دندان هاي كودك

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

تكامل دندانهاي كودكان
ماهها قبل از تولد جنین ، جوانه های دندانهای شیری در داخل استخوان فک شروع به شکل گیری می کند و به تکامل خود ادامه می دهد ولی در هنگام تولد نیز هنوز در داخل استخوان فک قرار دارند. از 6 ماهگی به بعد تدریج دندانهای شیری شروع به بیرون آمدن کرده و تا 2 سالگی ، 20 دندان شیری در دهان کودکتان ظاهر می شود.
بیرون آمدن دندان
رویش دندان غالباً هیچ گونه دخالت و درمانی لازم ندارد ولی گاهی ناآرامی و گریه کودک اسباب نگرانی پدر و مادر می شود. طفل هرچه را که به دستش می رسد به دهان می گذارد ، بزاق دهانش زیاد و انتهایش کم می شود ، بسیار گریه کرده ، ناآرام و بدخواب می شود ، گاه مختصری تب می کند و بعض والدین نیز شکایت می کنند که کودکتان به علت درآوردن دندان دچار اسهال شده است.
برای آرام کردن کودک در این زمان می توان با انگشت تمیز با یک قاشق سرد یا گاز تمیز ، لثه را ماساژ داد. وسایل پلاستیکی مخصوصی بنام "دندان گیر" نیز در داروخانه ها موجود است که کودک با گاز گرفتن آن احساس آرامش و راحتی می کند. مالیدن گلیسیرین یده یا "خمیر تی ژل" در ضد عفونی کردن لثه تا حدی موثر است. در صورت ادامه ناراحتی ، دندانپزشک با تجویز دارو می تواند کودک را آرام نماید.

در موقع رویش دندان باید مراقب بود که طفل اشیاء آلوده را به دهان نگذارد. به هر حال درآوردن دندان ممکن است چند روزی برای کودک ایجاد ناراحتی کند ولی با ظهور دندان در دهان همه این ناراحتی ها خودبخود برطرف می شود .
• سيستم دندانهاي انسان به دو دسته شيري و دائمي تقسيم مي‌شوند كه در سه مرحله شيري، مخلوط و دائمي در دهان رويش مي‌يابند. دندانها به عنوان بخش مهمي از بدن فرد؛ وظايفي چون جويدن، صحبت كردن و زيبايي را به عهده دارند و دندانهاي شيري علاوه بر موارد فوق نقش هدايت رويش دندانهاي دائمي را نيز ايفا خواهند كرد. بنابراين قسمت عمده‌اي از سلامت جسم و روان كودك به عهده دندانهاست.

• هر يك از دندانهاي شيري و دائمي از بدو تشكيل جوانه دنداني در داخل فك مراحل مشخصي را طي مي‌كنند تا به حفره دهان رويش يابند. مرحله معدني شدن كليه دندانهاي شيري در دوران جنيني است و دندان مولراول دائمي، نخستين دنداني مي‌باشد كه در بدو تولد معدني خواهد شد بنابراين اختلالات سيستميك، تغذيه‌اي، برخي بيماريها و ... در طي هر يك از مراحل فوق مي‌توانند روي جوانه دنداني تأثير گذاشته، سبب ايجاد ناهنجاري در آنها گردند.

• نخستين دندان شيري در حدود 8 ماهگي و نخستين دندان دائمي در سنين 7-6 سالگي رويش مي‌يابند. دندانهاي دائمي از ناحيه قدام به خلف با از دست دادن دندان شيري مربوط در سنين 12-6 سالگي در حفره دهان ظاهر مي‌گردند دندان مولر اول دائمي كه دندان 6 سالگي ناميده مي‌شود، دندان شيري پيشينه ندارد و در پشت آخرين دندان شيري (كرسي دوم شيري) رويش مي‌يابد و در پشت آن به ترتيب مولر دوم دائمي و در آينده دندان عقل ظاهر مي‌شوند.

هر دندان شيري داراي يك جوانه دندان دائمي جانشين مي‌باشد كه در مجاورت يا در بين ريشه‌هاي دندان مزبور قرار گرفته است. بنابراين اختلالات موضعي مانند عفونت يا ضربه مي‌توانند به جوانه دائمي منتقل گرديده، سبب ايجاد ناهنجاري در دندان دائمي گردند. اين مسئله بر اهميت حفظ سلامت دندان شيري تأكيد بسيار دارد.

بل از اين كه كودك دندان در بياورد بعد از هر وعده غذا، لثه هاي او را به نرمي با پارچه اي پاكيزه و مرطوب، تميز نماييد. بعد از بيرون آمدن دندان ها تا سن سه سالگي دندان هاي كودك بايد توسط يكي از والدين با مسواك نرم، آب و نخ دندان تميز شود. در حدود سن سه سالگي تا هشت سالگي كودكان بايد با نظارت بزرگ سالان دندان هايشان را طبق قاعده صحيح مسواك و نخ دندان كنند. توجه داشته باشيد كه مقدار استفاده از خمير دندان به اندازه يك نخود كافي مي باشد! (بهتر است براي تشويق كودكان به مسواك زدن از خمير دندان كودكان كه با طعم انواع ميوه آغشته است استفاده شود).

در حدود سن هشت سالگي اغلب كودكان مي توانند بدون كمك بزرگ سالان مسواك بزنند و از نخ دندان استفاده كنند. البته بهتر است باز هم مسواك بزنند و نخ دندان كشيدن آن ها با نظارت و كنترل بزرگترها باشد. خريد مسواك و خمير دندان بايد با حضور و نظر خواهي كودك انجام پذيرد. زيرا احساس شخصيّت اجتماعي كودك در اين زمينه تقويت شده و سبب مي شود در رعايت بهداشت دهان بيشتر دقّت نمايد.
از مهمترین علل این پوسیدگیها مصرف شیر ( چه شیر مادر و چه شیر خشک ) یا مایعات شیرین در فاصله شب تا صبح به هنگام خواب کودک است. در این فاصله، به علت کاهش ترشح بزاق و قرار گرفتن مایعات شیرین بر روی دندانها در حضور میکروبهای پوسیدگی‌زا ، روند پوسیدگی شروع شده و رو به پیشرفت می‌گذارد و تکرار عادت منجر به ایجاد پوسیدگی می‌گردد.

غالبا” اولین پوسیدگیها روی دندانهای شیری عقب پیشرفت می‌کند‌.‌ بهترین روش جهت پیشگیری، قطع مصرف مایعات شیرین و یا شیر از شش ماهگی به بعد در شب یا در صورت عدم امکان قطع شیر، تمیز کردن دهان و دندانها بعد از مصرف این مایعات می‌باشد. در صورت بروز پوسیدگی درمان هر چه سریعتر کودک الزامی است.

مراقبت های دندانی کودک را می توان به سه بخش تقسیم کرد:
۱-مراقبت هائی که توسط خود وی انجام می گردد.شامل مسواک زدن ، نخ کشیدن و پرهیز از خوردن شیرینی جات و..
۲- مراقبت هائی که باید توسط والدین انجام گرددشامل نظارت بر نحوه مسواک زدن ، تهیه برنامه غذائی مناسب ووقت گرفتن از دندانپزشک برای چک آپ دندان های کودک به طور دوره ای
۳-مراقبت هائی که توسط دندانپزشک انجام می شودشامل معاینه بافت نرم وسخت دهان ، تشخیص ودرمان پوسیدگی های دندان های شیری ودائمی ، فلورایدتراپی دندان ها برای مقاوم کردن آن ها در برابر پوسیدگی، انجام فیشورسیلنتت(مهروموم کردن شیارهای دندان های دائمی)برای کاهش خطر پوسیدگی ، مراقبت از فضای رویشی دندان های دائمی ،اصلاح ناهنجاریهای تکاملی فک ودندان ها و…
برای پیشگیری از پوسیدگی دندان‌های کودک بعد از یک سالگی شیر شب باید به صورت کنترل‌شده و نه به دلخواه کودک باشد.
یکی از عادت‌های غلط برخی مادران این است که قاشق یا پستانک کودک را قبل از اینکه در دهان کودک بگذارند اول داخل دهان خود می‌گذارند تا به اصطلاح آن را تمیز کنند.
همزمان با رویش دندان‌ها میکروب‌های عامل پوسیدگی وارد دهان شده و شروع به فعالیت می‌کنند و این عادت غلط برخی مادران باعث می‌شود این میکروب‌ها زودتر وارد دهان کودک شوند و به همان نسبت پوسیدگی‌های دندان در کودک افزایش یابد.

یکی دیگر از باورهای غلط این است که عمر دندان‌های شیری تا هفت سالگی است و این تصور باعث شده در حفظ و بهداشت دندان‌های شیری سهل‌انگاری شود.
درحدود سن سه سالگی تا هشت سالگی کودکان باید با نظارت بزرگسالان دندانهایشان را طبق قاعده صحیح مسواک و نخ دندان کنند توجه داشته باشید که مقدار استفاده از خمیر دندان به اندازه یک نخود کافی می باشد! (بهتر است برای تشویق کودکان به مسواک زدن از خمیر دندان کودکان که با طعم انواع میوه آغشته است استفاده شود).
در حدود سن هشت سالگی اغلب کودکان می توانند بدون کمک بزرگسالان مسواک بزنند و ازنخ دندان استفاده کنند. البته بهتر است باز هم مسواک بزنندو از نخ دندان کشیدن آنها با نظارت و کنترل بزرگترها باشد. خرید مسواک و خمیردندان باید با حضور و نظر خواهی کودک انجام پذیرد. زیرا احساس شخصیت اجتماعی کودک در این زمینه تقویت شده و سبب می شود در رعایت بهداشت دهان بیشتر دقت نماید.

بهترین راه سالم نگهداشتن دندان‌های کودکان‌تان، شروع کردن مراقبت دندانی در ابتدای زندگی است .رعایت این نکات به حفظ سلامت دندان‌های کودک‌تان کمک خواهد کرد:

- برای چک‌آپ‌های منظم به دندانپزشک مراجعه کنید. شش ماه پس از بیرون آمدن اولین دندان کودک او را برای ویزیت دندانپزشکی ببرید،‌ اما این ویزیت نباید دیرتر از اولین سالگرد تولد کودک باشد. معاینه منظم دندان‌ها،‌ پاک کردن دندان‌‌ها و درمان با فلوراید می‌تواند مشکلات دندان‌ها را پیش از آنکه بدتر شوند و نیاز به درمان جدی پیدا کنند، حل کنند.
- با پاک کردن دهان کودک چند روز بعد از تولد و تمیز کردن لثه‌ها با یک پارچه یا گاز پانسمان مرطوب پس از هر بار شیر خوردن، از پوسیدگی دندان او جلوگیری کنید. این کار به زدوده شدن پلاک دندانی کمک خواهد کرد.

- به کودکتان اجازه ندهید تا برای مدت بیش از حد طولانی از سینه‌تان شیر بخورد. اگر بگذارید کودک‌تان هنگامی که شیشه شیر، شیر خشک،‌آب قند یا آب میوه را در دهان دارد، چرت بزند یا بخوابد، دندان‌هایش دچار پوسیدگی می‌شود.
- از یک سالگی به بعد کودک‌تان را تشویق کنید که با فنجان مایعات را بنوشد.
- در کودکان بزرگتر که ورزش می‌کنند یا سوار روروک یا دوچرخه می‌شوند، استفاده از محافظ‌های دهانی در حین ورزش می‌توانند از آسیب‌های احتمالی به دندان‌ها جلوگیری کند. ممکن است دندانپزشک‌تان محافظ دندانی برای کودک‌تان بسازد که از انواع آماده موجود در بازار بهتر در دهان او جا بگیرد.
- از اقداماتی که باید موارد اضطراری دندانپزشکی کودک انجام دهید، اطلاع حاصل کنید. اگر دندان کودک کنده شد، اگر ریشه دندان کثیف شده است، آن را با آب بشویید، اما به آن دست نزنید یا قطعات بافت اضافی را جدا نکنید. در صورت امکان، دندان‌ را به آرامی درون حفره دندانی جا بگذارید و آن را نگه دارید. اگر این کار ممکن نیست، دندان را درون فنجانی از شیر بگذارید و فورا به دندانپزشک مراجعه کنید.
اولین دیدار دندانپزشکی کودک چه موقع است ؟
اولین دیدار باید حداکثر بین ۶ تا ۱۲ ماهگی صورت گیرد. دراین زمان دندانپزشک، روشهای بهداشت دهان و دندان و پیشگیری از پوسیدگی های دندانی، عادات زیانبار دهانی و نیز کاربرد فلوراید را به شما آموزش می دهد.
فواصل زمانی بین دیدارهای دندانپزشکی چقدر باید باشد ؟
فاصله دیدارها بستگی به نوع تغذیه، مراقبتهای دندانی و فلوراید آب آشامیدنی دارد و بطور معمول هر ۶ ماه یکبار توصیه می شود. بدینوسیله با کاربرد روشهای پیشگیری، از صرف هزینه و وقت برای درمانهای پیچیده آینده جلوگیری خواهد شد.
در معاینه دندانهای کودکان چه روندی طی خواهد شد ؟
دندانپزشک به آرامی دندانها و لثه کودک را معاینه کرده، پوسیدگی یا سایر مشکلات را ارزیابی می نماید. در صورت لزوم جهت بررسی فکین، دندانهای در حال تکامل و پوسیدگی های غیرقابل رویت رادیوگرافی تجویز خواهد شد. همچنین در این جلسه روشهای بهداشتی و نیز رژیم غذایی صحیح ارزیابی و یادآوری خواهد گردید.
چرا با وجود اینکه دندانهای شیری می افتند باید کودک خود را نزد دندانپزشک ببریم ؟
دندانهای شیری سالم به جویدن صحیح غذا، تکلم درست و زیبایی کودک کمک به سزایی می کند در غیر اینصورت سلامت عمومی وی به مخاطره خواهد افتاد.
در صورت زود از دست رفتن دندان شیری، فضای مزبور باید توسط فضا نگهدارنده حفظ شود وگرنه حرکت دندانهای مجاور سبب کاهش فضای رویش دندان دائمی جانشین گردیده و درمانهای ارتودنسی طولانی مدت و پرهزینه آینده را در برخواهد داشت. هشت دندان پیشین شیری تا حدود ۶ سالگی و ۱۲ دندان شیری دیگر تا ۱۲ سالگی باید برای کودک کار کند.
چه چیزهایی را باید در مورد دندانپزشک به کودک گفت ؟
به او بگویید دکتر دوست شماست به سلامت شما کمک می کند و دندانهای شما را تمیز می کند. ازاین دیدار با خاطره خوب و مفید یاد کنید.
نکات قابل توجه :
- جهت ترغیب کودک برای دیدار دندانپزشکی به او رشوه ندهید.
- دیدار دندانپزشکی را وسیله ای برای تنبیه معرفی نکنید.
- اضطراب خود را به کودک منتقل نکنید.
- به دیگران اجازه ندهید موارد ترس از دندانپزشکی را برای او بازگو کنند.
- کلمات منفی و ترسناک مانند درد، آمپول، کشیدن، چرخ کردن را برای کودک به کار نبرید.
- از آنجا که دندانپزشک و دستیار برای هر مورد اصطلاح خاصی را به کار خواهند برد جزئیات روند کار رابرای کودک توضیح ندهید.
- از طرف دندانپزشک قولی به کودک ندهید.
- دیدارهای دندانپزشکی را برای کودک لذت بخش سازید.
- در صورت صلاحدید دندانپزشک، کودک رابه تنهایی به اتاق بفرستید.
- همواره الگوی صحیحی از نظر رعایت بهداشت دهان و دندان و مراجعه منظم به دندانپزشک برای کودک خود باشید.
رژیم غذایی مناسب برای دندانهای کودکان
یکی از روشهای پیشگیری از پوسیدگی ، کنترل رژیم غذایی کودک است. بنابراین ضمن رعایت غذای اصلی کودک، اگر میان وعده‌ها و مصرف تنقلات بطور مناسب انتخاب شوند، علاوه بر تأمین منبع تغذیه و انرژی مورد نیاز کودکان، می‌توانند در پیشگیری از پوسیدگی نقش مهمی داشته باشند. شکل گیری عادات غذایی سودمند یا زیانبار در کودکان از سوی والدین صورت می‌گیرد. بهتر است از خوردن مواد غذایی که حاوی شکر ، نشاسته و مقدار زیادی چربی هستند، پرهیز شود. در این صورت علاوه بر سلامت عمومی کودک، سلامت دندانی او نیز تضمین خواهد شد. چاشت نیم روزی سودمند شیر ،‌ نان و پنیر ،‌تخم مرغ پخته ، ماست ، میوه ها و سبزیهای خام مانند هویج ، ذرت ، آجیل شور در مقابل چاشت نیم روزی پوسیدگی زا آب‌نبات ، کیک ، شیرینی ، کلوچه ، غلات شیرین شده ، کشمش ، برگه میوه های خشک ، شیرعسل ، آدامسهای شکردار ،‌بیسکوییت شیرین هستند
پیشگیری از پوسیدگی دندان بچه‌های شیرخوار
هیچگاه در هنگام خواب به کودک شیر ندهید و اگر کودک شما شیشه می‌خواهد فقط شیشه را از آب پر کنید.
شیر ، آب میوه و مایعات شیرین حاوی قند می‌باشند. وقتی کودک شما این مایعات را می‌مکد بخاطر وجود قند در آنها می‌تواند باعث پوسیدگی دندان کودک شود.

در طول روز به کودک خود شیشه پر از نوشیدنی شیرین را بجای پستانک ندهید تا مدت زمان بیشتری دندانها با مواد شیرین در تماس باشند.
اگر کودک شما از پستانک استفاده می‌کند، پستانک را به چیز شیرین مثل شکر و عسل آغشته نکنید.
در حوالی یکسالگی شما باید به کودک خود آموزش دهید تا بجای شیشه از یک لیوان ، شیر یا سایر مایعات را بنوشد.

چه وقت بايد نگران شد؟
نوزادان نارس ممكن است اولين دندانهاي خود را چند ماه ديرتر دربياورند. اگر در پايان سال اول تولد نوزاد، هنوز هم هيچ اثري از دندان درآوردن در او نمي بينيد، در معاينه بعدي اين مطلب را با پزشك در ميان بگذاريد. در صورتي كه همه نشانه هاي دندان درآوردن (خروج بيش از حد آب دهان و تورم لثه ها) در كودك شما ظاهر شده است، اما به نظر مي رسد كه درد شديدي را هم تحمل مي كند (كه گريه بي امان كودك مي تواند نشانه درد شديد او باشد)، با پزشك مشورت كنيد. دندان درآوردن نبايد يك كار سخت و مشقت بار براي كودك باشد