ناسازگاری Rh جنین

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

ـ علایم‌ شایع‌:
۱. كاهش‌ رشد جنین‌
۲. كاهش‌ حركت‌ جنین‌
۳. رنگ‌پریدگی‌
۴. كبودی‌ یا نقاط‌ خونریزی‌ در پوست‌ (بدون‌ توجیه‌)
۵. تورم‌ بافتی‌ (ادم‌)
۶. مشكل‌ تنفسی‌
۷. تشنج‌
۸. نبود حركت‌ طبیعی‌ در نوزاد
۹. ضعیف‌ بودن‌ رفلكس‌های‌ نوزادی‌
۱۰. یرقان‌ (زردی‌ چشم‌ها و پوست‌) كه‌ در طی‌ 24 ساعت‌ اول‌ پس‌ از تولد بروز می‌كند.

[pejuhesh234]

اصطللاحات بیماری:
ناسازگاری‌ جنین‌ ـ Rh incompatibility

ناسازگاری‌ Rh جنین‌ (اریتروبلاستوزیس‌ فتالیس‌) ناسازگاری‌ بین‌ گروه‌ خونی‌ مادر و جنین‌ كه‌ منجر به‌ تخریب‌ گلبول‌های‌ قرمز جنین‌ (كم‌خونی‌ همولیتیك‌) در طی‌ بارداری‌ و پس‌ از تولد در اثر پادتن‌های‌ منتقله‌ از خون‌ مادر می‌شود.

اِرْهاش،سیسْتِمِ‌گُروهِ‌خونی
اِرْهاش،سیسْتِمِ‌گُروهِ‌خونی6sīstem-e gorūh-e xūnī-ye] [erhāš، نظامی برای طبقه‌بندی خون،براساس بودن‌یانبودن پادگِن (آنتی ژن) ارهاش ــ که عامل ارهاش نیز نامیده می‌شود ــ روی غشاء سلولی گویچه‌های سرخ خون.
اگر هنگام انتقال خون به فرد ارهاش منفی،یعنی فاقد این‌پادگن،خون ارهاش مثبت تزریق شود، عامل ارهاش‌برای او خطرمی‌آفریند.
هنگامی‌که برای نخستین‌بار، خونی که ازنظر ارهاش با خون فردی ناسازگار است،به او تزریق می‌شود، آثار نامطلوبی بر جای نمی‌گذارد و صرفاً دستگاه ایمنی بدن او، با تولید پادتَن (آنتی بادی)های ضد ارهاش، به ورود پادگن ارهاش بیگانه واکنش نشان می‌دهد؛ اما اگر پس از تشکیل پادتنها، دوباره خون ارهاش مثبت به همان فرد تزریق شود، این پادتنها به گویچه‌های سرخ خونِ تزریق شده حمله می‌کنند و باعث گرد هم آمدن یا چسبیدنشان به یکدیگر می‌شوند. نتیجۀ این روند که خون کافت یا هِمولیز (تخریب گویچه‌های سرخ خون) نام دارد، موجب بیماری شدید، و گاه حتى مرگ فرد می‌شود.

طی دوران بارداری، برای فرزندان ارهاش مثبتی که والدینشان با یکدیگر ناسازگاری سیستم (دستگاه) گروه خونی ارهاش دارند، اگر مادر ارهاش منفی و پدر ارهاش مثبت باشد، خطر مشابهی وجود دارد.
معمولاً نخستین فرزند چنین والدینی در معرض خطر نیست، مگر اینکه مادر، به سبب تزریق خون ناسازگار، قبلاً دارای پادتنهای ضدعامل ارهاش شده باشد.
البته طی زایمان نیز ممکن است مقدار کمی از خون جنین وارد جریان خون مادر شود؛ در این صورت، مادر پادتنهای ضدعامل ارهاش می‌سازد که در آبستنیهای بعدی،به هر جنینی‌که ارهاش ناسازگار با او داشته باشد، حمله می‌کنند.
این بیماری که اِریتْروبِلاستوزِ جنینی (ه‍ م) یا بیماری خون‌کافتی (هِمولتیک) نوزادان نام دارد، می‌تواند برای جنین، یا حتى برای نوزاد تا مدت کوتاهی پس از تولد کشنده باشد.
درمان اریتروبلاستوز جنینی معمولاً مستلزم یک یا چند بار تعویض خون است. اگر میان مادر و فرزند ناسازگاری ارهاش وجود داشته باشد، می‌توان پس از نخستین زایمان، با تزریق واکسن گاماگلوبولین ضدارهاش به‌مادر از این بیماری پیشگیری کرد. پیش از آنکه دستگاه ایمنی مادر فرصت یابد پادتن تولید کند، واکسن ارهاش همۀ گویچه‌های سرخ جنین را در خون مادر از بین می‌برد.
اگرچه صفت ارهاش منفی در بیشتر مناطق دنیا نادر است، تقریباً در 15٪ از سفیدپوستان اروپا، کانادا و ایالات متحده دیده می‌شود. بیشترین میزان بروز این صفت در میان باسْکهای ساکن پیرِنه (25٪ تا 35٪)، بَربَرهای افریقا و بادیه‌نشینهای سینا (18٪ تا 30٪) است.
دستگاه گروه خونی ارهاش به صورت جداگانه در 1939م توسط فیلیپ لِوین و اوفِس اِسْتِـتْسِن، و در 1940م توسط کارل لانْدشتایْنِر و اَلِگزاندِر وینِر کشف شد.
از آن زمان، چندین پادگن ارهاش دیگر نیز شناخته شده است، اما نخستین و شایع‌ترینشان، همان ارهاش یک (Rh0 یا D) است که سبب شدیدترین واکنش ایمنی می‌شود و مهم‌ترین عامل تعیین‌کنندۀ صفت ارهاش فرد است.
ظاهراً همۀ پادگنهای ارهاش توسط 3 گروه از ژنهای به هم پیوسته تولید می‌شوند که در جایی نزدیک به انتهای بازوی کوتاه کروموزوم شمارۀ یک قرار دارند.

منبع:دانشنامه ایران

ـ علل‌ بیماری:
اگر مادر دارای‌ گروه‌ خون‌ Rh منفی‌ و پدر Rh مثبت‌ باشد جنین‌ ممكن‌ است‌ گروه‌ خونی‌ Rh مثبت‌ داشته‌ باشد. در طی‌ زایمان‌ این‌ نوزاد، مقدار اندكی‌ از خون‌ نوزاد از طریق‌ جفت‌ وارد جریان‌ خون‌ مادر می‌شود و در نتیجه‌ بدن‌ مادر شروع‌ به‌ تولید پادتن‌هایی‌ بر ضد Rh مثبت‌ می‌كند. این‌ پادتن‌ها پس‌ از زایمان‌ تولید می‌شوند. بنابراین‌ بچه‌ اول‌ دچار مشكلی‌ نمی‌شود ولی‌ در بارداری‌های‌ بعدی‌ این‌ پادتن‌های‌ موجود در خون‌ مادر با عبور از جفت‌ گلبول‌های‌ قرمز جنین‌ را تخریب‌ می‌كنند. كم‌خونی‌ ناشی‌ از این‌ پدیده‌ ممكن‌ است‌ آنقدر شدید باشد كه‌ باعث‌ مرگ‌ جنین‌ گردد. اگر جنین‌ زنده‌ بماند، پادتن‌ها می‌توانند در طی‌ فرآیند زایمان‌ به‌ بدن‌ نوزاد انتقال‌ یافته‌ و باعث‌ ایجاد یرقان‌ (زردی‌) و سایر علایم‌ در مدت‌ كوتاهی‌ پس‌ از تولد گردند.

اِریتْروبْلاسْتوزِ جَنینی4 [erītroblāstoz-e janīnī]، یا بیماری خون‌کافتی (هِمولیتیک) نوزاد، نوعی کم‌خونی که در آن گلبولهای قرمزِ (اریتروسیتهایِ) جنین در یک واکنش ایمنی بدن مادر که ناشی از ناسازگاری گروه خونی میان او و جنین است، از بین می‌روند.
این ناسازگاری وقتی پدیدار می‌شود که جنین عامل خونی خاصی را که در مادر وجود ندارد، از پدر به ارث می‌برد. علامتهای اریتروبلاستوز جنینی از خفیف تا شدید تغییر می‌کند و گاهی به مرگ جنین یا نوزاد می‌انجامد.
عمدتاً در سیستم گروه خونی اِر هاش (Rh) یا رِزوس و آ.ب.اُ با اریتروبلاستوز جنینی ارتباط دارند. سیستم ار هاش مسبب شدیدترین شکل این بیماری، یعنی بیماری خون‌کافتی ار هاش است که می‌تواند وقتی رخ دهد که زنی ار هاش ـ منفی (زنی که سلولهای خونی‌اش فاقد عامل ار هاش هستند)، جنینی ار هاش‌ـ مثبت را حمل می‌کند.
حساس شدگی دستگاه ایمنی مادر (ایمن‌سازی) هنگامی رخ می‌دهد که گلبولهای قرمز جنین ــ که حامل عامل ار هاش (که در این حالت حکم آنتی‌ژن را دارد) هستند ــ از سد جفتی بگذرند و وارد جریان خون مادر شوند. این آنتی‌ژنها (پادگنها) تولید آنتی‌بادیها (پادتنها) را تحریک می‌کنند که بعضی از آنها از جفت می‌گذرند، وارد گردش خون جنین می‌شوند و گلبولهای قرمز جنین را تجزیه می‌کنند؛ این فرایند خون‌کافت (همولیز) خوانده می‌شود.

به‌ندرت ممکن است مادر در طول نخستین بارداری ار هاش‌ـ مثبت خود حساس شود، زیرا مقدار آنتی‌ژن ار هاش جنینی که وارد گردش خون مادر می‌شود، برای حساس شدن ناکافی است؛ معمولاً تنها هنگام زایمان است که به صورت بارزی خون مادر در معرض آنتی‌ژنهای جنین قرار می‌گیرند.
با این همه، از آنجا که حساسیت به عامل ار هاش احتمالاً در طول زایمان پدید می‌آید، خطر بیماری در بارداریهای ار هاش ـ مثبت بعدی افزایش می‌یابد. در صورتی ممکن است این خطر برطرف شود که پس از هر بار بارداری ار هاش‌ـ مثبت، به مادر آنتی‌بادی ضد ارهاش تزریق شود. این آنتی‌بادی گلبولهای قرمز جنینی‌ای را که در جریان خون مادر وجود دارند، از میان می‌برد. جنین نیز درصورتی از بیماری خون‌کافتی ار هاش محافظت می‌شود که هم‌زمانً یک ناسازگاری گروه خونی آ.ب.اُ میان آن دو وجود داشته باشد؛ در این حالت آنتی‌بادیهای آ.ب.اُ سبب حفاظت جنین از بیماری می‌شوند، زیرا گلبولهای قرمز جنینیِ وارد شده در گردش خون مادر را پیش از آنکه مادر به عامل ارهاش حساس شود، از میان می‌برند. ناسازگاریهای خونی جنینی‌ ـ مادری در گروه خونی آ.ب.اُ به تنهایی معمول‌تر از نوع ار هاش‌اند، اما در این حالت، واکنش ایمنی معمولاً شدت بسیار کمتری دارد، مگر آنکه گروه خونی جنین آ و گروه خونی مادر اُ باشد.

منبع:دانشنامه ایران

ـ عوامل‌ افزایش‌دهنده‌ خطر:
همه‌ بارداری‌های‌ پس‌ از بارداری‌ اول‌ با جنین‌ دارای‌ گروه‌ خون‌ متفاوت‌ از نظر Rh با مادر، سابقه‌ تزریق‌ خون‌. خون‌های‌ تزریقی‌ ممكن‌ است‌ حاوی‌ گروه‌های‌ خونی‌ ناسازگار باشند بدون‌ آنكه‌ تشخیص‌ داده‌ شوند.

ـ پیشگیری‌:
شركت‌ در برنامه‌ مراقبت‌های‌ قبل‌ از زایمان‌ در سراسر بارداری‌. توجه‌ پزشكی‌ در مراحل‌ اولیه‌ بارداری‌ جهت‌ تعیین‌ خطر ناسازگاری‌ Rh ضروری‌ است‌. تزریق‌ گاماگلوبولین‌ اختصاصی‌ ضد Rh (روگام‌) به‌ مادر در هفته‌ 28 بارداری‌ و در طی‌ 72 ساعت‌ پس‌ از زایمان‌، سقط‌ یا بارداری‌ نابجا. این‌ كار از تشكیل‌ پادتن‌هایی‌ كه‌ ممكن‌ است‌ جنین‌های‌ بعدی‌ را تحت‌ تأثیر قرار دهند پیشگیری‌ می‌كند. اگر به‌دلیل‌ بالا بودن‌ عیار این‌ پادتن‌ها در مادر آمنیوسنتز ضرورت‌ یابد، این‌ اقدام‌ از هفته‌ 28 بارداری‌ باید شروع‌ شود.

ـ عوارض‌ احتمالی‌:
آسیب‌ عصبی‌ دایمی‌، نظیر فلج‌ مغزی‌ یا از دست‌ دادن‌ شنوایی‌ (به‌ندرت‌)، واكنش‌ به‌ تزریق‌ خون‌.
شدت اریتروبلاستوز جنینی در جنین، بسته به میزان خون‌کافت، متفاوت است.
نماهای بالینی شامل کم‌خونی با حضور گلبولهای قرمز نابالغِ (اریتروبلاستهایِ) فراوان در گردش خون؛ یرقان در نتیجۀ تولید بیلی‌روبین (محصول تجزیۀ هموگلوبینِ گلبولهای قرمز)؛ و کبد و طحالی بزرگ است.
بیماری در خفیف‌ترین شکل خود فقط به صورت کم‌خونی خفیف، بی‌هیچ عارضۀ دیگری تظاهر می‌یابد؛ در شدیدترین شکل بیماری، جنین در رحم می‌میرد.
اِستِسقای نوزادان (هیدروپْس جنینی) که ویژگی آن خیز (اِدِم؛ تجمع نابهنجار مایع سِروزی) شدید و نارسایی احتقانی قلب است، شدیدترین شکل بیماری در نوزادان است.
در این حالت، معمولاً نوزاد می‌میرد، مگر آنکه تعویض خون ــ که در آن خون ار هاش ـ منفی را جای‌گزین خون ار هاش مثبت‌نوزاد می‌کنند ــ موفقیت‌آمیز باشد.
عارضۀ ویران کنندۀ اریتروبلاستوز جنینی یرقان هسته‌ای (کِرنیکتِروس) است که به علت رسوب بیلی‌روبین در مغز پدید می‌آید و ممکن است در پی آن از دست رفتن شنوایی، عقب ماندگی ذهنی یا مرگ پیش آید.
با این همه، اقدامهای فراوانی برای از میان بردن این نتایج در دسترس‌اند.
اگر مشخص شده باشد که جنین در خطر بیماری خون‌کافتی ار هاش است، می‌توان از آمْنیوسنتز (بزلِ مایعِ مشیمی) برای اندازه‌گیری غلظت بیلی‌روبین خون و پیش‌بینی شدت بیماری بهره جست.
اگر این مقدار افزایش یافته باشد، ممکن است انتقال خون ار هاش ـ منفی به جنین درون رحم تا زمانی که زایمان پیش‌رس القا شود، صورت‌ گیرد.
این‌ اقـدامات، همراه با استفـاده از آنتی‌بادی ضد ار‌ هاش، شیوع اریتروبلاستوز جنینی را در کشورهای توسعه یافته کم و بیش به صفر رسانده‌اند.
منبع:دانشنامه ایران

فعالیت‌:
پس‌ از درمان‌ محدودیتی‌ وجود ندارد.

ـ رژیم‌ غذائی‌:
تغذیه‌ نوزاد مانند حالت‌ طبیعی‌ می‌تواند از پستان‌ مادر یا شیشه‌ باشد.

ـ در این‌ شرایط‌ به‌ پزشك‌ خود مراجعه‌ نمائید:
۱. تب‌
۲. یرقان‌
۳. كم‌اشتهایی‌ یا وزن‌گیری‌ ضعیف‌
۴. گریه‌ بیش‌ از حد كه‌ با بغل‌ كردن‌ نوزاد نیز متوقف‌ نمی‌شود.

[pejuhesh234]

ـ درمان‌:
۱. آزمایش‌هایی‌ جهت‌ تعیین‌ گروه‌ خون‌ مادر، پدر و نوزاد، اندازه‌گیری‌ میزان‌ پادتن‌های‌ ضد Rh در مادر و شناسایی‌ كم‌خونی‌ همولیتیك‌ در نوزاد

۲. آمنیوسنتز (مقدار كمی‌ مایع‌ آمنیوتیك‌ از داخل‌ كیسه‌ آمنیون‌ كه‌ اطراف‌ جنین‌ داخل‌ رحم‌ را احاطه‌ كرده‌ است‌ جهت‌ اقدامات‌ تشخیصی‌ با سوزن‌ بیرون‌ كشیده‌ می‌شود)

۳. تزریق‌ خون‌ به‌ جنین‌ در داخل‌ رحم‌ (گاهی‌)

۴. تعویض‌ كامل‌ خون‌ جنین‌ پس‌ از تولد

۵. بستری‌ در بیمارستان‌. نوزاد تا دو هفته‌ پس‌ از تعویض‌ خون‌ در بیمارستان‌ می‌ماند. اگر مادر دارای‌ گروه‌ خون‌ Rh منفی‌ باشد.

۶. این‌ موضوع‌ را در هر مراجعه‌ پزشكی‌ باید با پزشك‌ یا فرد مسؤول‌ مراقبت‌های‌ پزشكی‌ در میان‌ بگذارد. این‌ موضوع‌ باید حتماً در سوابق‌ پزشكی‌ فرد ثبت‌ شود.

۷. مادر باید از یك‌ دستبند یا گردنبند هشداردهنده‌ طبی‌ كه‌ حاوی‌ مشكلات‌ طبی‌ اوست‌ استفاده‌ كند.

ـ داروها:
اگر مادر باردار دارای‌ گروه‌ خون‌ Rh منفی‌ باشد، گاماگلوبولین‌ ضد Rh در هفته‌ 28 بارداری‌ و در طی‌ 72 ساعت‌ پس‌ از زایمان‌ یا ختم‌ بارداری‌ به‌ هر شكل‌ دیگر به‌ وی‌ تزریق‌ خواهد شد.
همچنین‌ ممكن‌ است‌ عیار پادتن‌ها در طی‌ بارداری‌ اندازه‌گیری‌ شود تا مشخص‌ شود بدن‌ مادر پادتن‌ ضد Rh تولید می‌كند یا خیر.

[pejuhesh234]

ـ عواقب‌ موردانتظار:
با تشخیص‌ فوری‌ این‌ اختلال‌ می‌توان‌ با تعویض‌ خون‌ از آسیب‌ نوزاد پیشگیری‌ كرد

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.