سوء هاضمه

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

[b]علايم شايع [/b]

- سوزش‌ سردل‌

- ترش‌ كردن‌

- ناراحتی در قسمت بالای شکم

- احساس باد کردن و نفخ

- تهوع با یا بدون استفراغ

- آروغ زدن

- گاز شکمی

- احساس پری بعد از مقدار کمی غذا(موسوم به احساس سیری زودرس)

[pejuhesh234]

اصطلاحات بیماری:
سوء هاضمه-

تعريف : سوء هاضمه به احساس ناراحتي مبهم در شکم يا قفسه سينه گفته مي شود که هيچ علت ارگانيک مشخص براي آن يافت نشده است .

اين احساس ناراحتي هنگام غذاخوردن يا بعد از آن ايجاد مي شود . معده ، مري و روده کوچک در سوء هاضمه درگير هستند .

مراقبت مناسب چنين بيماراني شامل مراقبت شخصي و بررسي توسط پزشک مي باشد . در موارد شديد و طول کشيده بيماري ، مراجعه به پزشک جهت بررسي علل ارگانيک ( عضوي ) سلامت عمومي بدن ، داروهاي مصرفي ضرورت دارد .

علل
علايم به نظر با خوردن ، آشاميدن ، يا بلعيدن هوا به هنگام صحبت كردن يا آدامس جويدن ارتباط دارند. علايم غالباً به دنبال بروز هيجات و ناراحتي هاي عاطفي به هنگام خوردن ؛ مصرف بيش از اندازه دخانيات ؛ يبوست ؛ خوردن غذاهاي خوب پخته نشده ؛ خوردن غذاهاي چرب ؛ هضم نامناسب مواد غذايي توليدكننده گاز مثل حبوبات ، خيار، كلم و پياز؛ آلرژي غذايي ؛ يا نوشيدن الكل رخ دهد.

۱ - بلع هوا ، مي تواند به علت اضطراب مزمن ، خوردن سريع غذا ، نوشيدن نوشابه هاي گازدار ، نوشيدن هر نوشابه اي با ني ، جويدن آدامس ، مکيدن آب نبات سفت ، سيگار کشيدن و نامتناسب بودن دندانهاي مصنوعي باشد و همچنين خود آروغ زدن مکرر مي تواند بلع هوا را تشديد کند .

۲ - افزايش گاز روده اي ، مي تواند به دنبال خوردن بعضي از مواد غذايي مثل حبوبات ، پياز ، کلم و شلغم خام و ... ايجاد شود . بعضي از ميوه ها ( انجير ، خرما ، آلو ) آدامسها و آب نباتهاي بدون قند ( که ماده شيرين کننده افزودني دارند ) و عفونت ژيارديا مي توانند توليد گاز در روده ها را زياد کنند .
مي توان با خيساندن حبوبات به مدت نيم ساعت قبل از پخت غذا و دور ريختن آب حاصل از خيساندن ، مانع سوء‌هاضمه شد .

۳ - عدم تحمل غذا ، مرکبات و غذاهاي ادويه دار ، غذاهاي چرب در ناراحتي دستگاه صفراوي و شير و ...

۴ - اشکال در تخليه کافي معده :گاهي سوء‌هاضمه نشانه اي از ابتلا به يک مشکل جدي تر مي باشد که مي تواند به علت بيماري انسداد راه خروجي معده ، فلج معده ، زخم دوازدهه ، نارسايي لوزالمعده و ... يا عموماً کاهش حرکت انتهاي معده و تأخير در تخليه بدون علت و ناشناخته شده باشد .

بديهي است در مواردي که سوء هاضمه با کنار گذاشتن عادات بد غذايي و مصرف ضد اسيدها بهبودي نيابد ارجاع به پزشک ضرورت دارد ، بويژه در موارد زير :

· بيمار بيش از ۵۰ سال سن داشته باشد .
· اخيراً بدون دليل دچار کاهش وزن شده باشد .
· در بلع مشکل داشته باشد .
· استفراغهاي شديد داشته باشد .
· مدفوع سياه و قير مانندي دفع کند . ( اين امر به معني وجود خون در مدفوع است )
. توده اي در محدوده معده خود لمس کند .

۵ - زياده روي در مصرف الکل و نيز دخانيات در ايجاد سوء هاضمه نقش شناخته شده دارد . غذاهاي چرب و يا غذاهاي مانده با احتمال بيشتري باعث سوء هاضمه مي شوند . توانايي آنزيمي افراد در هضم و جذب مواد غذايي متفاوت است . غذاهايي که خوب هضم و جذب شوند باعث تحريک گوارشي و علائم سوء هاضمه خواهند شد .

ريسک فاکتورها ( عوامل خطر )
- استرس
- مصرف دخانيات
- نوشيدن الكل
- مصرف داروهايي که باعث تحريک و آسيب معده مي شوند ( مانند آسپرين و مسکن هاي غيراستروئيدي ) و مصرف کافئين ازعوامل خطر ساز محسوب مي شوند .
- خستگي يا كار زياد
خستگي هاي جسمي و روحي از عوامل زمينه ساز و تشديد کننده سوء هاضمه محسوب مي شوند .

پيشگيري
از مصرف غذاهايي که خوب هضم نمي کنيد پرهيز کنيد . از مصرف غذاهاي چرب پرهيز کنيد .
هنگام غذاخوردن و يا آشاميدن آرامش داشته باشيد . به آهستگي غذا بخوريد .
از مصرف الکل ، سيگار کشيدن ، کافئين خودداري کنيد .
از انجام فعاليت بدني و ورزش بعد از غذا خوردن پرهيز کنيد .
از بلع هوا جلوگيري کنيد . بلع هوا معمولاً هنگاميکه مشغول آدامس جويدن هستيد يا با دهان باز غذا مي خوريد و يا هنگام غذا خوردن صحبت مي کنيد رخ مي دهد .
بلافاصله بعد از صرف غذا دراز نکشيد و بعداز صرف شام ، ‌زير سرتان را با چند بالش بالاتر ببريد .
از مصرف خودسرانه آسپيرين و مسکن هاي غيراستروئيدي ( مثل ديکلوفناک و ... )‌جداً پرهيز کنيد .
در صورت تشديد علائم يا طولاني شدن آنها جهت بررسي سلامت سيستم گوارشي و علل ارگانيک مسبب سوء هاضمه مراجعه به پزشک سودمند است .
در صورتيکه علائم بيماري شديد نيست مصرف شربت هاي آنتي اسيد توصيه مي شود .
در موارد شديدتر با نظر پزشک معالج استفاده از داروهاي مثل رانيتيدين در برطرف کردن علائم کمک کننده خواهند بود .
همانطور که اشاره شد سوء هاضمه مي تواند بدليل بيماريهاي ارگانيک نيز بوجود آيد . در زير ليستي از بيماريهاي که باعث سوء هاضمه مي شوند ارائه مي شود .
التهاب معده ( حاد يا مزمن )
التهاب مزمن کيسه صفرا
التهاب مزمن لوزالمعده
زخم اثني عشر
زخم معده
بدخيمي هاي معده ، مري و ديگر قسمت هاي لوله گوارشي )
سندرم هاي سوء جذب مثل کمبود آنزيم لاکتات دهيد روژناز که در هضم شير مؤثر است . يا بيماري سلياک ،‌...

عوارض احتمالي
علايم حمله قلب يا بيماري جدي مري يا معده ممكن است شبيه سوءهاضمه كه باعث غفلت از آن باعث بيماري جدي مي شود.

فعاليت
محدوديتي براي آن وجود ندارد. انجام منظم تمرينات ورزشي توصيه مي شود.

رژيم غذايي
رژيم خاصي توصيه نمي شود. از خوردن غذاها و موادغذايي كه ايجاد ناراحتي گوارشي مي كنند خودداري كنيد، خصوصاً آنهايي كه در قسمت علل فهرست شده اند.

در اين شرايط به پزشك خود مراجعه نماييد
اگر الگوي علايم سوءهاضمه دچار تغييرات قابل توجهي شود.
اگر هر كدام از موارد زير رخ دهد:

ـ استفراغ ، كاهش وزن يا كم اشتهايي
ـ سياه و قيري شدن اجابت مزاج يا استفراغ خون
تب
ـ درد شديد در قسمت فوقاني شكم در سمت راست
ـ ادامه ناراحتي كه ربطي به غذاخوردن يا آدامس جويدن نداشته باشد.
اگر سوءهاضمه با موارد زير همراه باشد: ـ تنگي نفس ـ تعريق ـ دردي كه به فك ، گردن يا بازو تير بكشد.

[pejuhesh234]

درمان
اصول كلي
در موارد مزمن ، بررسي هاي تشخيصي ممكن است شامل عكس برداري اشعه ايكس از قسمت فوقاني دستگاه گوارش و آندوسكوپي (ديدن مري و معده با وسيله مخصوص كه سر آن منبع نور قرار دارد) باشد.

درمان و پيشگيري مشابه هم هستند:
براي غذاخوردن وقت كافي بگذاريد. غذا را به دقت و كامل بجويد. از دعوا و مرافعه و هيجانات به هنگام غذاخوردن پرهيز كنيد.

بلافاصله پيش از غذا دخانيات مصرف نكنيد.

بلافاصله پس از غذا از هيجانات يا ورزش پرهيز كنيد.

از كارهايي كه باعث رفتن هوا به درون معده مي شود، مثل آدامس جويدن ، خودداري كنيد.

از پوشيدن لباس تنگ خودداري كنيد.

در هر بار بروز سوءهاضمه مراقب بروز تغييرات در علايم باشيد. اگر ماهيت ، زمانبندي ، تعداد دفعات يا شدت علايم تغيير كنند، امكان دارد يك بيماري جدي مطرح باشد. نمود اين بيماري ها عبارتند از سوزش سردل ناشي از آسيب ديدن قسمت پاييني مري ، بيماري كيسه صفرا، بيماري كيسه صفرا، زخم معده ، يا سرطان معده

داروها
براي ناراحتي خفيف ، مي توان از شربت ها يا قرص هاي ضد اسيد استفاده كرد.
براي ناراحتي شديد و جدي ممكن است داروهايي مثل مسدودكنده هاي 2 H ، داروهاي ضدگرفتگي يا آرام بخش ها براي تخفيف علايم مورد تجويز قرار گيرند.

[pejuhesh234]

عواقب مورد انتظار
علايم را مي توان با درمان تحت كنترل در آورد، اما احتمال عود علايم وجود دارند.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

عوارض آندوسکوپی :
برخی از عوارض آن شامل موارد زیر است :
- ورود محتویات معده به ریه (آسپیراسیون)، به همین دلیل توصیه می شود تا 6 الی 8 ساعت قبل از
آندوسکوپی ناشتا باشید.
- آندوسکوپ می تواند بندرت باعث صدمه به بافت (سوراخ یا پاره شدن) شود
- در مواقع بیوپسی با برداشت پولیپ احتمال خونریزی وجود دارد .
- ایجاد حساسیت به مواد آرامبخش استفاده شده
- التهاب در رگی كه از طریق آن ماده آرامبخش تزریق شده كه به صورت ظاهر شدن علائم التهابی مثل قرمزی ، تورم

علائمی كه باید سریعاً گزارش داده شوند :
- درد شدید شكمی ( به غیر از دردهای كرامپی یا پیچشی) ناشی از نفخ معده
- سفت و متسع شدن شكم
- استفراغ
- تب
- اشكال در بلع و درد شدید درناحیه گلو
- احساس خش خش در زیر پوست گردن یا قفسه سینه

داروهای ضد اسپاسم گوارشی
دی سیکلو مین dicyclomine
موارد مصرف :ضد اسپاسم .در درمان شکم درد.
عوارض جانبی :گشاد شدن مردمک چشمها .خشک شدن پوست .خشکی دهان.یبوست.تجمع گاز در معده.سردرد .سر گیجه.
*در افرادی که دچار آب سیاه (گلوکو م)با زاویه بسته هستند .این دارو نباید مصرف شود.

هیوسین ان بو تیل بروماید hyoscine _n_butyl bromide
عوارض جانبی :تند شدن ضربان قلب .خشکی دهان .کاهش موقت تطابق چشم.

عوارض آنتی اسیدها:
این داروها سه نوع هستند و سه نوع ماده ی فعال متفاوت دارند. عده‌ ای از این داروها دارای هیدروکسید آلومینیوم هستند که باعث ایجاد یبوست می ‌شود و به خصوص در افراد مُسن موجب خشک شدن مدفوع می‌ شود. به این ترتیب، مدفوع در انتهای رکتوم(بخش انتهایی روده بزرگ) گیر می‌ کند و تلاش زیاد بیمار هنگام اجابت مزاج ممکن است باعث ایجاد عوارضی مانند خون‌ ریزی و بواسیر ‌شود.
یک ماده ی فعال دیگر در آنتی‌ اسیدها هیدروکسید منیزیم است که برعکس نوع اول، باعث ایجاد اسهال در بیمار می ‌شود. این ترکیب می‌ تواند موجب افزایش میزان منیزیم در بیماران کلیوی و ایجاد عوارض برای آنان شود.
ماده ی فعال در نوع سوم این داروها نیز فسفات کلسیم است که در درازمدت می ‌تواند نشانگانی به نام میلک آلکالین(شیرقلیا) را موجب شود که افزایش کلسیم(هیپرکلسیمی)، آلکالوزمتابولیک و نارسایی کلیه از عوارض آن است.

عوارض جانبی آرام بخش ها:
1- خواب آلودگی و خستگی صبح روز بعد از مصرف. در صورت بروز این علائم از رانندگی و کار کردن با ماشین آلات خودداری کنید
2- عدم هماهنگی عضلات، ضعف، سرگیجه، آلرژی، تاری دید، توهم، بیحالی، تعریق، خشکی دهان، بثورات جلدی، سردرد.
3- اشکال در گفتار، حافظه و قضاوت
4- حالت تهوع، استفراغ و سوزش سردل
5- ایجاد فراموشی پیش گستر( خاطرات اخیر به یاد نمی مانند)
6- خشونت طلبی و پرخاشگری، بی خوابی، تحریک پذیری، افسردگی، اختلال در حفظ تعادل

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.