون طبیعی هوا در آنهاست( که در بخش گردش هوا در معماری گنبدی توضیح داده شد)

از دیگر نکات برجسته معماری گنبد ی که باید به آن اشاره نمود خاصیت ایستایی و مقاومت شگفت انگیز در مقابل زلزله این نوع ساختمان ها است.(در بخش ایمنی عمارت گنبدی توضیحات بیشتر را مطالعه کنید)

معماري گنبدی داراي ويژگي هاي زير است:
عدم نفوذ گرما به فضاي داخلي بنا. (به دليل پوشش روشن كاهگلي،و قوسي كه دارند). جلو گيري از رانش بنا.
گنبد ها داراي گونه هاي متفاوت با كاربرد متفاوت اند.مانند دوپوسته. سه پوسته.گسسته ....
سازگاری:
هیچ استانداردی برای اندازه گنبدها تعیین نشده است.
ولی شکل گنبدها می تواند از 4/3 کره تا 3/1 کره و دارای قطرهای 6 الی 85 متر باشد. هزینه پائین تعمیرات و نگهداری:
سطح خارجی گنبد کاملاً صیقلی بوده و به راحتی تمیز می گردد و بنابراین هیچگونه خوردگی یا زدگی نمی‌تواند روی این گنبد بتن آرمه ایجاد شود.
عایق حرارتی (VETHANE):
عایق حرارتی، در دوره کیورینگ و عمل‌آوری ، آن را در شرایط ایده‌آل نگه می‌دارد. همچنین تحت تاثیر شرایط جوی و نوسانات دمای هوا در روز یا شب قرار نگرفته و عمل‌آوری نیز در محیط بسته و با رطوبت هوا اتفاق می‌افتد. شایان ذکر است در این حالت سازه از شوک های حرارتی مصون بوده و مقاومت خوبی در مقابل ترک پیدا می کنند.
همچنین در بیشتر موارد این عایق حرارتی جمع شدگی های سطح را حذف می نماید.
ضخامت VETHANE حداقل 50 میلیمتر می‌باشد. البته ما می‌توانیم این ضخامت را با توجه به کاربرد آن در سردخانه‌ها، اماکن مذهبی، مدارس و غیره افزایش دهیم.

خاصیت ضد آب (waterproof):
ضد آب بودن سازه از اولین مراحل اجرا با باد شدن بالن ایجاد می شود. بالن پس از ساخت سازه در جای خود باقی می ماند و باعث سختی و مقاومتی مضاعف به شرح ذیل می شود:
-مقاومت در برابر آب
-مقاومت در برابر هوا در یک شرایط جوی کنترل شده :اکسیژن، ازت، دی اکسید کربن، خشکی هوا و غیره...

[pejuhesh252]

گردش هوا در عمارت گنبدي

یکی از مهمترین خواص سقف های گنبدی خاصیت سیرکولاسیون طبیعی هوا یا گردش طبیعی هوا در آنهاست در واقع فرم هندسی گنبد اجازه لغزانده شدن هوا و گردش طبیعی هوا را مهیا می سازد این امر سبب می شود که همرفت هوا موجب گرم یا سرد کردن هوای مورد استفاده کاربران گردد بدین طریق که در زمستان که هوای گرم سبک شده و فاصله ی مولکولها گسترش می یابد و چگالی کاهش می یابد هوا گرم به سمت بالا حرکت می کند و جایگزین هوای سرد بالا می شود و دایماً این امر تکرار می شود و هوای داخل اتاق به سرعت گرم و مناسب می گردد و هواي گرم بالاي اتاق متراكم نشده و سبب تنگی نفس و كثيفي هوا نمي شود، همچنین هواي پايين اتاق سريع گرم شده و بيشتر گرم مي ماند و در نتیجه انرژی مصرفی به طور چشمگیری کاهش می یابد.
این خاصیت گردش طبیعی هوا در سقف های گنبدی تنها منحصر به فصول سرد سال نیست بلکه در فصل تابستان هم این خاصیت سبب جابجایی هوای گرم و سرد شده و اين گردش سبب تعديل هوا و افت گرما و خنك شدن محيط اتاق مي شود به طوری که حتی در گرمترین مناطق میتوان با یک بادبزن یا بهره گیری از یک پنکه سقفی ساده هوای خنک و مطلوبی را تجربه کرد و نیاز به هزینه های گزاف برای سیستم های سرمایشی و مصرف انرژی نیست. البته در معماری کهن اسلامی دیوارها هم نقش بسزایی در تعدیل هوا ایفا می کردند که نمی توان نقش آن را نادیده گرفت.

[pejuhesh252]

ايمني عمارت گنبدي در برابر زلزله سیل و طوفان

از دیگر نکات برجسته معماری گنبد ی که باید به آن اشاره نمود خاصیت ایستایی و مقاومت شگفت انگیز در مقابل زلزله این نوع ساختمان ها است. از آنجا که بحث خانه های ضد زلزله در کشوری مانند ایران که در کانون زلزله قرار دارد و هر از چندگاهی زلزله بخش هايي از آن را ويران می کند موضوعی جدی است، آشنایی با ساخت بناهای ضدزلزله بسیار مهم و ضروری است.
سازه های گنبدی یکی از پابرجاترین سازه ها می باشند که از دیرباز تا کنون باقی مانده اند و آنچه در معماری مدرن امروز صورت می گیرد د واقع ادامه کار اجداد ماست.تاریخ پیدایش گنبد که از میانرودان می باشد به زمان های بسیار باستانی برمی گردد.نمونه هایی از گنبدهای واقعی که به روش کربل و با سنگهای آهکی ساخته شده در آرامگاه های سلطنتی اور،واقع در میانرودان یافت شده که تاریخ آن متعلق به هزاره سوم پیش از میلاد است.
دلیل کلی ضد زلزله بودن گنبد را می توان این گونه بیان کرد که بنا به تعریف، گنبدها دارای شکل هندسی دورانی، با انحنای دو جانبه هستند و نیروهای وزن و سایر نیر وها را اساسا با مکانیزم نیروهای غشایی به تکیه گاه منتقل می کنند. فرم هندسی گنبدها دارای این ویژگی است که معمولا کمترین تنش کششی در این فر مها به وجود می آید بنابراین، ساختن گنبد ها با مصالح ساختمانی)گل، آجر، سنگ( که قابلیت تحمل نیروهای خمشی را ندارند کاملا امکان پذیر است. از دیدگاه تکامل فر مهای ساختمانی، فرم های گنبدی دارای توانایی و برتری نسبت به فرم های ساختمانی قابی و حتی فرم های ساختمانی طاقی هستند .
انتقال بار در گنبد بسیار از طاق پیشرفته تر و بهتر است بدین گونه که گنبد نیرو را به بی نهایت راستا در سطح خود پخش کرده و به زمین منتقل می کند یعنی اگر هر مقطعی روی گنبد بزنیم یک قوس داریم چون نیرو به صورت سه بعدی به بینهایت المان تقسیم می شود امروزه گنبدها در صنایع بسیار زیادی مثل سیلوهای مواد غذایی، در اتاقک تلسکوپ ها ، موارد نظامی و غیره کاربرد فراوان دارد . (دلایل دیگر ضدزلزله بودن فرم گنبد در برخی از انواع گنبد مختصرا توضیح داده می شود)

از نظرامنیتی آژانس مدیریت اضطراری فدرال در آمار خود گنبدها را به عنوان چیزی نزدیک به حفاظت مطلق در برابر گردباد و طوفان و زلزله معرفی کرده است.
از مزایای دیگر طاق قوسی و گنبد این است که باد از روی سطح محدب، با سهولت بیشتری رد می شود و فرسایش و تخریب کمتری را موجب می گردد.

در مجموع می توان گفت که سقف های گنبدی شکل، شرایط راحتی را برای استفاده کنندگان از بنا به صورت طبیعی و بدون استفاده از سیستم های مکانیکی فراهم می آورند.
متاسفانه در کشور ما معماری گنبدی که از الگوهای منحصر به فرد معماری اجدادی ما به حساب می آید تقریبا به فراموشی سپرده شده و تنها در مساجد امروزی و به تازگی در نیروگاه ها استفاده می شود. این در حالی است که کشورهای اروپایی و حتی آمریکا با پی بردن به مزایای منحصر بفرد و استحکام بی نظیر فرم گنبد ساخت خانه های گنبدی (dome home)را آغاز و این روش سیری رو به رشد داشته است.

حل مشکلاتی نظیر زمان طولانی اجرا،عمر مفید کم و یا هزینه زیاد اجرای ساختمان ها به روش های قدیمی نیازمند ارائه راهکارهایی به منظور استفاده عملی از روش های نوین و مصالح ساختمانی جدید جهت کاهش وزن و کاهش زمان ساخت،دوام بیشتر و نهایتا کاهش هزینه اجراست.علم ساختمان روز به روز در حال گسترش و پیشرفت است و یکی از مهمترین مواردی که در این علم دنبال می شود یافتن روش هایی برای کاهش وزن تمام شده ساختمان و بهینه سازی روش های اجرا برای صرفه جویی در هزینه ،زمان ، انرژی و مقابله با زیان های ناشی از حوادث طبیعی مانند زلزله و ... است.که استفاده از سقف گنبدی به خاطر ناچیز بودن نسبت جرم به حجم آن، یکی از بهینه ترین فرم ها برای سبک سازی سقف و عنصری پایدار در مقابله با زلزله و گزینه ای مناسب برای صرفه جویی در انرژی است.
در اینجا سعی بر آن است که با معرفی انواع روش های نوین طراحی و اجرای گنبد بتوانیم سبب آشنایی بیشتر مهندسان و دست اندرکاران رشته ی ساختمان سازی با این سبک شده و زمینه را برای انطباق مقتضیات معاصر با سبک های کاربردی گذشتگان همچون ساخت گنبد آماده نماییم و امیدواریم این اطلاعات سبب شود تا در آینده نزدیک شاهد ساخت چنین ساختمان هایی در کشور باشیم.

[pejuhesh252]

انواع قوس در معماری گنبدی

فرم های گنبدی حاصل دوران یک خط منحنی حول یک محور می باشند.گنبد یکی از طبیعی ترین فرم ها نسبت به بقیه می باشد.انواع فرم های گنبدی را می توان به صورت گنبدهای نیمکره ای،بیضوی و مخروطی تقسیم بندی نمود.
اساس تشکیل شکلهای گنبدی،قوس ها می باشند انواع قوس در معماری ایرانی وجود دارد که هر قوس به تنهایی قادر به ایجاد یک فرم گنبد است.

[pejuhesh252]

عمارت كنبدي در مطالعات و بررسیهای عمارت برتر

بر اساس مقایسه ای که توسط آیسان عبدالله زاده دانشجوی رشته معماری دانشگاه آریزونا انجام شده است سقف گنبدی و تخت از نظر عملکرد حرارتی و دمای داخلی مورد مقایسه قرار گرفتند و با مقایسه دو مدل تخت و گنبدی با پارامترهای یکسان از نظر جهت و زمان در برابر تابش خورشید به نتایج زیر رسیده است.
عملکرد حرارتی ساختمان سقف گنبدی تحت بررسی بهتر از ساختمان با سقف مسطح در روزهای گرم است به خصوص هنگامی که گنبد با کاشی های لعاب پوشش داده شده باشد.
حداکثر دمای هوای داخل ساختمان سقف گنبدی شکل بسیار کمتر از سقف مسطح است.

[pejuhesh252]

عمارت گنبدي خالي از آسيبها و مشكلات و عوارض عمارت رايج

[pejuhesh252]

ضرورت عمارت گنبدي

[pejuhesh252]

نياز به عمارت گنبدي

[pejuhesh252]

به سوي عمارت گنبدي

[pejuhesh252]

همسو با عمارت گنبدي

[pejuhesh252]

گنبد به روش ابرخشت
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=10#p54716

گنبد به روش گلتافتن
viewtopic.php?f=472&t=2727&start=10#p54716

[pejuhesh252]

عمارت گنبدي با آجر وساروج

[pejuhesh252]

گنبدهای ژئودزیک

گنبدهای ژئودزیک سازه های گنبدی چوبی یا فولادی اند که عضوهای آنها سه دسته دایره ی عظیمه را دنبال می کنند که با زاویه ای 60 درجه یکدیگر را قطع و رویه ی گنبد را به مجموعه ای از مثلث های کروی متساوی الاضلاع تقسیم می کنند.
گنبدهای ژئودزیک که با سازهای مثلثی ساخته می شوند هم بسیار محافظ و امن در برابر زلزله و طوفان هستند ولی به علت درزهای موجود در ساخت آن نسبت به گنبد بتونی که به صورت یکپارچه ساخته می شود مقاومت کمتری دارند.ولی همچنان این نوع گنبد بسیار ایستا و ضد زلزله است علاوه بر این در صرفه جویی در مصرف انرژی بسیار کارآمد هستند به طوری که حدود 50 درصد انرژی را کاهش می دهند.
اين گنبدها الگويي کاملاً طبيعی دارند که از مولکول الماس اقتباس شده است و به لحاظ استحکام قويترين و قدرتمندترين ساختار طبيعی است.

(در سال 1985گروهی از پژوهشگران انگلیسی توانستند شکل تازه ای از مولکول کربن را کشف کنند که نام آن فولرن c60است این مولکول کروی شکل و شبیه به توپ فوتبال است و به باکی بال معروف است و این کشف بزرگ در سال 1961توانست جایزه نوبل شیمی را دریافت کند. باکی بال مولکولی است که در کربن يافت می شود، کربن فشرده در الماس موجود است و الماس هم سخت ترين سنگ و يا جسم موجود در طبيعت است.
الگوی بزرگ شده مولکول باکی بال همان Geodesic dome ( گنبـدی متشکل از سطوح هندسی) است که ميليونها برابر بزرگ شده است. به عبارت ديگر اگر مولکول باکی بال را چندين ميليون برابر بزرگ کنيم، همين گنبد ها و يا کره هايي که با مثلث های کوچک تشکيل يافته است، به وجود خواهد آمد.)

اگر چه ابداع ساختار گنبد ژئودزیک به نام فولر ثبت شده است ولی در واقع این نوع گنبد الگويي است کاملاً طبيعی که اول خداوند متعال آن را خلق نموده است و از آنجا که کشورهای پيشرفته با دقت و تجزيه و تحليل و با معيارهای علمی روی هر پديده ای سرمايه گذاری می کنند، تا تجربيات خود را به عمل برسانند، دستيابی به اين تکنيک را دستور کار خود قرار داده اند. ما هم در کشورمان می تـوانيم از اين تکنيک بويژه در روستاها که تقريباً مشکل زمين، مسکن و فضا وجود ندارد،به صورت گسترده اجرا کنیم.
روستاييان از شمالی ترين نقطه جغرافياي کشور گرفته تا جنوبی ترين آن می توانند برای بنای خانه و ساختمان خود با رجعت به فرهنگ و معماری بومی آن منطقه از ساختارGeodesic dome
( گنبدهای مثلثی) بهره فراوان برده و حتی بافتهای فرسوده ای را که در منطقه خود دارند با استفاده از اين گنبدهای مثلثی استوار سازند. ساخت و برپايي اين گنبدها بسيار ساده است. هر روستايي در منطقه خود می تـوانند براحتی خانه ای ضد زلزله که خواص گوناگون و متنوع آن ذکر شد بسازد تا ديگر شاهد خسارت يا آسيب از ناحيه زلزله در روستاهايمان نباشيم.
از آنجا که الگوی ساختمان سازی در شهرها به صورت آپارتمان است، خانه های گنبدی مثلث شکل به لحاظ تک ساختمانی، فعلا مقدور نيست( البته برای آن هم می توان کار مطالعاتی و تحقيقاتی فراوان انجام داد) برای داخل شهرها می توان از این روش در بيمارستان ها، مدارس،آتش نشانی ها و ديگر مکانهای خدماتی و عمومی استفاده بسيار برد.
خانه ها ی ساخته شده به سبک گنبد مثلثی بسیار کم هزینه و مقرون به صرفه هستند که هزینه ساخت آنها در مقایسه با ساخت خانه های معمولی بسیار ارزان تر است و این در حالی است که اگر این نوع خانه ها به تولید انبوه برسند قیمت آنها کمتر نیز خواهد شد.

با توجه به شباهت بسیار زیاد گنبدهای ژئودزیک با گنبدهای مشبک و گنبدهای شودلر آنها را نیز در همینجا معرفی نموده و در این مبحث بررسی می کنیم.
گنبدهای مشبک سازه های گنبدی فولادی اند که عضوهای آنها دایره های عرض را دنبال می کنند و دو دسته عنصر قطری دارند که یک رشته مثلث متساوی الساقین تشکیل می دهند.

گنبدهای شودلر سازه های گنبدی فولادی اند که عضوهای آنها خطوط عرض و طول را دنبال می کنند و دسته ی سومی از عضوهای قطری مثلث بندی گنبد را تکمیل می کنند.

سازه های مثلثی از سال 1982تحول شگرفی در گنبدسازی ایجاد کردند آنها بسیار محکم و آیرودینامیک بوده و در عین حال بسیار سبک ،به صرفه و اقتصادی می باشند.
دقت برش کیت ها بسیار بالاست و این موجب آسانتر شدن و سرعت بخشیدن به کار ساخت می شود.
با استفاده از این سازه ها امکان ایجاد درب و پنجره های متعارف و مورد نیاز خانه بدون پرداخت هزینه ی اضافی وجود دارد.

گنبدهای ژئودزيک براساس 5 حجم اصلی افلاطونی شكل می گيرد: چهار ضلعی - مكعب - هشت ضلعی - دوازده ضلعی - بيست ضلعی

گنبد ژئودزیک، نوعی نقش هندسی بر روی کره است که توسط «فولر»، معمار و مهندس آمریکایی ابداع و ثبت شده است. نقش ژئودزیک پیشنهادی فولر با استفاده از مثلث‌بندی بر روی رخ‌های چند ضلعی منتظم و تصویر کردن این شبکه‌ مثلثی بر روی کره محیطی آن چند ضلعی ایجاد می‌شود و برخلاف دیگر نقش‌های روی کره، مثلث‌بندی نسبتاً یکنواختی به‌وجود می‌آورد.

سازه های مورد استفاده در این نوع گنبدسازی کیت نامیده شده و در دو نوع فلزی و چوبی عرضه می شود.

نوآوری کارخانه ی سازنده ی این نوع از کیتهای چوبی موجب شده که مصالح حین کار وبعد از آن کاملا خشک و سالم باقی بمانند.و معمولا در ساخت خانه ها از نوع چوبی آن استفاده می شود.
کیت ها معمولا بر روی پلان 10ضلعی(خانه زنبوریhoney comb)طراحی و اجرا می شوند این نوع نقشه ها برای چیدمان اثاثیه و مبلمان بسیار کارآمد هستند علاوه بر آن،نقشه های خانه زنبوری اجازه ی داشتن طبقه دوم،گاراژ،اتاق های عالی و... را ایجاد می کند.

نمونه پلان نما و مقطع

[pejuhesh252]

عمارت گنبدي با سنگ

[pejuhesh252]

عمارت گنبدي با روش گلتافتن

پروفسور نادر خلیلی در طی 5سال کویرگردی و بیابان گردی در ایران به کشفی بزرگ دست یافت او در میابد که که در پی زلزله ها و فصلهای متوالی کوره های پخت سفال از پس سالیان و در مقابل تکانهای عمودی و افقی زمین بدون کوچکترین تغییری پابرجا مانده اند.
پروفسور خلیلی این کشف بزرگ را این گونه ساده توضیح می دهد: ما تا به امروز همیشه کوزه و سفال را قد و اندازه دستان خودمان میساختیم ، اما میتوانیم آنقدر آنرا بزرگ بسازیم تا درون آن به زندگی بپردازیم ، و این یعنی پختن خانه و ویلا و ابر خشت.
در حقیقت این کار انجام میشد و کوره های پخت همیشه ساختمان خودشان در وهله اول بالای 900 درجه حرارت میدید و چون در شرایط جوی گوناگون این شرایط پخت صورت میگرفته ، بنابر این استحکامی یکپارچه بوجود می آمد.
و همین یکپارچگی روش گنبد گلتافتن است که سبب شده تا مقاومت ساختمان های یکپارچه در برابر زلزله تا 9.2 ریشتر در آمریکا تست و ثبت گردد ، این مقدار مقاومت بیشترین مقدار مقاومت ثبت شده برای ساختمان ها و ویلا ها با توجه به روش های ساخت و حداقلی مقدار مصالح به کار رفته اصلی و با توجه به سزعت بالای ساخت میباشد ،که از منظر معماری و فرآیند ساخت شگفت انگیز میباشد و حاصل نبوغ و البته به حق لقب پروفسور به خاطر تحقیقات ارزنده استاد نادر خلیلی و اقلاب ایجاد شده در مهندسی سازه میباشد.
گنبدهای گلتافتن با خاک رس ساخته میشوند و با حرارت آتش ذوب شده و می پزند تا یکپارچه و محکم شوند و از آنجا که گنبدهای گلتافتن روی پایه های شن و ماسه لغزان هستند روی زمین و جدا از آن هستند و در زمان زلزله روی زمین می لغزد و ویران نمی شود و به لحاظ یک پارچه بودن و همچنین گنبدی و گرد بودن ، تحمل فشار و ضربات کوبشی و عمودی تکانه های زلزله را دارا می باشد ، همچنین مقاومت بالاتری نسبت به زلزله های نوع خطی و ترکیبی را داراست ، این نوع گنبد تست شده در آمریکا تا 9.2 ریشتر از 10 واحد ریشتر است.


روش کار در گنبد گلتافتن به این ترتیب است که می توان خانه ای به سبک معماری عادی با گل و خشت بنا کرد ، سپس روی آن با دستگاهی شبیه دستگاه های ساده سمپاشی که درون آن از محلول لعاب پر شده باشد همه قسمت ها از کف و سقف و دیوارها لعاب پاشی می شود و بعد از درون به وسیله ی آتش گداخته می شوند تا بنایی کاملا یکپارچه و سرامیکی حاصل شود.
برای حرارت دادن به بنا و گداختن آن نیاز به چند مشعل گاز است که بتوانند حرارتی در حدود 900 درجه ایجاد کنند و بنا مانند یک سرامیک بزرگ پخته و یکنواخت و مستحکم شود.

[pejuhesh252]

گنبد ابرخشت

دوباره انسان مدرن پس از سالها دويدن و به جلو رفتن در معماري و استفاده از انواع و اقسام مصالح گوناگون صنعتي به معماری اصیل كه همان معماري عناصر چهار گانه طبيعت است در حال بازگشتن است و اين بار بناهاي خاكي معاصر چه از نظر زيبايي شناختي و چه از نظر اقتصادي کامل می باشد به طوري كه حتي شركتهايي كه با تكنيك هاي صحيح معماري و طراحي خاكي آشنايي ندارندازنظرزیبایی شناختی سعي مي كنند كه يك خانه معمولي بتني را طوري بسازند كه شبيه يك معماري خاكي بنظر برسد.
خاك يكي از با صرفه ترين مصالح در جهان مي باشد تقريبا 33% از جمعيت جهان بسته به ميزان در دسترس بودن خاك و قابليت استفاده از آن در خانه هاي گلي زندگي مي كنند .

دلايلي كه باعث استفاده از خاك مي شود :
خاك حاصل از عمليات ساختماني در حين اجراي پروژه در تهيه ملات و ...استفاده مي شود كه اين خود صرفه جويي است
خاك محيط زيست را آلوده نمي سازد.

نياز به مقادير زيادي انرژي براي توليد ندارد.

نياز به شرايط خاصي براي نگهداري پس از اجرا ندارد.

خاك پس از تخريب بنا بدون ايجاد مشكلات زيست محيطي به طبيعت باز مي گردد و جذب زمين مي شود.

چينه هاي گلي (ديوارهاي گلي) عايق هاي خوبي هستند كه باعث كاهش مصرف در سرمايش و گرمايش مي گردد.

با توجه به اين موارد در كشورهاي مختلف درصد استفاده از اين ماده همراه با تخفيفات بر آمدند مثلا وزارت مسكن فرانسه در سال 1986 از معماراني چون جوردا و پرودين براي طراحي خط مشي تازه اي دعوت به عمل مي آورد كه تكنيكها و تستهاي معماري مدرن و خاكي را تعليق كرده و آنها را به يك واحد منسجم تبديل مي كند كه نتيجه اين كار بنا هاي مستحكم با خاك كوبيده، ديواره هاي خاكي با قابهاي چوبي معماري آجري و خاكي و نيز برج هاي 5 طبقه خاكي بود كه با قاطعيت در محيط ايستادند.
ابرخشت حاصل حدود ۳۰سال از زندگی حرفه‌ای، کار و تجربیات مرحوم نادر خلیلی، معمار ایرانی ساکن کالیفرنیا است و ساده ترين , سريع ترين و ارزان ترين روش احداث بنا به شمار می آید.

روش ساخت این نوع خانه ها بسیار ساده است و سرعت ساخت بسیار بالایی دارد.
در این روش به جاي خشت هاي گلي از كيسه هايي كه حدود ۳۰ متر طول و ۴۰ سانتي متر عرض دارند، استفاده مي شود و البته مصالح استاندارد هستند، كيسه در محل پرشده و بعدكوبيده مي گردد تا كاملا فشرده شود. بدون نياز به پي،لايه هاي كيسه را روي هم قرار داده و بين آنها يك يا دو يا سه رديف سيم خاردار قرار مي دهيم، به همان درازا، و به همين شكل ديوار بالا مي رود. در حالت گنبدي، كيسه هاي فتيله اي شكل را به صورت مداوم و حلقوي ادامه مي دهيم به ترتيبي كه رفته رفته دواير كوچك تر مي شوند و درست مثل قديم گنيد هاي تخم مرغي ساخته مي شوند. در حقيقت كيسه شن و سيم خاردار كه مصالحي جنگي و مصالح اصلي اين روش نيز هستند در اكثر جا ها وجود دارند، براي زمان صلح استفاده مي شوند.

مصالح خشتي و گنبدي در برابر فشار، مقاومت زيادي دارند و در مقابل رانش يا تنش است كه فرو مي ريزند و در اين سيستم، سيم خاردار ها در لايه هاي مختلف، عمل مقاوم سازي را در برابر كشش ايجاد مي كنند، حتي بسيار بيشتر از آرماتور در بتون و به هر شكلي كه بتوانيم سيم خاردار را شكل دهيم، اين بنا ها هم مي توانند به همان فرم، شكل بگيرند و البته درشكل هاي هندسي كامل.

ابرخشت به یک الگوی خاص محدود نمی‌شود. الگوی اتاق‌های ۴۰متری و ۲۰۰متری دارد. شاید ابرخشت برای ساخت مثلا یک سالن بزرگ با محدودیت مواجه باشد ولی برای هر تعداد اتاقی که بخواهید جوابگو است.پس از اتمام چینش کیسه ها ،کل بنا با گل پوشانده و اندود می شود و کار گنبد ابرخشت به پایان می رسد.

نمونه ای از پلان و مقطع

به دلیل شکل خاص این بناها و نحوه انتقال نیرو به صورت فشاری، این ساختمان در برابر زلزله مقاوم است. آزمایش‌های زلزله‌نگاری نشان داده این نوع بناها که ظاهر زیبایی هم دارد و قابلیت افزوده شدن بخش‌های مختلف به آن وجود دارد، توان مقابله‌ای کم نظیر را در برابر لرزه‌های سنگین دارند.این روش در ایلات متحده به عنوان یک روش ضد زلزله مورد تصویب قرار گرفته شده و آئین نامه‌ای نیز برای آن تدوین شده است.
علاوه بر این بنای ساخته شده در مقابل باد و باران و گرما و سرمای شدیدو آتش‌سوزی نیز مقاوم است.

این سازه با توجه به نوع ساخت آن تنها می‌تواند یک طبقه باشد؛ بنابراین نمی‌توان آن را در کلان شهرها پیاده کرد؛ چراکه امروزه طبقاتی ساختن در کلان شهرها به یک فرهنگ غالب تبدیل شده است؛ بنابراین در حال حاضر بیشترین مانور ما در روستاها، شهرهای کوچک و حاشیه‌های شهر خواهد بود.

ویژگی های ابرخشت

-داشتن اندرونی و بیرونی

- در مدل‌های پیشرفته این سازه، سردابی وجود دارد که با تعبیه یک حوض و کانال کشی به درون اتاق‌ها، در فصول گرم سال می‌توان از باد خنک جهت سرد شدن خانه بهره برد.

-قرار گرفتن سرویس بهداشتی بیرون از خانه

-امکان رنگ آمیزی سطح گنبد(بسیاری تصور می‌کنند که بیرون این سازه را باید کاه گل کرد، در صورتی که این تصور نادرست است .

و به طور کلی یکی از جاذبه‌های این سازه که مطمئنا بسیاری را به سمت خود می‌کشاند قسمت بیرونی بناست که با رنگ‌های آبی لاجوردی، نارنجی، زرد و قرمز رنگ آمیزی می‌شود که این رنگ‌ها خود یک لایه محسوب می‌شود.)

- امکان تعبیه پنجره‌ای در سقف را دارد (این پنجره باعث می‌شود در شبانه روز آسمان را بالای سر خود مشاهده کنید)

-بسیار به صرفه و کم هزینه است(به طوری که در این سازه به هیچ وجه از آهن و آجر که دولت برای ساخت آنان هزینه و انرژی بسیاری صرف می‌کند، استفاده نمی‌شود وبه طور حدودی هزینه ساخت یک خانه 130 متری تنها 10 الی 15 میلیون تومان می‌شود و با توجه به این‌که در این سازه از آهن استفاده نمی‌شود، بنابراین آن مضراتی که آهن بر بدن انسان دارد را ندارد)
-انرژی از آن خارج و یا به داخل نمی‌آید(یکی از ایراداتی که خانه‌های مکعبی امروز دارد این است که کنج‌های سازه مکعبی منجر به بیرون و داخل آمدن سرما و گرما می‌شود ولی در ساخت ابرخشت کنجی وجود ندارد)


-مقاومت و ایستایی بسیار بالا در برابر زلزله

-مقاوم در برابر آتش سوزی،سیل و طوفان

-مقاوم در برابر تحمل بارهای مرده مانند بار برف

مراحل ساخت به صورت تصویری

[pejuhesh252]

نقش عمارت گنبدي در زندگي برتر (حيات اعلى)

[pejuhesh252]

عمارت گنبدي داراي اصول عمارت برتر (أعلى)

[pejuhesh252]

عمارت گنبدي داراي انديشه و راه و تعهد آيين حق

[pejuhesh252]

عمارت گنبدي داراي اصول پاكزيستي

[pejuhesh252]

عمارت گنبدي نمونه سازه برتر

[pejuhesh252]

كاربرد تجربيات كهن در عمارت گنبدي

[pejuhesh252]

تجارب معماري كهن ملل جهان در عمارت گنبدي

[pejuhesh252]

عمارت گنبدي در معماري كهن سرزمین وحي

[pejuhesh252]

عمارت گنبدي در معماري كهن ايران

گنبد یکی از الگوهای منحصر به فرد معماری ایرانی است که استاد محمد کریم پیرنیا پیدایش گنبد را از هزاره دوم و ساخت آن را توسط ایرانیان برمی شمارد و معتقد است که طاق و گنبد و چفد(قوس)در ایران پیشینه ای کهن داشته و معماران روزگار باستان نمونه هایی شگفت از آن را در معبد چغازنبیل و آرامگاه های سردابی ساخته اند.همچنین طاق و چفد ایرانی تابع فلسفه بر مبنای ریاضی ویژه است که پایگاهی ارجمند در معماری و فن ساختمان دارد .وی معتقد است در میان پدیده های شگفت معماری،گنبد پایگاه بلندی دارد و اشاره می کند که دلایل بسیاری وجود دارد که این پدیده شگفت آور زاده نبوغ ایرانی است. دکتر آیت الله باقر شیرازی نیز معتقد است که سازه گنبد پیش از اسلام نیز در معماری ایرانی وجود داشته است و با ورود اسلام به ایران نه تنها این دین آسمانی با مظاهر فرهنگ ایرانی به مقابله برنخواست بلکه آن دسته از جلوه های فرهنگ مانند گنبد را در بناهای مذهبی مورد استفاده قرار داد.
آندره گدار و همکاران در کتاب آثار ایران(گدار،1387)ابتکار عمل ایرانیان در ساخت گنبد را خصیصه پر ارزش و مبین ابتکاری می داند که ایرانیان برای هماهنگ ساختن گنبد با مربع زیر سقف از خود نشان داده اند،علاوه بر این ساخت طاق ها در ایران بدون کمک چوب بست را آنچنان راحت و آسان برمی شمارد که با مصالحی ناچیز و در مدت زمانی اندک ساخته می شود که این روش ماهرانه را در نتیجه دستاورد تجربه ای بسیار طولانی قلمداد می کند.

ضرورت استفاده از پوشش گنبدی در گذشته چه بوده است؟
کمبود مصالح مناسب
همان طور که گفتیم برای پوشاندن یک فضا، یا باید از پوشش های تخت استفاده شود و یا پوشش های منحنی.
معمار برای استفاده از پوشش تخت به تیر که عنصری افقی برای انتقال نیروهای سقف است احتیاج دارد و این دقیقن همان نکته ای است که باعث شد در مناطقی خاص، گنبد رواج پیدا کند. یعنی کمبود چوب مناسب برای استفاده در سقف در مناطقی مانند فلات ایران و میانرودان، باعث شد تا پوشش های منحنی شکل و گنبدها، که بدون استفاده از تیر می توانند دهانه های وسیعی را بپوشانند به وجود آید. در مناطقی که مصالح لازم مانند چوب در اختیار نیست در پوشش فضاهای معماری به کار رود؛ می توان به قابلیت آن در ایجاد فضاهای داخلی آزاد و گسترده اشاره کرد.

استفاده از تیرهای چوبی برای پوشش سقف، این محدودیت را نیز به همراه داشت که می بایست از ردیف ستون های نزدیک به یکدیگر برای عبور تیرها استفاده شود. یعنی چون طول تیرهای چوبی نمی توانست بیش از حد معینی باشد بنابراین لازم بود تعداد زیادی ستون برای نگهداری آنها برپا شود. معماران ایرانی برای پوشش گوشه ها ، دو روش پدید آوردند که یکی را سکنج ( به کسر سین و ضم کاف ) و دیگری را ترنبه ( به ضم ت و ر ) می گویند .

سکنج یا کنج بیرون جسته و ترنبه یا حفره پیش امده نخست به یاری چوب – و پس از آن با طاقهای بیضی و شیپوری اریب به صورت فیلپوش و پتکانه و پتگین در ایران پدید آمد و از نام آنها پیداست که از آنجا به سراسر جهان راه یافته است ( چنانچه در زبان انگلیسی طاقهای گوشه گنبد را اسکوینج می گویند که از فرانسوی کهن اکس کوان به این زبان راه یافته و در زبان فرانسوی ترومپ ( هرچند که سکنج و ترنبه در معماری ایرانی دو شیوه جداگانه دارد ولی پیداست که خاستگاه انگلیسی و فرانسوس آنها یکی بوده است.

[pejuhesh252]

عمارت گنبدي در معماري كهن مصر تا مغرب عربي

[pejuhesh252]

عمارت گنبدي در معماري شام و تركيه

[pejuhesh252]

عمارت گنبدي در معماري كهن آفريقا

[pejuhesh252]

عمارت گنبدي در معماري كهن يونان و رم (اروپا)

[pejuhesh252]

عمارت گنبدي در معماري كهن هند

[pejuhesh252]

عمارت گنبدي در معماري كهن خاوردور

[pejuhesh252]

عمارت گنبدي در معماري كهن قاره سرخ

[pejuhesh252]

گنبد کامپوزیتی

امروزه در اکثر کشورهاي اسلامي از سازه هاي کامپوزيتي براي ساخت بناهايي همچون گنبدها استفاده مي کنند. از آنجا که گنبدها فقط فرم دهنده فضا بوده و ضرورت باربري ندارند به راحتي مي توان از مواد کامپوزيت براي ساخت گنبدها استفاده کرد. جالب توجه آن است که نه تنها در کشورهاي اسلامي بلکه در اغلب کشورهاي غير اسلامي نيز از مواد مرکب براي ساخت چنين بناهايي همچون کليساها و امثال آن استفاده مي شود.
با بهره گیری از گنبدهای کامپوزیتی مي توان گنبدهايي با قطر بالا و وزن بسيار اندک طراحي و اجرا نمود.
کامپوزيت در لغت به معني آميخته و مرکب است. مواد کامپوزيت (مرکب) از کنار هم قرار گرفتن چند ماده (بدون ترکيب شيميايي) تشکيل مي شوند. کاه گل، بتن آرمه، فايبرگلاس و ... از انواع مواد کامپوزيت هستند. البته عامه مردم تنها فايبرگلاس را به عنوان ماده کامپوزيت مي شناسند.
اکثر مواد کامپوزيت از آميخته شدن الياف با رزين بدست مي آيد. الياف شيشه، الياف کربن، الياف آراميد و رزينهايي مانند پلي استر و اپوکسي بيشترين مصرف را در ساخت مواد کامپوزيت دارند. الياف شيشه يکي از متداول ترين الياف بکار رفته در مواد کامپوزيت مي باشد که در صنايع مختلف بکارگرفته مي شود. وزن بسيار اندک اين مواد و استحکام قابل قبول آنها، مواد کامپوزيت را گزينه مناسبي براي استفاده در صنعت ساختمان قرار داده است به گونه اي که مصرف مواد مرکب امروزه در صنعت ساختمان رشد چشمگيري داشته و قسمتهاي زيادي از بنا را از فايبرگلاس مي سازند.
شرکت آرشیتکچرال فایبرگلاس(Architectural fiberglass)متخصص تولید گنبدهای کامپوزیتی برای اماکن مذهبی و تجاری است.
گنبدهای کامپوزیتی بسیار بادوام تر از گنبدهای از جنس فولاد،آلومینیوم، مس،بتن و دیگر مواد مرسوم هستند.این نوع گنبدها به سازه پشتیبان داخلی نیاز نداشته و در مقایسه با سایر مواد بسیار سبک ترند با استفاده از این نوع گنبد می تواند گنبد داخلی و خارجی را به صورت یکپارچه ساخت. طراحي و ساخت گنبدهاي کامپوزيتي بر طبق اصول مهندسي و با استفاده از نرم افزار هاي مدرن انجام مي شود. در ابتدا نقشه و جزئيات سازه کامپوزيتي با درنظر گرفتن دقت کار و ابعاد سازه به کمک کامپيوتر تهيه مي شود.
پس از ساخت مدل دقيق از قطعات، قالبهاي مورد نياز تهيه مي شودقطعات تشکیل دهنده در این نوع از گنبد،به صورت پيش ساخته از مواد کامپوزيت در کارخانه ساخته و شماره گذاری می شوند تا عملیات نصب آنها در محل مورد نظر آسان تر انجام شود.

معمولا اجزای سازنده گنبد به صورت قطعاتی با حداکثر اندازه قابل حمل با کامیون در کارخانه به هم متصل می شوند. این قطعات که به شکل تکه های پیتزا هستند،در محل نصب به هم پیچ می شوند.
اتصالات با یک واشر نئوپرنی و یا درزگیرهای پلی اورتانی یا سیلیکونی در برابر نفوذ آب مقاوم می شوند.

پس از تکمیل گنبد آن را با یک جرثقیل روی ساختمان مورد نظر قرار می دهند.

پس از قرار گرفتن گنبد روی سازه،تنها کار باقیمانده،پیچ کردن آن به سازه اصلی است.

این نوع از گنبد نسبت به سایر مواد این برتری را دارد که می توانند به شکل های پیچیده قالب گیری شوند.این شکل ها می توانند دارای خم،چین یا شیار باشند و یا با تغییر ضخامت دارای نقش برجسته های گوناگون شوند.

این نوع از گنبد را می توان با انواع مصالح متداول از جمله طلا،مس،فولاد زنگ نزن،سفال ،مرمر،گرانیت و سنگ نما و ارائه نمود. این گنبد جایگزین مواد سنتی گران قیمت است و معمولا یک عنصر تزئینی از همین جنس مثل گلدسته،صلیب،گلدان،قبه،فانوس و...نیز روی گنبد قرار داده می شود. نمای لایه طلای 22 قیراط اختصاصی این شرکت،یکی از محبوب ترین نماهای ارائه شده در گنبدهای کامپوزیتی است.

از دیگر فعالان ساخت گنبدهای کامپوزیتی
شرکت دی کی کامپوزیت (Dian kreatif sdn.bhd)است که دارای بزرگ ترین دستگاه سی ان سی (CNC)پنچ محوره در جنوب شرقی آسیا است.گنبدهای این شرکت با استفاده از مواد و روش های پیشرفته ساخته شده و قادر به مقاومت و پایداری در بدترین شرایط آب و هوایی است.
اتصالات و درزهای گنبد با تفلون pfte پوشانده شده و در لبه صفحات کامپوزیتی،مجراهای زهکشی قالب گیری می شوند.
با توجه به دوام و مقاومت در برابر خوردگی، کاشی بهترین نمای خارجی است.
کاشی ها با چسب پایه اپوکسی به پوسته کامپوزیتی چسبانده می شوند و با توجه به یکسان بودن ضریب انبساط حرارتی کاشی و پوسته کامپوزیتی،اتصال آن از دوام قابل قبولی برخوردار است.
طراحان این شرکت می توانند با استفاده از الگوهای سنتی یا طرح های جدید،کاشی کاری های متفاوت روی گنبدها اعمال کنند.

گنبدهای نصب شده بر روی 27حیاط مسجدالنبی در مدینه که اندازه هر کدام 18*18متر است نمونه ای از استاندارد بالای محصولات کامپوزیتی به شمار می آیند.(پوشش خارجی این گنبدها از لایه های اپوکسی و الیاف شیشه،کربن و کاشی کاری چسبی تشکیل شده است.پوشش داخلی گنبدها از صفحات اپوکسی،چوب روکش چوب افرا ساخته شده است)

نخستین گنبد کامپوزیتی تولید شده به وسیله شرکت دی کی در مالزی در سال 1998 بر روی اقامتگاه نخست وزیر این کشور در پوتراجایا(پایتخت اداری مالزی)نصب شد.پس از آن ساخت گنبد دفتر نخست وزیری و مسجد پوتراجایا آغاز شد.این مسجد دارای یک گنبد اصلی به قطر 38متر و هشت گنبد کوچک تر با گلدسته های کاشی کاری شده است.برپایی این گنبد به ارتفاع 50متر(از پایه تا نوک گلدسته)تنها دو ماه زمان برد.

از دیگر گنبدهای ساخته شده توسط این شرکت می توان به گنبد مسجد ولایه(Wilayah) در کوالالامپور اشاره کرد که با کاشی کاری به سبک مساجد عصر صفویه اصفهان تزئین شده و 30 متر قطر دارد.

گنبد مسجد البخاری(Al-Bukhary)در آلوستار با سبک طراحی سنتی اصفهان و خطوط قرآنی منقش بر روی کاشی های ساخت ایران با قطر 14 متر و گنبد ساختمان وزارت دفاع ترکمنستان با کاشی کاری بر مبنای الگوی فرش ترکمنی به قطر 28متر از دیگر گنبدهای ساخته شده توسط شرکت دی کی و از جنس کامپوزیت هستند.

گنبدهای کاخ دادگستری پوتراجایا با قطرهای 32متر(گنبد اصلی)و 12/95متر(گنبدهای اطراف آن)و همچنین گنبدهای هتل کانفرنس پالاس(Confrerence pahace)در ابوظبی به قطر 42متر (گنبد اصلی) و 17-3متر (سایر گنبدها)از پروژه های اخیر شرکت دی کی محسوب می شوند.

مزایای گنبدهای کامپوزیتی

• گنبد های کامپوزيتي بسيار سبک تر از گنبدهاي سنتي هستند. اين گنبدها حدود 10 تا 15 درصدِ وزن گنبد سنتي مشابه را خواهند داشت.
• کاهش وزن گنبد باعث کاهش وزن سازه و بالطبع، کاهش وزن بنا خواهد شد.
• کاهش وزن بنا، کاهش هزينه ساخت و اجرا را در پي خواهد داشت.
• کاهش وزن گنبد منجر به کاهش وزن سازه بنا و فونداسيون تا حدود 15% خواهد شد که کاهش هزينه هاي آن در کل ساخت بنا چشمگير است.
• کاهش زمان ساخت، مزيت ديگر استفاده از گنبدهاي کامپوزيت است که تأثير زيادي بر کاهش خواب سرمايه، هزينه هاي بالاسري و ... دارد.
• گنبدهای کامپوزیتی نسبت به گنبدهای ساخته شده از آلومینیوم،مس،فولاد بتن و... دوام بالاتری دارند.
• قابليت ايجاد فرم در بنا و ساخت گنبدهايي با شکل قوس هاي مختلف به سهولت در اين روش امکان پذير است.
• در گنبد کامپوزیتی امکان ساخت گنبد داخلی و خارجی به صورت یکپارچه وجود دارد.
• کاهش وزن گنبد و بار مرده آن منجر به کاهش بار زلزله نزديک 60% و کاهش خطر آن مي شود.
• گنبد کامپوزیتی را می توان با انواع مصالح متداول از جمله طلا،مس،فولاد زنگ نزن،سفال ،مرمر،گرانیت و سنگ نما و ارائه نمود.

لازم به ذکر است که اکنون تکنولوژی ساخت گنبدهای کامپوزیتی در کشور وجود دارد و امکان بهره بری از آن در طرح معماران و دست اندرکاران رشته ساختمان وجود دارد.

[pejuhesh252]

معماري گنبدي با حريم و درون گرا, و پرهيز از معماری برهنه و برون‌گرا

[pejuhesh252]

تجربيات معماران قديمي در عمارت گنبدي

[pejuhesh252]

معماري گنبدي در بناهاى خشت آجر سنگ چوب

[pejuhesh252]

كاربرد دستاوردهاى مدرن مفيد براى عمارت گنبدي

[pejuhesh252]

گنبد با سازه های فضاکار

به دنبال طرحِ نیازهای گسترده جدید در زندگی بشر به احداث بناهای وسیع ،بدون پایه های میانی نظیر نمایشگاه ها،ورزشگاه ها،آشیانه ها،فضاهای فرهنگی و مذهبی،آمارخانه ها،کارگاه های بزرگ،بانک ها،مراکز تجاری،انبارها،پارکینگ های چند طبقه،اسکله ها،فرودگاه ها و امثال آن،نیاز به فن آوری جدید برای پوشش دهانه های بزرگ مطرح گردید.
سازه های فضاکارگروهی از سازه ها هستند که رفتار سه بعدی دارند و معمولا فرم های بدیع مستوی یا منحنی در فضا ایجاد می کنند و با واحد های تقریبا یکسان در الگویی تکرار شونده احداث می شوند.این سازه ها معمولا قیود فنی و اقتصادی را با تلفیقی مناسب از مفاهیم سازه ها، اصول ایمنی، دیدگاه های زیبا شناختی و اقتصادی ارضا می کند.
سیستم های فضاکار اسکلتی سیستم های غشای نازک تحت تنش پوشانه های کابلی یا نگهداری شده توسط کابل و سازه های هوانشین جزء این سازه ها هستند.
به منظور مقاومت در برابر کششهای حلقوی در پای گنبدهای قدیمی،دیواره های سنگینی کنار گنبد ساخته می شد،چرا که هنوز از آهن به عنوان عضو کششی استفاده نشده بود.با ورود آهن به ساختمان دوران جدیدی در تاریخ سازه های فضاکار پدید آمد.به طوری که سازه های فضاکار به شکل امروز آن حداکثر یکصد و چند سال عمر دارد. استفاده از سازه های فضاکار به طور گسترده پس از سال های جنگ جهانی دوم معمول شد و به منظور کاهش زمان اجرا و در عین حال صرفه جویی قابل ملاحظه متداول گردید.

در کشور ما به دلیل عدم آشنایی عمومی و تدریس گستره مفاهیم مربوط در سطح دانشگاه ها متاسفانه استفاده از سازه های فضاکار بسیار محدود است و از این امکانات به نحو شایسته بهره گیری نشده است.حال آنکه احداث این گونه سازه های بدون وابستگی(از نظر فن آوری)به خارج از کشور میسر است و نمونه های بارز از چنین سازه هایی به دست متخصصان کشور و با امکانات موجود احداث شده است.
تلفیق سازه های فضاکار با معماری ایرانی
در معماری ایرانی اشکال،احجام هندسی منظم،ساده یا پیچیده در گنبدها، گره سازی ها،
شمسه بندی ها،مقرن کاری ها،کاربندی ها و سایر طرح های ایرانی وجود دارد که امکان ساخت آنها توسط سازه های فضاکار مقدور می باشد؛از مزیت های استفاده از این سازه ها پوشش محیط های بزرگ با سازه های فضاکار با احجام و المان های معماری ایرانی می باشد.
با توجه به تنوع اشکال سازه های فضایی و نحوه ساخت کاربندیها که توسط تویزه ها و یا شابلن های گچی و آجری به همراه کاشی های لعابدار یا ساده و با توجه به ابعاد قابل حصول در یک گنبد،قابلیت تبدیل از طریق گوی و بازوهای موجود در سازه های فضاکار که در یک دوران و تکرار قوس مربوط به تویزه با لحاظ قوس های ایرانی در سازه های فضاکار امکان پذیر می باشد.
گنبدها به واسطه ایجاد ماکزیمم فضا در حداقل سطح پوشش،مصرف کم مواد سازه ای و زیبایی همواره مورد توجه بوده است.
این نوع سازه ها برای مراکز نمایشگاهی،سالن های اجتماعات،مراکز مذهبی،ساختمان های صنعتی،استادیوم های ورزشی و در ساختمان هایی که نیاز به فضای داخلی زیاد با حداقل تکیه گاه می باشد کاربرد فراوان دارند که از لحاظ بیان بصری یک گنبد ایرانی مدرن ساخته می شود که در زمان دیدن به لحاظ فرم درونی و بیرونی آن و با قرار گیری در زیر آن به لحاظ نقش و نگار و سایر عوامل بصری تداعی کننده گنبد ایرانی می باشد.با توجه به اینکه شکل خود گنبد که به اختراع و ابداع ایرانی ها بر می گردد امروزه با مصالح مدرن فضاکار اشکال بدیعی را خواهد داشت،نتیجه این ترکیب دستیابی به یک هویت ایرانی با مصالح مدرن همچون سازه های فضاکار می باشد.

الگوهای سازه های فضاکار هماهنگ با نقوش اسلامی
استفاده از هندسه اسلامی به عنوان الگوهای فرمی و سازه ه ای،اغلب در آسمانه ها،ستاوندها و دیگر اجزای تشکیل دهنده ساختارهای سازه های مورد استفاده قرار می گیرد.به صورتی که علاوه بر داشتن ویژگی های فرمی و بصری مناسب دارای مزایای سازه ای فراوانی نیز می باشند.
به عنوان مثال کاربرد این الگوها در سازه های مشبک فضایی بسیار مناسب خواهد بود،چرا که اغلب این الگوها متشکل از گره و میله بوده که قابلیت همسازی با فرم های سازه های فضاکار را دارا می باشند.این نکته قابل ذکر است که گره چینی که بخش عمده ای از نقوش اسلامی به شمار می رود به طور کلی عبارت اند از قرار دادن آلات گره در یک ترکیب هماهنگ و زیبا.
بهترین مثالی که می توان در این زمینه ارائه نمود طرح مصلی بزرگ اصفهان می باشد.این بنا متشکل از مجموعه ای از تاق ها و گنبدهای مشبک فضایی است که بر اساس گره هها و الگوهای هندسه اسلامی شکل گرفته اند.

تطابق نقوشی که ریشه در ویژگی های تاریخی،رویدادهای فرهنگی و هنر معماری ایرانی و اسلامی دارند با سازه های فضاکار به نوعی القا کننده معماری نوین در عرصه طراحی هستند.
نقوش هندسی مورد استفاده در دوره های مختلف تاریخ ایران و سایر کشورهای اسلامی که اهل فن بدان گره نیز می شوند در سازه های فضاکار قابل ساخت و ارائه می باشد.

معرفی انواع گره های پرکاربرد معماری ایرانی
گره ها از تنوع بسیاری برخوردارند به طوری که ذکر تمامی انواع آن تقریبا غیر ممکن است.
از جمله مهمترین گره ها در حوزه جغرافیای ایران می توان به گره کند،گره تند و گره شل اشاره کرد که هر یک از این موارد نیز دارای انواع مختلف می باشند.
در جدول زیر برخی از نقوش هندسی پرکاربرد در معماری ایران معرفی شده اند که در گنبدهای با سازه فضاکار قابل استفاده هستند.

انعطاف پذیری در تولید و امکان حفظ جلوه های معماری ایرانی
در صنعت ساختمان حفظ ملاک های فرهنگی و جلوه های معماری ایرانی در طراحی و نماسازی ساختمان ها مساله مهمی به شمار می رود.به منظور حفظ انحناهای موجود در گنبدهای مساجد،نقش و نگارهای ایرانی و اسلیمی و سایر مواردی که از نشانه های معماری ایرانی است که از روش سازه های پیش ساخته سبک می توان استفاده کرد.چرا که می توان پانل های سبک مورد استفاده را به هر طرح دلخواه درآورد و پس از نصب آنها در محل خود،بتن پاشی روی آنها انجام داد.روش های سازه های پیش ساخته سبک،حتی ساخت گنبدهای بزرگ را که به دلیل زیادی وزن،دشوار است آسان تر می کند چرا که در این روش وزن سازه های بسیار کاهش می یابد در حالی که مقاومت و استحکام آنها بالاتر می رود.

[pejuhesh252]

معماري گنبدي در معماري مدرن كهن

[pejuhesh252]

معماري گنبدي در معماري مدرن طبيعي

[pejuhesh252]

طرح ريزي عمارت گنبدي

[pejuhesh252]

محیط شناسي عمارت گنبدي

[pejuhesh252]

زمين شناسي عمارت گنبدي

[pejuhesh252]

هنگام شناسي عمارت گنبدي

رعايت هنگام شناسی آسمانی اولين قاعده در طراحی سازه اعلى می باشد به همین سبب زمان شروع پروژه باید در اوقات سعد در زمینه شروع ساخت وساز باشد که در تقاویم اختیارات نجومی که هر سال قمری توسط بنیاد حیات اعلی منتشر می شود، موجود می باشد.

[pejuhesh252]

اختيارات نجومي عمارت گنبدي

با مراجعه به کتاب اختیارات منتشر شده در هر سال قمری توسط بنیاد حیات اعلی می توان به راحتی و سهولت نسبت به زمان (روز و ساعت)مناسب دسترسی پیدا کرد و آغاز کار ساخت را در آن ساعت برنامه ریزی و عملی کرد.

[pejuhesh252]

نتايج و تجربيات رعايت اختيارات گنبدي

[pejuhesh252]

مشاوره نجومي براى عمارت گنبدي

[pejuhesh252]

نسبت شناسي عمارت گنبدي