خمس

توسط **aelaa.net** » يکشنبه ژانويه 16, 2011 7:00 pm

فصول احكام و مسائلي كه در اين باب آمده است:

1- روش محاسبه و تخليص اموال

2- مواردي كه مشمول خمس نيست

3- مواردي كه مشمول خمس است

4- احكام اداء خمس

5- احكام ترك خمس

6- مصرف خمس

توسط **aelaa.net** » سه شنبه دسامبر 27, 2011 2:13 pm

سؤال:
در صوت امكان؛ روش پيراسته سازي اموال؛ و اداى حقوق الهي و مردم؛ و محاسبه وجوهات شرعيه (كه محل حاجت عموم مؤمنين مي باشد) را جهت تطبيق وبكارگيري همگان بيان بفرماييد.

جواب:

آيين نامه تخليص اموال و درآمدها از حق الله و حق ناس
و روش محاسبه و اداى بدهكارى هاى شرعيه و حقوق مولى (منه السلام)

1- مؤمن حقيقي از تصرف مال غير؛ بدون رضايت وي پرهيز دارد، و در اداي حقوق خلق و خالق وظيفه شناس است، و بعد از پيراستگي اموال خود از آنها؛ تمام هستى خالص خود را از آن مولايش صاحب الأمر (عليه السلام) مي داند؛ و همواره خويش را به ناحيه مقدسه بدهكار مي بيند، علامت عملي وعيني صدق عبوديت (شخص مدعي) بندگي حضرت ولايت كبرى (عليه السلام) همانا التزام دقيق به اداي حقوق شرعيه (بنابر آنچه ذيلا ذكر مي شود)؛ مشروط به قصد قربت و خلوص نيت (از هر شائبه اى)؛ همراه با انجام تضرع وتوسل براي قبول آن، و نگراني از رد يا عدم قبول آن، مي باشد.

2- موضوع محاسبه: اموال و درآمدهاي شخص است، و منظور از اموال: آنچه كه مورد تصرف شخص بوده؛ (چه عين؛ چه منافع؛ چه اعتبارات؛ و حقوق ذي ارزش مالي است) و آنچه كه حقيقتا مال او يا به نحوي در تصرف اوست مي باشد، و منظور از در آمد: اعم از كسب بوده؛ بلكه مطلق آنچه بدست وي رسيده؛ و فعلا مالك يا متصرف در آنست، ولو هديه از شخصي، يا در آمد نا مشروع يا مشوب باشد، كه هر يك حكمي دارد.

3- ابتدا بايد بررسي شود كه: آيا مال ديگران در اموال او هست يا نه؟ آنچه حق مردم است جدا شود؛ اگر صاحبانش را نمي شناسد از طرف آنها صدقه دهد، و اگر مي شناسد ولو به تحقيق و تفحص؛ پس بشناسد و به ايشان ردّ نمايد، مگر اينكه اموالي كه از ديگران در دست اوست به امانت و رضايت يا قرارداد شرعي نزد او باشد.

4- در آمد شخص تا كنون از چه راههايي بوده است؟ تفصيلا معين شود، و اينكه آيا از راههاي حرام يا مشوب هم بوده است يا نه؟ اگر عين حرام يا درآمد از حرام در اموالش هست؛ از ملكيت او خارج بوده و مصرفش في سبيل الله است؛ ولذا آنرا از اموالش جدا نموده و صرف در مستحقين نمايد، ولي اگر اصل مالش حلال ولى با حرام مخلوط شده؛ پس اگر قدرت بر تمييز و جداسازي حرام از حلال را دارد؛ به همين نحو عمل نمايد، ولى اگر به نحوي مخلوط به حرام بوده؛ كه قدرت بر تمييز مقدار هر يك از آنها را ندارد، پس يك پنجم كل اين مال را تصدق مي نمايد، البته پس از توبه و عزم بر اجتناب از حرام و التزام بر درآمد حلال. مصرف اين دو نحو تصدق؛ همان مصارف صدقات و زكوات واجبه است، و صِرف اينكه در قسم اخير حكم به استخراج يك پنجم شده است، آنرا جزو مصارف خمس قرار نمي دهد. و حكم اين فرض با موردي كه (اختلاط خمس با سرمايه و درآمد حلال و عدم التزام به اداى خمس در برهه اى از زمان بوده؛ هر چند از نظرى شبيه است، ولى مصرف يك پنجم در هر كدام مختلف است؛ اولى به مصارف زكات و آخري به مصارف خمس رسانده مي شود.

5- همچنين بررسي شود كه: آيا از حقوق الهي (زكات و خمس و نذر و عهد و يمين و موقوفات و كفارات) در اموالش چقدر مي باشد؟ آنهارا طبق احكامش معين نموده و به وظيفه اش عمل نمايد.

6- در محاسبه خمس بررسي كند: آيا در گذشته چيزي از اموال غير مخمس و مشمول خمس واقع شده؛ وكلاّ اموالي كه حق مولى (عليه السلام) در آن بوده است (بدون أداء آن حق) مصرف كرده است يا نه؟ اگر مصرف كرده چه مقدار مستهلك شده؟ چه مقدار عين مال (مورد خمس) بدون استهلاك باقي است؟ چه مقدار عين مال با نماء و رشدش باقي است؟ و از نماء آن چه مقدار مصرف كرده؟ و چه مقدار از عين مال (مورد خمس) يا نماء آن در ساير أموال او مخلوط شده است؟ موارد مزبور را معين نموده؛ عين آنها يا ارزش معادل آنها را بپردازد، اما اگر نوع مال و درآمد حلال باشد ولى شخص در برهه اى از زمان التزام ديني نداشته يا تغافل كرده است، و در مالش خمس وجود دارد ولى نمي داند چقدر است؛ در اين صورت امام (عليه السلام) صاحبان اين گونه اموال را با تخميس يك پنجم بريء الذمه نموده اند؛ مصرف اين يك پنجم همان مصارف خمس است.

7- مطلق در آمدهاي شرعي مشمول خمس است، چه هديه يا هبه يا كسب يا طرق ديگر معاملات واستحصالات واستيصالات و انتفاعات شرعيه باشد. و اما اگر درآمد او غير شرعي باشد بنابر آنچه در فقره دوم گذشت عمل مي كند.

8- در صورتي كه شخص بطور كامل يا بخشي از هزينه هاى خود را از طريق مورد كسب قرار دادن سرمايه اي، يا بكارگرفتن امكانات و وسايلي تأمين مي نمايد، كل سرمايه لازم براى تأمين مخارج سالانه وي از محاسبه خمس بيرون است، و سرمايه زايد بر آن مقدار را ابتدا تخميس مي نمايد، كه ملك خالص خودش باشد؛ سپس در كسب بكار مي برد.

9- اگر مالي يا جنسي زايد بر نياز مصرفش تهيه كرده يا به او رسيده است، و يا به عنوان سرمايه (به قصد ترقي و انتفاع از قيمت) آنرا تهيه كرده يا كنار گذاشته، اين زايد بر مؤونه شخص محسوب بوده و يا جزو سرمايه كسب ملحوظ شده؛ و به حكم آن رفتار مي شود.

10- محاسبه وقيمت گذاري اجناس وأموال (جهت تعيين بدهكاري شرعي) به طور واقعي باشد؛ نه تنقيص قيمت در مقام محاسبه خمس؛ و ترفيع قيمت در وقت اداء به عنوان خمس.

11- در مورد موجودي و درآمد فعلي شخص؛ اگر مؤونه (مخارج) متعارف مورد مصرف سالانه اش را كنار گذارد؛ چه مقدار براى او باقي مي ماند؟ يك پنجم آن بقيه را محاسبه؛ و به عنوان خمس فورا أدا نمايد، عين باشد يا نقد شرعي (طلا و نقره) و يا حقوقي (پول و ارزهاي متغير)، و در محاسبه اين اخير (پول و ارزها) در صورت تأخير در أداء؛ بايد با ملاحظه معادل نقدين شرعي آن حساب شود.

12- از مؤونه شخص است مخارج سالى كه در پيش دارد، در صورتي كه در آمد ضمن سال (آتي) به قدر آن (مخارج) نداشته باشد.

13- مراد از مؤونه: آنچه لايق اوست (بغير اسراف) و در تأمين مخارج سالانه او مصرف شده يا مي شود ملاك است، نه آنچه شأن اوست ولي مصرف نشده يا مصرف نمي كند، مثلا اگر معمول لايق او در مخارج صد تومان است، ولي او كلا كمتر از شأن خود مصرف مي كند، يا در مقام عمل امسال به عللي مخارجش كمتر (نود تومان) شده است، مؤونه را نود بايد محاسبه نمايد، وآنچه زياد آمده از مصرف سال گذشته اش را محاسبه مي كند؛ حتى اگر نمك باقيمانده در نمكدان باشد و به اين نمك (براى تأمين مصرف) سال آينده نيازي ندارد به علت وجود درآمد مربوط به سال آتي، البته اگر در سال جاري مخارجي غير متعارف در پيش دارد آنرا از هزينه مصرف و مؤونه سالش حساب مي كند.

14- آن بدهكاريي از درآمد و موجودي شخص (قبل از استخراج خمس) كسر مي شود؛ كه عزم پرداختش را داشته باشد، يعني آنچه را كه در ضمن سال آتي از مال وموجودي او
كم مي شود؛ اين را از مؤونه حساب كند، نه اينكه آنچه كلا بدهكار است، ولي فعلا به هر دليل نداده يا نمي دهد.

15- بعد از احراز شرايط و مسائل فوق الذكر؛ و ردّ اموال ناس و اداي حقوق شرعيه و فرايض ماليه مذكوره؛ و عمل به وظيفه مربوطه (از اداء حقوق الهي و مردم واموال آنها از جمله ديون مطالبين و ردّ مظالم) و پس از كسر مؤونه سال، محاسبه و اداء خمس در باقيمانده آنها انجام مي گيرد.

16- برخلاف آنچه بعضا متداول است؛ بخشيدن كل يا بعض از بدهكاري شرعيه به شخصي كه بايد خمس بپردازد؛ در صورتي كه وي از مصارف آن نباشد، تنها در اجازه نايب خاص مولا (كه مانند حضرتش مستور بوده) مي باشد نه سايرين، كه در عصر ستر و پنهاني حضرتش؛ اين اجازه غالبا براى عموم حتى فقهاء ميسر نمي باشد، و لذا اين گونه تصرفات در خمس؛ از جمله مصالحه اكثر به أقل (برخلاف عكس آن كه اشكالي نداشته)، و نيز تقسيط بدهي شرعي (به نحوي كه از نماى مال خمس اقساطش پرداخت شود) همه اين موارد صحيح نمي باشد.

17- البته دستگردان و قرض دادن وجوه شرعيه به شخص بدهكاري كه نمي تواند واقعا بدهي خود را يكجا ادا نمايد؛ و يا اگر بدهد معاش يوميه اش لنگ مي شود؛ و يا خود وي از مصارف وجوه شرعيه است؛ به قدر ضرورت و امكان؛ اشكالي ندارد، ولى در اين غير اين موارد و بيش از اين مقدار جايز نيست.

18- تأجيل بدهي شرعي كه موجب نماء در مال مديون باشد؛ عرفًا يا عقلًا يا شرعًا؛ اقتضاي ضمان آن نماء؛ و ردّ آن به محل وجوه شرعيه را دارد، و اجراي اين به شرط جايز بودن اصل تأجيل است، مگر اينكه شخص از مصارف وجوه شرعيه بوده؛ ومستحق آن نماء هم باشد. هر چند بخاطر استفاده از اين نماء؛ بايد تعهدي نسبت به مولى (عليه السلام) بر او تكليف شود.

19- اصل عنوان خمس متعلق به مولا (عليه السلام) است، وتنصيف بين امام (عليه السلام) و سادات مطرح نبوده، و فقراء سادات مؤمنين (و ازين قبيل كسي كه از ناحيه مادر منتسب است)، به مقدار زندگي موّسع معمول (كه بنا بر روايت؛ خادم و مركب از مؤونه مي باشد) از آن تأمين مي شوند. كما اينكه مؤمنين غير ساداتي كه متفرد در أمر مولى و خدمت او و احياء أمر او (بالمباشره لا بالمقدمات والوسائط) باشند؛ ايشان نيز در صورت احتياج از مصارف وجوهات شرعيه هستند، ولى نسبت به اين قسم اخير فقط به قدر مصارف قطعيه شرعيه؛ (نه مصارف توسعه معاش امروزي كه ديگران ترخيص مي كنند) ازين وجوه تأمين مي شوند. [شمارة ثبت: (388) منبع: المسائل الحائرية]

توسط **aelaa.net** » سه شنبه دسامبر 27, 2011 5:33 pm

سؤال:
لطفاً نظر شريف را در مورد نحوه محاسبه خمس بيان فرماييد؟

جواب:
دارايي و در آمد شخص ملاحظه گرديده، و نيز منشأ درآمد و بدست آمدن اموال او، و اينكه آيا از اموال خمس استفاده كرده يا نه، و اينكه چه مقدار از اموالش زايد بر مصرف مناسب شأن اوست، و نكات ديگرى كه بسيار مهم ودقيق است، لذا براى تعيين قطعى اين أمر؛ بايد به آنكه امور دينى او را به عهده دارد (يا وكيل وى ) مراجعه نمايد. [شمارة ثبت: (525) منبع: المسائل المغربيّة]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:03 am

سؤال:
سرمايه اي كه مورد حاجت است و مخارج زندگي انسان وابسته به آنست؛ آيا خمس دارد يا خير؟

جواب:
سرمايه به قدر تأمين معاش خمس ندارد. [شمارة ثبت: (307) منبع: المسائل الخراسانية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:05 am

سؤال:
اگر شخصي چيز غير ضرورى را خريده؛ و بعد در طول سال اتفاقاً از آن استفاده اى بوده است؛ آيا خمس دارد يا نه؟

جواب:
در صورتى كه وسيله فوق الذكر به نحوي مورد استفاده و در شأن وى باشد خمس ندارد. [شمارة ثبت: (75) منبع: المسائل القمّيّة]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:07 am

سؤال:
چيزى كه قبلاً مورد نياز بوده شخص آن را خريده و استفاده كرده ولكن الان ديگر مورد استفاده نيست و سال بر آن گذشته؛ آيا متعلق خمس قرار مى گيرد؟

جواب:
در صورتى كه آن شىئ از وسائل مورد استفاده معمولى زندگى او و مناسب شأن اوست؛ در صورت بلا استفاده ماندن آن در مدتى از زمان (ولو چند سال) مورد تعلق خمس نمى باشد. [شمارة ثبت: (77) منبع: المسائل القمّيّة]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:09 am

سؤال:
شخص متدينى داراي حساب سال مى باشد بر اثر خرابي و توسعه خيابان مغازه اش را خراب كرده اند؛ فعلاً مغازه اى براي تجارت از صاحب ملك خريداري كرده به مبلغ معينى؛ كه او طي هر ماهي بابت طلب صاحب ملك پرداخت نمايد، آيا پرداخت اين مبلغ جزء مؤونه است كه چيزي بر عهده خريدار نباشد ضمناً احتياج مبرمي به چنين مغازه اي دارد حكم او را بيان فرمائيد.

جواب:
اگر به غير اين نتواند كسب (موجب تأمين معاش خود را) بكند؛ از اين مبلغ به قدر (سرمايه كسب براى تأمين معاش) مشمول خمس نيست. [شمارة ثبت: (313) منبع: المسائل الخراسانية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:10 am

سؤال:
شخصي منزل مسكونى خود را با سود فروخته براي تبديل به منزل بهتري كه در شأن او هست؛ قيمت منزل اول را براى منزل دوّم داده؛ و مقداري از قيمت منزل دوم به ذمّه او باقي مانده؛ رأس سال خمسى او رسيده است، و فروشنده منزل دوم را تخليه نكرده است، و مشتري مقداري سكه طلا و غير آن از ارباح همين سال داشته؛ كه بنا دارد بدهكارى منزل را از آنها بپردازد،.آيا خمس آن (سكّه ها و غير آن از ارباح سال) لازم است؟ يا به حساب دِين منزل استثناء مى شود؟

جواب:
اگر در بدهي مذكور صرف نمايد خمس ندارد. [شمارة ثبت: (317) منبع: المسائل الخراسانية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:12 am

سؤال:
اگر انسان جنسى داشته باشد كه مورد استفاده اش نيست؛ ولى آنرا موقّتاً به ديگران داده كه از آن استفاده كنند؛ آيا تا زمانى كه ديگران از آن استفاده مى كنند؛ خمس به آن تعلّق مى گيرد؟

جواب:
اموال نقدى و جنسى كه واقعا قرض داده شده باشد، در مدّت قرض بودن مشمول خمس نمى گردند، و پس از استيفاي قرض؛ در صورت زايد بر معيشت بودن فورا مشمول خمس مي گردد. [شمارة ثبت: (830) منبع: المسائل القمّيّة]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:13 am

سؤال:
شخصى به نيت صدقه پولى را كنار گذاشته و اكنون سال بر آن گذشته است؛ آيا به اين پول خمس تعلق مى گيرد؟ در صورت ناچار بودن؛ آيا شخص مى تواند از اين پول به عنوان قرض الحسنه استفاده كند؛ و يا به ديگرى قرض دهد؛ و بعد آن را برگردانند؟

جواب:
اگر كنار گذاشتن او به قصد و معناي از مال خود بيرون كردن باشد؛ مشمول خمس نشده ولي حق تصرف در آنرا نداشته و فورا بايد به مصرف صدقات برسد. [شمارة ثبت: (984) منبع: : المسائل الخراسانية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:16 am

سؤال:
خانمى كارمند هستم كه شوهرم شغلى ندارد؛ 5 ميليون تومان ارث به من رسيد؛ كه مقدارى از آن را در ساختمان خرج كردم؛ ولي هنوز ساختمان آماده نيست و مستأجرم، و مقدارى از آن را ماشين خريدم؛ و مقدارى هم (زمينى ديگر كه ارث بردم و همينطور از درآمد تاكسى كه سهم من مى شد) نيز به مادر بخشيدم، آيا در موارد فوق؛ خمسى به عهده من هست؟

جواب:
اگر اموال مزبور قبل از مالك شدن او مشمول خمس نشده باشد، و مبالغ ياد شده زايد بر مصارف سال او نبوده، و اين مصارف واقعي و براي فرار از خمس نباشد، در اين اموال خمسي به عهده او نيست.[شمارة ثبت: (985) منبع: : المسائل الخراسانية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:17 am

سؤال:
اگر شخصي نياز به وسيله نقليه دارد؛ و پول آنرا از در آمد خود در ضمن سال براي تهيه وسيله نقليه به حساب ريخته تا در آينده تحويل بگيرد؛ آيا خمسى بر اين پول در بانك يا آن وسيله پس از تحويل تعلق مي گيرد؟

جواب:
اگر قبل از اينكه اين پول زائد بر هزينه سالانه واقع شود و مشمول خمس گردد؛ آن را به حساب ريخته، و پس از تحويل گرفتن وسيله نقليه؛ بدان نياز دارد؛ هيچكدام مشمول خمس نمى باشد. [شمارة ثبت: (226) منبع: المسائل القمّيّة]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:19 am

سؤال:
محل كسبي سابقا داشتم و چون شرايط شغليم عوض شد آنرا براى تأمين نيازهايم اجاره دادم؛ الآن پس از گذشت چند سال دوباره امكان كسب در محل (ولى در موضع ديگر) براى فراهم شده است، ناچار محل مزبور را فروخته و محل كسب جديدى تهيه كردم، (البته ارزش محل سابق چند برابر شده ولى به هر صورت براى تهيه محل كسب مناسب و تأمين معاش خود به اين پول نياز داشتم)، عده اى گفته اند كه خمس پول فروش محل كسب سابق را بدهكار هستم، و من فعلا هيچگونه امكان اداى چنين مبلغ بدهي را ندارم، تكليف من چيست؟

جواب:
به فرض مذكور خمس واجب نشده است؛ و از اين جهت شرعا بدهكار نيستيد. [شمارة ثبت: (689) منبع: المسائل المشرقية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:21 am

سؤال:
آيا به ماشين بافتني كه ازپول شوهرم خريداري كرده ام و با آن كار مي كنم و درآمد دارد؛ خمس تعلق مي گيرد؟

جواب:
اگر از مالى كه خمس در آن نيست و يا درآمد ضمن سال شخص ملتزم به خمس تهيه شده باشد؛ و درآمد اين ماشين هم مورد نياز مصارف سالانه است، اين ماشين حكم سرمايه لازم معيشت را داشته؛ و براى آن خمسي بدهكار نيستيد؛ فقط اگر از درآمد آن (پس از مصرف سالانه در امور زندگي) مقداري زياده باشد تنها اين زياده مشمول خمس است. [شمارة ثبت: (755) منبع: المسائل الإصفهانية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:22 am

سؤال:
چند كاموا بلا استفاده در منزل وجود دارد: آيا در صورت گذشت سال بر آن مشمول خمس ميشود؟

جواب: ا
گر شيء مذكور مورد نياز مصرف سالانه زندگي تان بوده؛ ولى فرصت استفاده آن پيش نيامده خمس ندارد، و همينطور اگر از سرمايه لازم معيشت بوده مانند ماشين فوق الذكر خمسي ندارد. [شمارة ثبت: (756) منبع: المسائل الإصفهانية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:24 am

سؤال:
آيا وسايلي از جهيزيه مانند چيني ها كه از آن استفاده نكرده ام مشمول خمس مي شوند؟

جواب:
اگر مقدارى است كه معمولا در زندگي از آن استفاده مي شود ولو دير به دير؛ پس مشمول خمس نيست. [شمارة ثبت: (757) منبع: المسائل الإصفهانية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:26 am

سؤال:
زمين كشاورزي را شخصي 20 سال پيش خريداري نموده است و روي آن كار كرده است و الآن آن را فروخته است:
(الف): آيا به پول اين زمين خمس تعلق مي گيرد؟
(ب): اگر صاحب اول؛ خمس آن را داده باشد چه حكمي دارد؟

جواب:
[الف]: اگر در اين سالها مورد استفاده بوده و به در آمد آن در مصرف سالانه زندگيش نياز داشته؛ كه جزو سرمايه لازم زندگيش محسوب مي شود، و اصلش مشمول خمس نبوده، و الآن هم اگر بهنحو ديگرى آنرا براى زندگيش چه به نحو مصرف يا سرمايه نياز دارد؛ صِرف تبديل آن موجب خمس نيست.
[ ب ]: مالك فعلي اگر براى اداره زندكيش به آن احتياج دارد مشمول خمس نيست. [شمارة ثبت: (763) منبع: المسائل الإصفهانية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:27 am

سؤال:
پول يا جنسى كه سال گذشته خمس آن داده شده؛ آيا امسال هم بايد خمس آن داده شود؟ در صورتي كه اين پول با درآمد طول سال مخلوط شده باشد و تمييز عين آن ميسر نباشد چطور؟

جواب:
مال مخمّس دوباره خمس ندارد؛ هر چند زايد بر مؤونه بوده؛ و در اين جهت فرقي بين نقد و جنس نمي باشد، در صورت مخلوط شدن و علم داشتن به اينكه آنچه امسال زايد بر مؤونه است از مال مخمس قبلي است؛ به قدر مال مخمس مشمول خمس نمي باشد. [شمارة ثبت: (1252) منبع: المسائل الهمدانية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:28 am

سؤال:
اينجانب جهيزيه اي براي دخترم تهيه كرده ام و در هنگام ازدواج به ايشان هديه دادم؛ حال با توجه به اينكه ما در زندگٌي سال خمسي داشته ايم؛ حالا كه ملكيت اين وسايل عوض شده است، (الف): آيا به اين وسايل كه در ملكيت دخترم مي باشد خمس تعلق مي گيرد يا خير ؟
(ب): بر فرض كه شخصي سال خمسي نداشته و جهيزيه داده آيا خمس تعلق به ايشان مي گيرد يا خير؟
(ج): اگر كسي از وسيله زندگيش استفاده نكند؛ با اينكه اين وسيله در شأن او بوده آيا خمس به او تعلق مي گيرد يا خير؟

جواب:
(الف): اگر وسايل زايد نبوده و به نحوي مورد استفاده باشد مشمول خمس نيست.
(ب): اگر وسايل مزبور را از درآمد ماهانه كه خمس بدان تعلق نگرديده تهيه كرده باشد؛ مشمول خمس نمي باشد.
(ج): اگر وسيله به نحوي مورد استفاده باشد ولى بر حسب اتفاق مدتي (ولو چند سال) بكار نرفته و استفاده نشده باشد؛ مشمول خمس نيست. [شمارة ثبت: (1195) منبع: المسائل الهمدانية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:30 am

سؤال:
آيا به پولهايي كه اعضاء قرض الحسنه به عنوان حق عضويت ماهيانه پرداخت مى نمايد خمس تعلق مى گيرد يا خير؟
در صورت تعلق بايد در پايان سال خمسى حساب شود يا مى تواند تا زمان لغو عضويت وبسته شدن حساب ودريافت پول، پرداخت آن را به تأخير بيندازد؟

جواب:
وجوه مزبور بعنوان قرض به صندوق مزبور مى باشد، و در صورتي كه واقعا قرض داده باشد لازم نيست قرضى را كه به ديگران داده است را در محاسبات خمس ملاحظه نمايد، لذا خمس آن در صورت استيفاي قرض وزائد معيشت سال بودن محاسبه و پرداخت مى شود.[شمارة ثبت: (871) منبع: المسائل القمّيّة]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:32 am

سؤال:
1- كسى كه وام مدّت دار از بانكهاى بيرون گرفته است با توجّه به سال خمسى چگونه بايد خمس اين وام را حساب كند؟
2- اگر اين وام را براى تأمين مخارج زندگى خود بصورت مضاربه استفاده شود؛ آن چه صورت پيدا مى كند؟

جواب:
وامى كه پرداخت فعلاً نمى شود، دخالتي در محاسبه خمس ندارد، و حكم سرمايه را پيدا مى كند. آن مقدار از سرمايه كه براى تامين مخارج سالانه زندگي شخص لازم است مشمول خمس نمي باشد. [شمارة ثبت: (880) منبع: المسائل القمّيّة]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:34 am

سؤال:
وجهى به صورت سپرده ثابت نزد صندوق قرض الحسنه اى بوده بعد آن وجه را با مبلغ اعطائى همان صندوق به صاحب سپرده، وام مى دهند حكم حساب خمس اين مبلغ بر وام گيرنده چيست؟ نحوه سرمايه گذارى در آن سپرده ثابت به صورت اقساط باشد يا يكجا در حكم تأثير دارد؟

جواب:
وام در صورتى كه از مال مخمس بوده مشمول خمس نمى شود، ولى اگر از غير آن بوده در صورتى كه براى معيشت سالانه خود (اضافه بر درآمد استمرارى ) نياز به مصرف آن نيز دارد خمس ندارد، و هر مقدار از آن، زائد بر نياز معيشت سالانه وى باشد مشمول خمس مى گردد، واينكه گفته شده است همان وجه را به او قرض داده اند معلوم نيست، چه اينكه فرض مذكور در واقع قرض بشرط قرض است ؛صندوق در مقابل وام گرفتن تدريجى و يا دفعى از افراد، طبق شرايطى مبلغى بيشتر از آنچه به او قرض داده را به وي وام مى دهد، و لذا آنچه افراد به صندوق قبلاً وام داده اند؛ غير وامى است كه ايشان فعلاً از صندوق گرفته اند، چه اينكه آنچه فعلاً از صندوق گرفته اند؛ استيفاى وام سابق خودشان به صندوق نيست، ولذا دو موضوع جداگانه است، وام اوّل را هر وقت از صندوق تصفيه حساب كرد؛ منظور محاسبات جهت بدهى شرعى خود قرار مى دهد، و امّا وام دوّم پس يك نوع در آمد است و مندرج در درآمد سالانه اوست. [شمارة ثبت: (906) منبع: مخطوط]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:35 am

سؤال:
كسى كه زمين يا ملكى را با پولى ، سالها قبل خريده و اكنون نمى داند كه آن پول مورد تعلق خمس بوده است يا خير وظيفه اش چيست؟

جواب:
در صورت التزام بتكاليف شرعيه از جمله خمس بنا را بر عمل بوظيفه گذارده و تا يقين به مشموليت خمس ندارد تكليفي هم ندارد. [شمارة ثبت: (1024) منبع: المسائل الخراسانية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 11:38 am

سؤال :
لطفا بفرمائيد: با توجه به اينكه جهيزيه انتقال ملكيت است، حال با توجه به اين انتقال آيا به منتقل اليه: 1) جهت كل جهيزيه خمس تعلق مي گيرد يا نه؟ 2) اگر در زندگي وسايلي از جهيزيه را استفاده نكرده باشيم مانند وسائل تزئيني و يا وسايلي كه بعضي از اوقات استفاده از آنها ضرورت پيدا مي كند آيا به چنين وسايلي خمس تعلق مي گيرد يا نه؟

جواب:
(الف): اگر جهيزيه مزبور را از درآمد ماهانه اى كه خمس بدان تعلق نگرديده يا از مالي كه خمسش پرداخت شده تهيه كرده باشند؛ و همچنين وسايل مزبور در زندگي صاحب فعلي جهيزيه زايد نبوده؛ و به نحوي مورد استفاده باشد؛ مشمول خمس نيست.
(ب): وسايل تزييني نحوه مصرفش تزين است؛ و اگر به قدر متعارف بوده نه اسراف؛ مشمول خمس نمي شود، و مواظبت شود كه اين وسايل تزييني مجسمه نباشند.
(ج): اگر وسيله مذكور به نحوي در زندگي مورد استفاده بوده؛ ولى بر حسب اتفاق مدتي (ولو چند سال) بكار نرفته و از آن استفاده نشده باشد؛ مشمول خمس نيست. [شمارة ثبت: (1198) منبع: المسائل الهمدانية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 12:29 pm

سؤال:
كفنى تهيه كرده و خمس آن را داده و چند سال نزد او باقي مانده؛ و بعد جوشن كبير بر آن نوشته كه بواسطه آن ترقي قيمت پيدا كرده؛ آيا خمس ارتفاع قيمت لازم است؟

جواب:
اگر كفن را براي مصرف خود يا ديگري بخواهد؛ و آن را نفروشد؛ خمس لازم نيست. [شمارة ثبت: (316) منبع: المسائل الخراسانية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 12:30 pm

سؤال:
إذا قرأنا من كتاب عشر صفحات؛ فهل يطلق عليه أنه قد قرأ؟ بحيث لو دار عليه الحول لايخمّس؟ أم ينبغي القراءة منه حتى إذا دار عليه الحول لا يخمس؟

جواب:
إذا كان ذلك مما يلزمه عادة وبقدر شأنه، فلا يشمله الخمس، ولا يشترط في عدم وجوب الخمس فيه؛ وقوع الإنتفاع به حتما في أثناء السنة، قليلا أو كثيرا. [شمارة ثبت: (378) منبع: المسائل الغروية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 12:32 pm

سؤال:
ما حكم الخمس بالنسبة للكتب التى هي عبارة عن دورات تتكون من عدة اجزاء مع العلم بأنّه قد يحتاج إلى جزء واحد منها خلال عدّة سنوات ولا يستعمل الباقي أحيانا؟

جواب:
إذا كان ممّا يستعملها فلا يشملها الخمس ولو تعطّلت بعضها أو كلها فترة ولو تزيد عن السّنة. [شمارة ثبت: (304) منبع: المسائل الخراسانية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 12:39 pm

سؤال:
هل يجب الخمس في الاجزاء غير المقروءة من دورات الكتب خصوصا إذا كان عمل الشخص في التتبع والبحث والتحقيق في التاريخ والادب وغيرها من المجالات فربما يحتاج اليوم هذا الجزء من الدورة ويحتاج الجزء الآخر منها بعد أكثر من سنة نظرا لمتطلبات العمل ، هذا إذا أخذنا بنظر الاعتبار أن دورات الكتب لاتباع مجزأة؟

جواب:
في مفروض السؤال لا خمس في البقية غير المقروء فيها. [شمارة ثبت: (369) منبع: المسائل الغروية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 12:40 pm

سؤال:
لو أراد شخص ببناء سكن له ولعياله؛ فوضع الاساس في السنة الاولى وأقام الاعمدة والسقوف في السنة الثانية؛ وجهز وأتم في السنة الثالثة؛ كل ذلك كان من أرباح في أثناء السنة ومن ديون ، فما الذي يجب فيه الخمس؟ والخمس يكون بحسب القيمة الفعلية أخر الثلاث سنين من الانتهاء أم بحسب الكلفة لكل آخر سنة بحيث يجمع مجموع ماكلفه على مدى الثلاث سنين ويخرج الخمس أم بحسب القيمة الفعلية لكل آخر سنة مما أنجز؟

جواب:
إذا كان البناء مما يحتاج إليه فلا خمس عليه في ذلك لبنائه تدريجا. [شمارة ثبت: (405) منبع: المسائل الغروية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 12:42 pm

سؤال:
لو عمر منزله بالدين وانتهى وقد مر عليه الحول فهل يجب إخراج خمس المنزل بحسب قيمته الفعلية بعد الانتهاء أم بقيمة ماكلفه من الدين أم لا خمس أصلا؟

جواب:
إذا كان مما يلزمه في معيشته فلا خمس عليه أصلا. [شمارة ثبت: (410) منبع: المسائل الغروية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 12:51 pm

سؤال:
إذا احتاج شخص إلى شراء بيت أو ترميم أو إصلاح البيت؛ الّذي سيأخذه من الحكومة بالمستقبل؛ أو بناء بيت بعد حصوله أرض من الحكومة؛ واجتمع عنده مال، وحال عليه الحول فهل عليه أن يخمّس هذا المال؟

جواب:
إذا اجتمع المال من أرباح سنته الماضيه ويحتاج الى صرفها في المفروض في السّنة الجارية فهو من مؤونة سنته ولا خمس عليه. [شمارة ثبت: (319) منبع: المسائل الخراسانية]

توسط **aelaa.net** » جمعه دسامبر 30, 2011 12:54 pm

سؤال:
شوهرم در طى چند سال به مرور، يك منزل دو طبقه ساخته؛ كه يك طبقه آن را امسال به نام من كرده؛ در ضمن امسال مى خواهم به تنهايى به حج بروم؛ در مورد خمس تكليفم چيست ؟

جواب:
اگر آن منزل يا طبقه مذكور مورد استفاده و نياز شما است؛ مشمول خمس نمى گردد، ولى اگر زندگى شما بدون آن مى گذرد؛ مشمول خمس بوده و بايد پرداخت نماييد، پس اگر از منفعت آن خانه؛ قصد رفتن به حج يا عمره؛ يا هرگونه تصرّف و استفاده از خود آن يا منفعت آن؛ را دارد، بايد قبلاً خمس كلّ آن يا مقدار مورد تصرّف را پرداخت نمايد، ولى اگر از مال پاك مخمّس ديگرى قصد رفتن به حج يا عمره را دارد، پس اگر مى تواند خمس منزل مذكور را قبل از سفر بدهد؛ انجام دهد، و در صورت عدم استطاعت پرداخت آن؛ مى تواند ابتدا حج يا عمره را (از مال پاك مخمّس ديگر) بجاي آورده، و پرداخت بدهي شرعي خود را تا هنگام تصرف در آن خانه يا منفعت آن؛ تأخير اندازد. [شمارة ثبت: (192) منبع: المسائل القمّيّة]

توسط **aelaa.net** » شنبه دسامبر 31, 2011 12:32 am

سؤال:
ازدواج كرده ام و قالى بافى بلد هستم؛ تا حال هم هر چه بافته ام در زندگى خرج كرده ام؛ يا براى دخترم جهيزيه خريده ام؛ يا به عنوان فرش براى منزل استفاده كرده ام؛ و هيچگاه شوهرم دخالتى نداشته؛ خودم به اختيار هر جايى كه مى بينم لازم است خرج مى كنم؛ يا در موقع لازم بعد از فروش آن يولش را تماماً به شوهرم داده ام، امّا تصميم دارم امسال با فروش آن به حج عمره بروم كه پول آن (400هزار تومان، فروش دو سال) شد، مى خواهم بدانم وظيفه ام نسبت به خمس و زكات آن چيست؟ اگر لازم باشد بپردازم. آيا مى توانم به كميته امداد بدهم و چقدر؟

جواب:
آنچه تا كنون در نيازهاى زندگي صرف نموده مشمول خمس نبوده است، مبلغ مذكور هم كه براى انجام حجّ لازم است، مشمول خمس نمى گردد. اگر زائد بر مصرف يا نياز در زندگى چيزى داشته باشد آن را بايد تخميس نمايد. براى پرداخت وجوهات شرعيّه بايد به نظر شخصى كه از او احكام دين را مى گيرند عمل كنند و به او مراجعه كنند. [شمارة ثبت: (193) منبع: المسائل القمّيّة]

توسط **aelaa.net** » شنبه دسامبر 31, 2011 12:34 am

سؤال:
پولى را كه انسان داشته وكسى آن را قرض گرفته است واكنون پس از گذشت يكى دو سال برگردانده است و در سال آينده به احتمال قوي (مثلا براى ازدواج) محل حاجت انسان مى باشد از جهت خمس وظيفه مكلف چيست؟

جواب:
اگر قبل از اينكه زائد هزينه سالانه واقع شود و مشمول خمس گردد؛ آن را قرض داده است؛ و پس از تحويل براى تأمين سال جارى خود بدان نياز دارد؛ مشمول خمس نمى باشد. [شمارة ثبت: (226) منبع: المسائل القمّيّة]

توسط **aelaa.net** » شنبه دسامبر 31, 2011 12:36 am

سؤال:
از درآمد بين سال، تلفنى جهت مغازه خريداري مى شود يا وسائلي به مغازه نصب مى شود مثل درب و پنجره؛ آيا خمس دارد؟

جواب:
اگر براي كسب (جهت تأمين مؤونه سالانه) بدانها نياز است خمس ندارد، ولى اگر موجب توسعه كسب زائد بر مؤونه است؛ خمس دارد. [شمارة ثبت: (318) منبع: المسائل الخراسانية]

توسط **aelaa.net** » شنبه دسامبر 31, 2011 12:43 am

سؤال:
شخصي يخچالى از ارباح وسط سالش خريده است به عنوان نياز شغلي خودش، مثلاً اغذيه فروش است كه يخچال را براي حفظ اغذيه خريده است؛ رأس سال او فرا رسيده، آيا خمس يخچال به قيمت فعلى لازم است يا قيمت خريد؟

جواب:
در صورتي كه توسعه مذكور براي تأمين معاش معمول لازم است و بدون آن ميسّر نيست خمس ندارد، ولى اگر موجب توسعه در كسب و ربح بيشتر از مؤونه سال اوست خمس دارد، و در اين صورت اگر در وقت خريد؛ خمس او را بدهد قيمت آنروز را محاسبه كرده، و در صورت تأخير در أداى خمس و ارتفاع قيمت آن تا رأس سال؛ به قيمت اين وقت محاسبه مى نمايد، و در صورت نقصان قيمت آن به علت مستعمل شدن؛ ارزش كيفيت آن در موقع خريد را ملاحظه مي كند. [شمارة ثبت: (322) منبع: المسائل الخراسانية]

توسط **aelaa.net** » شنبه دسامبر 31, 2011 12:45 am

سؤال:
از حقوق، هر ماه وجهى كسر و در شماره حسابى پس انداز مى گردد، و در صورت درخواست علاوه بر اين وجه مبلغى معين نيز سازمان به عنوان وام مى پردازد، حال به چه مقدار از اين مبلغ خمس تعلّق مى گيرد؟ با عنايت به اين كه وجه پس اندازى بعضاً چندين سال در اين حساب مى ماند.

جواب:
در صورتى كه به نحو پس انداز بوده، و معيشت سالانه او بدون آن اداره شود ، مقدار مزبور مشمول خمس مى باشد، الاّ اينكه پس انداز براى تهيه أمرى است كه در زندگى او لازم است و تهيه دفعى آن براى وى ميسّر نيست؛ و در حقيقت اين پس انداز يك نوع تهيه تدريجى امور مورد نياز معيشت باشد كه اين مورد مشمول خمس نمى گردد، مانند خريد وسائل زندگى به اقساط كه مبادله جنس و ثمن در انتهاى اقساط باشد. ولى اگر صرفا به اسم و عنوان مزبور ذخيره نموده باشد، و هر وقت بخواهد آن را مي تواند باز پس گرفته و صرف در كارى ديگر بكند، در اين صورت مشمول خمس مي باشد. [شمارة ثبت: (826) منبع: المسائل القمّيّة]

توسط **aelaa.net** » شنبه دسامبر 31, 2011 12:46 am

سؤال:
نزديك دو سال است براى واگذارى مسكن هر ماه مبالغى از حقوقمان كسر مى گردد محاسبه و پرداخت خمس اين مبلغ چه حكمى دارد؟

جواب:
اگر وجه مزبور صرفا به عنوان مزبور ذخيره مى شود و تصرف در آن هر گاه ميسّر است و قصد اين جهت را هم دارد و امور سالانه اش بدون آن هم مى گذرد مشمول خمس است، ولى اگر واقعاً براى تهيه مسكن مورد نياز است، و قصد تصرف در آن، جهت امر ديگر را ندارد، ويك نوع پرداخت تدريجي هزينه تهيه مسكن است، مشمول خمس نمى گردد. [شمارة ثبت: (827) منبع: المسائل القمّيّة]

توسط **aelaa.net** » شنبه دسامبر 31, 2011 12:48 am

سؤال:
اگر انسان جنسى داشته باشد كه در حال حاضر مورد نيازش نمى باشد؛ ولى در سال آينده احتمال اينكه مورد نيازش قرار گيرد مى باشد، خمس به آن تعلّق مى گيرد؟

جواب:
اگر از وسائل معيشت وى و مطابق شئون اوست، ولى نحوه استفاده آن طورى است كه گاهى بيشتر از يك سال معطّل مى ماند مشمول خمس نيست، والاّ در صورتى كه الآن بطور كلي مورد نياز زندگى او نبوده و زايد بر شأن اوست، و بعداً محتمل الحاجة است مشمول خمس مي باشد. [شمارة ثبت: (832) منبع: المسائل القمّيّة]

توسط **aelaa.net** » شنبه دسامبر 31, 2011 12:50 am

سؤال:
آيا سپرده هاى بلند مدت بانكها كه توسط بانك در گردش است مشمول خمس مى باشد؟

جواب:
اگر نحوه سرمايه گذارى مشروع باشد؛ و به در آمد آن جهت مصارف سالانه خود نياز دارد؛ نه اصل سپرده و نه منفعت حاصله آن هيچكدام مشمول خمس نيست، ولى اگر زندگى او بدون آن اداره شود، و براي مخارج سال خود بدان نياز ندارد، پس اگر اصل سپرده از مال مخمّس نباشد؛ ابتدا خمس آنرا پرداخته سپس سرمايه گذارى نمايد، و در صورت زايد بر مؤونه بودن منفعت سالانه آن؛ خمسش را هم پس از دريافت بپردازد، أمّا اگر به عنوان قرض باشد كه در اين صورت موجب حصول منفعت نمي باشد؛ پس از استيفاى آن؛ در صورت زايد بر مؤونه بودن مشمول خمس مي باشد. [شمارة ثبت: (1084) منبع: المسائل المغربيّة]

توسط **aelaa.net** » شنبه دسامبر 31, 2011 12:52 am

سؤال:
شخصى براى تهيه منزل جوابگوي نيازش؛ خانه مسكونيش را فروخته و در منزل اجاره ساكن شده؛ و زمينى خريده تا بسازد، ولى نتوانسته و مدتي هم بخاطر سعي در اين جهت گذشته؛ ناچار مأيوس شده، و چون نياز ضرورى ديگرى (مانند سر و سامان دادن به زندگي فرزندش بجهت ازدواج و تحصيل معاش او) داشته؛ زمين را فروخته است كه در اين جهت صرف كند، شنيده ام كه مي گويند بايد خمس پول اين زمين را بدهد؟ آيا همينطور است؟ لطفا تكليف او را بيان فرماييد.

جواب:
تمامي مراحل فرض مذكور جزو مصارف لازمه زندگي او بوده، ولذا از آنجهت خمسي بدهكار نيست، ولي اگر از پول اخير (پس از تامين موارد نياز خود) چيزى زايد باشد خمس مقدار زايد را بپردازد. [شمارة ثبت: (688) منبع: المسائل المشرقية]

توسط **aelaa.net** » شنبه دسامبر 31, 2011 12:53 am

سؤال:
اگر براى رفتن به مكانهاى زيارتي پولي را پس انداز كنيم چون نمي توانيم نقدا آنرا به پردازيم؛ اگر سال خمسي بر آن پول بگذرد؛ آيا به آن پول خمس تعلق مي گيرد؟

جواب:
اگر فيش و يا اعتبار سفر را تهيه نموده؛ و به صورت اقساط بپردازد اشكالي ندارد، و اگر تأمين نيازي در زندگي مستلزم تهيه تدريجي مقدمات آن باشد؛ اين هم مشمول خمس نيست، ولي اگر پس از تأمين مصارف و مايحتاج سال جاري پولي زياده بيايد؛ اين مقدار زائد مشمول خمس مي باشد، و اداى خمس خودش عبادتي است؛ و سفر معنوي از مال پاك و خمس داده شده انجام مي گيرد. [شمارة ثبت: (1156) منبع: المسائل الهمدانية]

توسط **aelaa.net** » شنبه دسامبر 31, 2011 12:54 am

سؤال:
اگر فرزندمان كه دانشگاه آزاد مي رود و هر ترم حدودا پانصد هزار تومان هزينه دارد؛ اگر ما پول ترمهاى او را پس انداز كنيم؛ با گذشت سال خمسي آيا به اين پول خمس تعلق مي گيرد؟

جواب:
تأمين هزينه تحصيلي فرزندتان در طول سال؛ از مصارف شما محسوب مي شود؛ و مازاد بر هزينه هاى سالانه مشمول خمس است، و در صورتي كه كل اعتبار هزينه تحصيلي فرزند را يكجا تهيه نموده؛ و بطور اقساط آنرا از مازاد درآمدتان بپردازيد؛ بطوريكه در هنگام محاسبه سالانه تقريبا مال زايدي نداشته باشيد كه مشمول خمس باشد؛ اين هم اشكالى ندارد، ولى اگر پس از تأمين هزينه هاى سالانه پولى زايد باشد؛ ابتدا بايد خمس آنرا پرداخت نموده و مال خالص را پس انداز و در وقت نياز مصرف نماييد. [شمارة ثبت: (1157) منبع: المسائل الهمدانية]

توسط **aelaa.net** » شنبه دسامبر 31, 2011 12:56 am

سؤال:
سال خمسي من 25 مهر ماه است، 21 مهر سال قبل مبلغ 2.5 ميليون جهت ثبت نام خودرو به كارخانه داده ام، در تاريخ 5 آبان امسال مبلغ 3.8 ميلون ديگر بايد بپردازم تا خودرو را دريافت نمايم، خمس 3.8 ميلون را امسال داده ام، اما 2.5 سال قبل را دقيقا نمي دانم؛ چه مقداريش را سال 82 خمسش را داده ام، ان شاء الله بعد از تحويل خودرو قصد دارم آن را فروخته و ملكي خريداري كنم، در ضمن ارزش خودرو در هنكام فروش بيش از مبلغ 6.3 ميلوني است كه به كارخانه داده ام خواهد بود. حال وضعيت خمس اين مبلغ چگونه مي شود؟

جواب:
اگر خمس مالى را داده باشند و بعد آنرا ذخيره كنند؛ يا با خريد و فروش ارتفاع قيمت پيدا كند خمس ندارد، ولى اگر شخصي درآمد ضمن سال خود را براى فرار از خمس قبل از حلول سال خمسي تبديل به جنسي (كه ظاهرا مورد نيازش است ولى او قصد ذخيره مال يا خريد و فروش آن را دارد) نمايد با اين كار مانع شمول خمس نمي شود، اما اگر واقعا نياز به آن وسيله دارد و قصد كاربرد آن را در زندگي خود دارد و تدريجا آنرا تهيه مي كند، اين مشمول خمس نمي گردد؛ هر چند بعدا آنرا بخاطر نياز مهمتري مانند تهيه خانه بفروشد و صرف در تأمين آن نمايد. همچنين اگر شخص براى تأمين بقيه مايحتاج زندگيش (مانند خانه) نياز داشته باشد كه بخشي از درآمد سالش را سرمايه كسب كند؛ و مثلا با آن خودرو خريده و بعد با فروش آن تهيه خانه نمايد، در اين صورت نيز سرمايه لازم براى تتميم معاش خود نيز از خمس معاف است. [شمارة ثبت: (1253) منبع: المسائل الهمدانية]

توسط **aelaa.net** » شنبه دسامبر 31, 2011 12:57 am

سؤال:
من هم اكنون در منزل پدرم ساكن مي باشم؛ و ان شاء الله تا دو سه سال ديگر كه برادرم بخواهد ازدواج كند ساكن آنجا هستم، در آمد ساليانه ام با توجه به اينكه كارمند هستم ان شاء الله مستمر است، يعني بعد از باز گشت از سفر (به شرط سلامت و توانائي كار) مشكل معيشتي ندارم، براي ثبت نام حج تمتع واجب؛ مبلغي را پس انداز نموده كه ان شاء الله تا چند ماه آينده به حد مناسب مي رسد، با اين توصيف آيا من واجب الحج ميباشم؟ و آيا اين مبلغي كه براي حج پس انداز ميشود خمس به آن تعلق مي گيرد؟

جواب:
اگر پس انداز او به قدر تدارك انجام سفر حج رسيد؛ و جهات ديگر استطاعت از قبيل سلامتي و مجوز سفر به حجاز را پيدا كرد؛ حجّ بر او واجب مي شود، پس اگر ذخيره او براى تأمين مصارف حج؛ از مال مخمس يا در آمد ضمن سال قبل از حلول سال خمسي بوده؛ اين مشمول خمس نمي باشد، ولى اگر از مازاد مصارف سال خود مي خواهد ذخيره نمايد و به حج برود؛ پس ابتدا خمس آنرا پرداخته و از مال خالص حج بگذارد، ولى اگر فيش حج را با تهيه وام يا به صورت اقساط تهيه نمايد و بازپرداخت وام يا اقساط را از درآمدهاى ضمن سال تأمين كند اين مشمول خمس نمي باشد. [شمارة ثبت: (1254) منبع: المسائل الهمدانية]

توسط **aelaa.net** » شنبه دسامبر 31, 2011 12:58 am

سؤال:
اكَر كسي پزشك باشد و درآمد و مخارج زندكَيش نيز از اين راه تأمين مي شود، اكَر بخواهد احداث مطب كند يا كلينيكي داير نمايد، آيا هزينه راه اندازي مطب يا كلينيك جزو مخارج سال او حساب مي شود؛ كه مشمول خمس نيست؟ يا اينكه حكم ديگرى دارد؟ اكَر اين پزشكـ زن باشد كه مخارج او توسط شوهرش تأمين مي شود يا مردي است كه با والدينش زندكَي مي كند، و مخارج او توسط پدر و مادرش تأمين مي شود و به درآمد طبابت نيازي ندارد؛ در اين صورت احداث مطب يا كلينيك جزو مصارف سال اوست يا صورت ديكَرى دارد؟

جواب:
اگر (بنابر متداول) طبابت وسيله كسب اوست؛ پس هزينه هاى راه اندازي مطب يا كلينيك به حكم سرمايه كسب مي باشد؛ و چون معيشت او از راه ديگر فراهم است و براى تأمين آن نياز به درآمد اين كسب ندارد؛ لذا ابتدا خمس سرمايه خود را پرداخته و سپس آنرا در كاسبي طبابت بكار ببرد، اما اگر براى تأمين معيشت نياز به درآمد اين كسب دارد؛ پس آن مقدار از سرمايه (كه حاصلش براى تامين زندگيش كفاف مي دهد) مشمول خمس نبوده؛ و بقيه سرمايه (كه موجب درآمد بيشتر از مصرف سالانه اش مي باشد) را ابتدا خمسش را پرداخته و بعد در كار و كسبش (طبابت) بكار ببرد. ولى اگر (بر خلاف آنچه رايج است) طبابت واقعا و حقيقتا وسيله كسب و درآمد او نبوده؛ و مانند يك پزشكي كه در بيمارستان خيريه افتخاري كار مي كند؛ يا شخصي كه خيريه طبي داير كرده است؛ عمل مي نمايد (هر چند امور ضروريش از طريق مطب و كلينيك بگذرد) و درآمدهاى حاصله را عمدتا براى توسعه كار علمي طبي خود يا خدمت و مساعدت به بندگان خدا بكار مي برد؛ در اين مورد مي تواند هزينه احداث مطب يا كلينيك و اداره آنرا از مصارف زندگي خود تلقي نموده؛ كه در اين صورت مشمول خمس نمي باشد. [شمارة ثبت: (1255) منبع: المسائل الهمدانية]

توسط **aelaa.net** » شنبه دسامبر 31, 2011 1:00 am

سؤال:
سال خمسي من 15 آبان است؛ موافقت نامه اصولي كلينك درماني را مهرماه امسال دريافت كرده، و به مدت يكسال فرصت دارم كه مكاني را اجاره كرده وسپس تجهيز كنم، واكنون بيكار مي باشم ومقداري پول پس انداز كرده ام؛ ولي اوّلا مقدار اين پول براي رهن مكان كافي نبوده؛ و دومّا هنوز مكاني پيدا نشده است، آيا تأخير مصرف اين پولها تا پيدا شدن مكان و به حد كافي رسيدن پول؛ (اگر از زمان 15 آبان بگذرد) بايد خمس آن را بدهم ؟ وهمچنين براي خريد وسايل مورد احتياج كلينك با اين پول؛ اگر تا 15 آبان فرصت براي خريد نشود؛ و از اين تاريخ بگذرد بايد خمس پول داده شود؟ با توجه به اينكه آن وسيله مورد احتياج است ؟

جواب:
اگر هزينه هاى مزبور به عنوان سرمايه كسب جهت تأمين مخارج ضروري اوست؛ پس مشمول خمس نمي باشد، و اگر جزو هزينه هاى سالانه و مخارج سال اوست و در سالي كه در پيش دارد به صرف آن نياز دارد اين نيز مشمول خمس نمي باشد، و در اين صورت عدم صرف آن در مصارف مزبور تا حلول تاريخ فوق موجب شمول خمس نمي شود؛ اگر در اين سال حالي كه در پيش دارد آنرا صرف در مورد نياز نمايد. ولى اگر هزينه هاى مزبور وسيله كسب اوست ولى نه در مخارج ضروري (مانند اينكه در آمدش بيشتر از مصارف سالانه اش باشد؛ يا حقوق مكفي جداگانه داشته باشد يا مخارج سالانه اش توسط شخص ديگري تأمين باشد؛ و يا جزو هزينه هاى سالي كه در پيش دارد نمي باشد) در همه موارد اخير مشمول خمس مي باشد. [شمارة ثبت: (1256) منبع: المسائل الهمدانية]

توسط **aelaa.net** » شنبه دسامبر 31, 2011 1:02 am

سؤال:
اگر كسي براي تهيه جهيزيه در طول چند سال اجناسي را بخرد و يا پولي را پس انداز كند؛ آيا مشمول خمس مي شود؟

جواب:
اگر وسايلي را كه نياز به تهيه آن داشته و يا مصارفي را كه در نظر دارد انجام بدهد؛ آنها را بطور تدريجي واقعا هزينه نمايد؛ مشمول خمس نيست؛ ولى پس اندازي كه زايد از هزينه هاى سال مي باشد مشمول خمس است. [شمارة ثبت: (1181) منبع: المسائل الهمدانية]

توسط **aelaa.net** » شنبه دسامبر 31, 2011 1:03 am

سؤال:
شخصي زميني خريده و در آينده واقعاً مورد نيازش ميباشد و در حال حاضر توان ساختن آن را ندارد، آيا تا زماني كه زمين را نساخته به آن خمس تعلق مي گيرد؟

جواب:
اگر فعلا از نظر مسكن در مضايقه بوده و نياز به آن داشته؛ ولى درآمد او براى تهيه يكباره آن مناسب نيست؛ و تنها با تهيه تدريجي آن عملي است؛ در اين صورت تهيه زمين و لوازم ساختمان در طي سنوات مشمول خمس نمي باشد. ولى اگر طوري باشد كه ولو به نام تهيه مسكن خريداري كرده ولى در هر فرصت رونق بازار و مناسبت براى فروش (ولو براى امر غير ضروري) آنرا مي فروشد، و يا اينكه واقعيت امر و هدف او يك نوع پس انداز غير نقدي باشد (كه خاصيت ارتفاع قيمت هم براى او دارد) و نيز اگر شخص فعلا از نظر مسكن ولو به نحو مساعدت خانواده؛ يا اجاره تأمين است، در همه اين موارد مشمول خمس است، پس خمس آنرا پرداخته و در زمين خالص مسكن خود را با ديگر اموال پاك خود بنا مي كند. [شمارة ثبت: (1220) منبع: المسائل الهندية]

توسط **aelaa.net** » شنبه دسامبر 31, 2011 1:04 am

سؤال:
شخصي چون شنيده است، كه قرض دادن و گذاردن در حساب قرض الحسنه مشمول خمس نيست و مانع از اين مي شود كه پولش مشمول خمس بشود؛ لذا پولهايي را كه مي خواهد پس انداز كند؛ قبل از گذشتن سال بر آنها؛ به حساب قرض الحسنه مي ريزد، و هر وقت هم مي خواهد برداشت مي كند، و در واقع پولهاي زايد بر مصرف سالش را پس انداز مي كند؛ بدون اينكه مشمول خمس شود، اين روش چه صورتي دارد؟ آيا مانع از وجوب خمس در آن مي شود؟ آيا اصلا در پس اندازهاى قرض الحسنه هر چند زايد بر مصارف سالش باشد؛ خمس واجب نيست؟

جواب:
1- باز كردن حساب قرض الحسنه به حكم قرض دادن به آن صندوق است.
2- مالي را كه شخص به صندوق قرض مي دهد بايد كه قبل از اين خمس به او تعلق نگرفته باشد؛ كه مثلا از درآمد ضمن سال او بوده؛ و هنوز از مخارج سال زايد نشده و مشمول خمس نگرديده آنرا به صندوق قرض دهد.
3- قرض دادن موجب در دسترس نبودن مال ولذا مشمول خمس نشدن مي گردد تا اينكه مسترد شود، و وقتي آنرا مسترد مي كند اگر مورد نياز مصارف سال جاري او بود كه صرف نيازهاى خود مي كند؛ و اگر زايد بر مخارج سالش بود؛ خمس آنرا مي پردازد.
4- اگر دادن آن به حساب قرض الحسنه يك نوع پس اندازي باشد كه چون سود به آن تعلق نمي گيرد عنوان قرض را داشته ولى در واقع يك نوع ذخيره و پس انداز است، و يا صرفا صورت قرض داشته باشد؛ ولى در واقع يك نوع ذخيره مال زايد باشد؛ پس عنوان صوري آن مانع شمول خمس نبوده؛ و در صورتي كه از مخارج سالش زياده بيايد مشمول خمس مي گردد.
5- ملاك براى هر يك از اين دو عنوان مشابه ولى با حكم متفاوت؛ نيت و عمل خود شخص است، فلذا اگر واقعا آنرا قرض داده است پس به حكم قرض مي باشد، و اگر به قصد ذخيره و پس انداز است پس به حكم ذخيره مي باشد. [شمارة ثبت: (1202) منبع: المسائل الهمدانية]