کم خونی به هنگام بارداری

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

علایم‌ شایع‌
حالت‌ تنگی‌ نفس‌
خستگی‌، ضعف‌، یا غش‌
رنگ‌ پریدگی‌ علایم‌ زیر شیوع‌ کمتری‌ دارند:
تپش‌ قلب‌ یا یک‌ احساس‌ و آگاهی‌ غیرطبیعی‌ از ضربان‌ قلب‌
التهاب‌ و دردناک‌ بودن‌ زبان‌
تهوع‌
سردرد
حالت‌ فراموشی‌ که‌ گاهی‌ اتفاق‌ می‌افتد
درد شکمی‌

[pejuhesh234]

اصطلاحات بیماری:
كم‌خونی‌ به‌ هنگام‌ بارداری‌ ـ anemia during pregnancy

چرا بارداري باعث افزايش احتمال ابتلا به كم خوني مي شود؟
در دوران بـارداري نيـاز بدن شـما به آهن به نحو شـگرفي افزايش مي يابد. آهن براي تشكيل هموگلوبين (پروتئين موجود در گلبولهاي قرمز كه كسيژن را به ساير سلولها مي برد) ضروري است. در دوران بارداري ميزان خون بدن شما رفته رفته تا 50% حد طبيعي افزايش مي يابد. براي اينكه هموگلوبين كافي براي اين ميزان حجم خون ساخته شود آهن اضافي لازم است. بدن شما مقداري آهن اضافي نيز براي جنين و جفت نياز دارد.

متاسفانه كثر خانمها بارداري را بدون ذخائر كافي آهن آغاز مي كنند و بنابرين نياز روز افزون به اين عنصر بخصوص در سه ماهه دوم و سوم تامين نخواهد شد. اگر به مرحله اي برسيد كه بدنتان آهن كافي براي ساخت هموگلوبين در اختيار نداشته باشد دچار كم خوني خواهيد شد.

احتمال ايجاد كم خوني در شريطي نظير تهوع و استفراغ صبحگاهي، پشت سر گذاشتن دو يا سه بارداري بدون فاصله، بارداري چند قلو، مصرف غذاهاي فاقد آهن كافي، و خونريزي زياد قاعدگي قبل از بارداري، افزايش مي يابد.

به همين علت است كه ميزان آهن مورد نياز شما از 18 ميلي گرم در روز بالا رفته به 27 ميلي گرم در روز مي رسد و از آنجايي كه تامين اين ميزان آهن از طريق رژيم غذايي مشكل است متخصصين توصيه مي كنند كه خانمهاي باردار روزانه 30 ميلي گرم عنصر آهن به عنوان دوز پيشگيري كننده دريافت دارند. بسياري از مكمل هاي دوران بارداري حاوي اين ميزان آهن هستند.

فقر آهن شايعترين علت كم خوني است ولي تنها علت آن نيست. ممكن است در اثر عدم دريافت اسيدفوليك يا ويتامين B12، از دست رفتن حجم وسيعي از خون، و يا در اثر بعضي بيماريهاي خاص يا اختلالات ارثي نظير "كم خوني سلول داسي شكل" نيز كم خوني به وجود آيد. درمان كم خوني بستگي به علت ايجاد كننده آن دارد و مصرف آهن، درمان تمام انواع كم خوني ها نيست.

عوارض مصرف بیش از حد آهن
استفاده بيش از حد آهن باعث به وجود آمدن اختلالات گوارشی و يبوست مي گردد كه خود يكي از مشكلات دوران بارداري می باشد. چنانچه از يبوست رنج مي بريد،از آب آلو استفاده کنید زيرا هم سيستم گوارشي را به حالت طبيعي برمي‌گرداند و هم از منابع غني آهن می باشد.حالت تهوع و به ندرت اسهال از عوارض دیگر مصرف زیاد آهن می باشد. اگر مصرف آهن باعث حالت تهوع در شما می گردد، آنرا به هنگام خواب مصرف كنيد.

برای جلوگیری از مشكلات گوارشي بهتر است مصرف آهن را از دوز هاي كم شروع كنيد و سپس با مرور زمان به ميزان مطلوب آن برسید. در برخی خانـم ها عـوارض دارو با مصـرف قرص هايي كه به آرامی باعث آزاد شدن آهن می گردند، كاهش مي يابد. چنانچه مدفوع شما سياه رنگ شد نگران نشويد.زیرا اين تغيير كاملاً طبيعي است.

خطرات كم خوني براي سلامت مادر و کودک
فرزند شما نياز آهن خود را به خوبی می تواند برطرف کند؛ زیرا او سهم خود را پیش از شما برداشت مي نماید. چنانچه در سه ماهه اول و دوم بارداري دچار کم خونی شوید، ممکن است زايمان زودرس داشته باشید يا نوزادی با وزن كم به دنيا آورید . چنانچه کم بود آهن شديد باشد ،باعث پایین آمدن ذخائر آهن در نوزاد هنگام تولد می شود و نوزاد در دوران كودكي در معرض خطر كم خوني قرار می گیرد.

كم خوني یا فقر آهن باعث کاهش انرژی در بدن می شود و بدنتان نمی تواند بخوبي با عفونت ها مبارزه كند. در صورت ابتلا به كم خوني در اواخر دوره بارداري، چنانچه موقع زايمان دچار خونريزي شويد،امکان دارد به سرگيجه، افزايش ضربان قلب يا علائم ديگر دچار شويد كه باعث شود يك يا دو روز اضافي در بيمارستان بمانيد. گاهی نياز به تزريق خون پیدا می کنید.

جلوگیری از کم خونی
با استفاده منظم از ويتامين هاي دوران بارداري و استفاده از رژيم غذايي سالمي كه شامل مقادير زياد مواد غني از آهن باشد می توان با کم خونی مبارزه کرد. گوشت قرمز منبع غنی از آهن می باشد. مرغ و ساير گوشت ها و حتي صدف دريايي نيز سرشار از آهن می باشند.

غذاهاي حاوي آهن شامل : لوبيا، كشمش، خرما، آلو، انجير، زردآلو، سيب‌زميني (با پوست)، كلم بروكلي، چغندر، سبزيجات داراي برگهاي سبز، نانهاي سبوس دار، شيرۀ قند سياه، و غلات غني شده با آهن. البته آهن موجود در منابع حيواني خيلي راحت تر از آهن موجود در منابع غيرحيواني جذب بدن مي شوند.

موادی که به جذب آهن کمک می کنند
استفاده از مواد حاوی ويتامين C همزمان با مصرف قرص آهن يا مواد غذايي حاوي عنصر آهن به جذب آهن از منابع غير حيواني در بدن بالا برود. یک لیوان از آب پرتقال ، آب گوجه فرنگي، یک مشت توت فرنگي، فلفل شيرين، يا نیمی از گريپ فروت حاوی مقادیر كافي از ويتامين C برا ي جذب آهن می باشند. گوشت و ماهي نيز جذب آهن از منابع غير حيواني را بالا مي برند. شما می توانید در برنامه غذایی خود از يك قطعه گوشت گوساله در يك ظرف محتوي سبزيجات استفاده کنید زیرا گوشت به جذب آهن سبزيجات كمك مي كند.

موادی که مانع جذب آهن می شوند
كلسيم مانع از جذب آهن می شود. بنابرين اگر از مکمل های حاوی كلسيم استفاده مي كنيد باید مواظب باشید كه مصرف آنها با مصرف غذا ها ي حاوی آهن و يا قرص آهن به صورت همزمان نباشد.
قرص آهن را نباید با شير که حاوی کلسیم است، خورد.می توانید از شیر در فاصله بين دو وعده غذا یی استفاده کنید.
ماده پلي فنل موجود در چاي و قهوه مانع از جذب آهن موجود در مكمل ها و آهن منابع گياهي می گردد، بنابراین از این نوشیدنیها باید در دوران بارداری کمتر مصرف کنید و بطور همزمان با غذاهای حاوی آهن مصرف نکنید.

علل بیماری :
۱. رژیم‌ غذایی‌ نامناسب‌ و ناكافی‌ كه‌ آهن‌ آن‌ به‌ قدر كافی‌ نباشد.
۲. كمبود اسیدفولیك‌
۳. خون‌ از دست‌ دادن‌ به‌ علت‌ خونریزی‌ از بواسیر یا خونریزی‌ گوارشی‌
۴. پختن‌ غذا بیش‌ از اندازه‌، كه‌ موجب‌ تخریب‌ آهن‌ و سایر موادمغذی‌ در غذا می‌شود.
۵. توجه‌ داشته‌ باشید كه‌ حتی‌ اگر آهن‌ و اسیدفولیك‌ دریافتی‌ كافی‌ باشد، خانم‌ باردار ممكن‌ است‌ دچار كم‌خونی‌ شود، زیرا بارداری‌ باعث‌ تغییر در جذب‌ مواد فوق‌ می‌شود. همچنین‌، جنین‌ مقداری‌ از آهن‌ و اسیدفولیك‌ مادر را مصرف‌ می‌كند.

عوامل افزایش دهنده خطر :
۱. تغذیه‌ نامناسب‌ و ناكافی‌، به‌ خصوص‌ كمبود چندین‌ ویتامین‌
۲. سیگاركشیدن‌، كه‌ باعث‌ كاهش‌ جذب‌ مواد مغذی‌ مهم‌ می‌شود.
۳. مصرف‌ الكل‌، كه‌ خود باعث‌ نامناسب‌ و ناكافی‌ بودن‌ تغذیه‌ می‌شود.
۴. سابقه‌ هرگونه‌ اختلالی‌ كه‌ باعث‌ كاهش‌ جذب‌ مواد مغذی‌ شود.
۵. مصرف‌ داروهای‌ ضدتشنج‌
۶. چنانچه‌ مادر قبلاً قرص‌های‌ ضدبارداری‌ مصرف‌ می‌كرده‌ است‌.

عوارض احتمالی :
۱. زایمان‌ زودرس‌
۲. افزایش‌ استعداد ابتلا به‌ عفونت‌ پس‌ از زایمان‌
۳. كم‌خونی‌ شدید و خطرناك‌ به‌ هنگام‌ زایمان‌ به‌ علت‌ خونریزی‌. در این‌ حالت‌ نیاز به‌ تزریق‌ خون‌ وجود دارد.

فعالیت :
محدودیتی وجود ندارد. به هنگام خستگی استراحت كنید تا اینكه كم خونی برطرف شود.

در این شرایط به پزشک خود مراجعه فرمایید :
اگر به‌ هنگام‌ بارداری‌، علایم‌ كم‌خونی‌ در شما ظاهر شده‌ است‌.
اگر یكی‌ از مشكلات‌ زیر به‌ هنگام‌ درمان‌ رخ‌ دهد: اسهال‌، تهوع‌، درد شكمی‌، یبوست‌، خونریزی‌ از هر كجا و هر چند مختصر.

[pejuhesh234]

چگونه مي توانم بفهمم كه به كم خوني مبتلا شده ام؟
پزشك در اولين معاينه دوران بارداري با كمك آزمايشهاي مختلف كم خوني را بررسي مي كند. يكي از اين آزمايشات (هماتوكريت) درصد گلبولهاي قرمز را در پلاسما مي‌سنجد.
آزمايش ديگر (هموگلوبين) وزن هموگلوبين خون را مي سنجد. با اين حال با پيشرفت بارداري، احتمال ايجاد كم خوني افزايش مي يابد. بنابراين در اواخر سه ماهه دوم يا اوايل سه ماهه سوم بايد آزمايش تكرار شود.
ممكن است به طور طبيعي هماتوكريت و هموگلوبين تا حدي در نيمه دوم بارداري افت كند. علت اين امر افزايش چشمگير حجم خون و پلاسما (پلاسما بخش مايع خون است) با سرعتي بيش از افزايش گلبولهاي قرمز است ولي اين افت نبايد شديد باشد.

كم خوني ممكن است بدون علامت باشد بخصوص در موارد خفيف. علائم كم خوني عبارتند از خستگي، تب و سرگيجه. (البته اين علائم را بسياري از خانمهاي باردار تجربه مي كنند خواه مبتلا به كم خوني باشند يا خير).
همچنين ممكن است شما متوجه رنگ پريدگي شويد (بخصوص در ناخنها، سطح دروني پلك ها و لب ها) و ضربان قلبتان تشديد شده و دچار تپش قلب، تنگي نفس و يا اختلال در تمركز حواس شويد.
نهايتاً بعضي از مطالعات نشان داده اند كه بين كم خوني فقر آهن شديد و تمايل زياد براي خوردن مواد غير خوركي نظير يخ، كاغذ و يا گِل (حالتي كه به نام ويار خوانده مي شود) ارتباط شديدي وجود دارد. اگر چنين وياري داريد آنرا نديده نگيريد و حتماَ به پزشك اطلاع دهيد.

كم خوني را چطور بايد درمان كرد؟
اگر آزمايش نشان دهد كه شما كم خون هستيد پزشك برايتان روازنه مكمل محتوي 60 تا 120 ميلي گرم آهن و يا حتي بيشتر تجويز مي‌كند. براي آنكه آهن بهتر در روده جذب شود آهن را با شكم خالي بخوريد و ميزان كافي آب يا آب پرتقال بنوشيد (ويتامين C جذب آهن را تشديد مي كند) ولي همراه قرص محتوي آهن شير ننوشيد (كلسيم از جذب آهن جلو گيري مي كند).

دقت كنيد كه اين دوز مربوط به عنصر آهن يا آهن خالص است. بعضي از مكمل ها به جاي عنصر آهن يا علاوه بر آن ميزان "سولفات آهن" موجود را مي نويسند (يكي از املاح آهن). مكملي كه محتوي 324 ميلي گرم سولفات آهن باشد حدود 60 ميلي گرم آهن در اختيار بدن شما قرار مي دهد. بعضي ديگر محتوي گلوكونات آهن هستند كه مصرف 300 ميلي گرم آن به جذب 34 ميلي گرم آهن مي انجامد.

نكته بسيار مهم آن است كه بخاطر داشته باشيد قرصهاي محتوي هر نوع آهن را از دسترس كودكان دور نگهداريد. تعداد كودكاني كه همه ساله در اثر مصرف بيش از حد قرصهاي آهن مي ميرند بيش از تعداد كودكاني است كه در اثر مسموميت با ساير داروها مي ميرند. در حقيقت تنها يك قرص بالغين كافي است كه يك كودك را دچار مسموميت داروئي سازد

[pejuhesh234]

عواقب مورد انتظار :
معمولاً با دریافت‌ مكمل‌ آهن‌ و اسیدفولیك‌، به‌ صورت‌ خوراكی‌ یا تزریقی‌، قابل‌ درمان‌ است‌.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

عوارض جانبي اهنIRON
سردرد، پارستزي، آرترالژي، ميالژي، سرگيجه، ضعف، سنكوپ.
هيپوتانسيون، تاكيكاردي، درد پره‌كورديال، ديس‌ريتمي‌هاي كشنده.
راش، كهير.
تهوع، استفراغ، طعم فلزي.
تغيير رنگ پوست، زخم، التهاب و آبسة استريل در محل تزريق عضلاني، فلبيت (درصورت تزريق وريدي).
آنافيلاكسي، هموسيدروز، لنفادنوپاتي رژيونال، تزريق وريدي ممكن است منجر به تشديد علايم بيماري آرتريت روماتوئيد يا اسپونديليت انكيلوزان گردد.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.