معالجات طيور

توسط **pejuhesh237** » پنج شنبه اکتبر 08, 2015 9:48 am

بسم الله الرحمان الرحيم

توسط **pejuhesh237** » پنج شنبه اکتبر 08, 2015 9:53 am

در دستور معالجات طيور كه بزوره عبارت از آن است‏

پوشيده نماند كه علماى اين صناعت و فضلاى اين علم بسيار قليل‏اند و بهترين ايشان «قسطوس رومى»

و «ابن العوام» و «ادهم» و «قطريف» و «سومارس» و «ابن حانس» است.

و اوّل كسى كه صيد شاهين و باز كرده و ايشان را شكار آموخته، «قسطوس»- پادشاه روم- است.

و صيد باشه، اختراعِ «كسرى» است. و شكار بحرى و چرغ را نسبت به بهرام داده‏اند.

و طريق اصطياد و بيان نيك و بد و بيان ساير احوال طيور و سباع كه جوارح نامند، به اقسام مختلف تحرير كرده‏اند.

چون امور معالجات امراض آن مناسب الحاق اين مجموعه داشت، بناءً عليه اكتفاء به بيان آن نموده و آنچه از متقدمين به نظر رسيده ترجمه مى‏شود.

تصريح كرده‏اند كه نبض طيور در مفصل ثانى يك مثقال محسوس گرديده و حركت ريه ما بين مقعد و انتهاء استخوان سينه كه عظم زورقى است.

و از جهت عدم عظم و ترى كه در ساير حيوانات قاعده دماغ است و محل وقوف مواد غليظه و شمول در كاسه سر، جميع سر را صداع عارض نمى‏گردد؛

چه به اين سبب بخارات محتبس نمى‏شود. و مهره‏هاى گردن و پشت طيور را سناسن نمى‏باشد

و اين، عبارت از برآمدگى طرف بيرون مهره‏ها است و روده‏هاىِ اين جنس، مستقيم است؛

به خلاف ساير بهايم كه ملفوف و پيچيده است. و فالج و عرق النسا نيز طارى نمى‏گردد.

علاج كليه صحت و مرض:

چون هر صبح بعد از خوابِ شب، بال و پر خود را به منقار سازد و بال افشانى كند و مردمك ديده اوصاف و نورانى باشد

و نظر به اطراف از روى جستجوى چيزى كند و از نشاط پرواز نمايد با خواهش صيد و فضله‏اش معتدل القوام و سفيد بود و به سهولت دفع شود، علامت صحت است.

با اين اوصاف هرگاه در حين پرواز، پر به سرعت و قوت زند و كثير الحركة باشد، دلالت بر حرارت و يبوست مزاج اصلى دارد

و ضد آن بر برودت و رطوبت و اضداد صفات مزبوره، علامت عدم صحت است.

پس اگر سر را حركت بيجا دهد، دلالت بر طرفه و آفت دماغ كند؛ اعم از آن كه در اصل دماغ باشد، يا به مشاركت عضوى.

اگر مكرر چشم را پوشيده و رطوبت از آن سيلان نمايد، دلالت بر طرفه و آفت چشم كند.

هرگاه دهانش بعد از سياهى سفيد گردد، دلالت بر آكله كند. و اگر بال را بتمامه جمع نمايد، دليل است بر غلبه رطوبت غريبه.

چون با وجود آن هر دم به پاى نشيند و در حين دفع فضله به دشوارى اخراج نمايد، دليل است بر بواسير و آفت روده.

شقاق پا و ورم كف، دليل حرارت غريبه.

لرزيدن بال، دليل نقرس و مفاصل و ورم فوق زانو است.

كشيدن موى خود به منقار، دليل كرم معده و قمل است.

كاهيدن بال راست و منقار، دليل ضعف جگر.

خارش بينى به حد افراط، دليل آكله.

صداى جوف، دليل رياح غليظه و ميل به طعمه ننمودن، دليل تخمه.

افتادن از نشيمن و تشنگى مفرط، دليل موت است.کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص 373