33- اشتباهات و انحرافات در ساخت ابرخشت

[aelaa.net]

بسم الله الرحمن الرحیم

[pejuhesh252]

اشتباهات و انحرافات در ساخت ابرخشت

با رواج و گسترش شیوه ابرخشت در میان مردم مختلف در سراسر جهان متاسفانه شاهد برخی اشتباهات و انحرافات در ساخت ابرخشت می باشیم که از جمله آنها استفاده از آهن و میلگرد و بتون در ساخت پی برای ابرخشت و همچنین استفاده از مواد شیمیایی در اندود و ساخت بنا هستیم که اینها با روح و هدف روش ابرخشت در تضاد است چرا که روش ابرخشت در واقع روشی کاملا ارگانیک و همگام با طبیعت است و نمونه کاملی از یک معماری پایدار(سبز) به حساب می آید بنابراین نباید در ساخت آن از موادی استفاده شود که امکان بازیافت مجدد و بازگشت به چرخه طبیعت را ندارند یا برای سلامت ساکنان و سلامت محیط زیست مضر باشند( مثل آهن و بتون و رنگ های شیمیایی ووو) و مهمتر از آن اینکه هدف ابرخشت ساخت سازه ای مردمی است که نیاز به تخصص نداشته باشد و در ساخت آن تا جای ممکن از مصالح بومی و در دسترس استفاده شود،لذا ساختن پی به روش رایج و به کاربردن میلگرد ووو کاملا نقض غرض است از سوی دیگر از ویژگی های منحصر به فرد ابرخشت که آن را در مقابل زلزله مقاوم کرده است این است که درگیری با پی ووو اتصال سفت و سخت به زمین در آن بسیار محدود است لذا در هنگام زلزله به راحتی بر روی زمین می لغزد و در اثر زلزله آسیب نمی بیند بنابراین همه این موارد مخالف با روش اصیل ابرخشت است و سازه ایجاد شده خارج از محدوده ابرخشت به حساب می آید.
علاوه بر موارد فوق نکته دیگری که از اشتباهات رایج در ابرخشت می باشد استفاده از بازشوها و گشودگی های گوشه دار و دارای کنج است که این گشودگی ها مناسب سیستم ابرخشت نبوده و یکپارچگی کار را به مخاطره می اندازد.

[pejuhesh252]

اشتباهات و انحرافات در انتخاب خاک مصرفی برای ساخت ابرخشت

خاک مصرفی ابرخشت باید کاملا نرم و یکدست و سرند شده باشد و حاوی مقادیر مناسب از خاک رس باشد تا چسبندگی کافی را داشته باشد و درصد مرطوب شدن آن نیز اهمیت ویژه دارد
ولی متاسفانه در ساخت برخی از ابرخشت ها در ایران شاهد تخطی و اشتباهات فاحش در این زمینه هستیم .

از جمله اینکه قبل از شروع به کار خاک محل را بررسی نمی کنند و از خاک دارای سنگ و کلوخ و سفت بدون رعایت درصد چسبندگی و رطوبت کافی استفاده می شود و این سبب می شود تا هم در کار کوبش اخلال ایجاد شود و هم با وجود سختی خاک و وجود کلوخ این پیوستگی لایه ها به خوبی صورت نمی گیرد و ابرخشت تکه تکه تشکیل می شود.


خاک نامناسب و دارای کلوخ


اشتباه و انحراف در به کار بردن ملات مناسب در گونی ها

برخی افراد بدون اینکه اعتقاد کافی به استحکام و اصول ساخت ابرخشت داشته باشند برای راحتی کار خود و با رویکردی کاملا غلط به جای خاک درون کیسه ها را با سیمان پر می کنند و به جای ابرخشت که معنایش خشت بزرگ است ابر بتن تحویل می دهند که قطعا خواص ابرخشت را ندارد.

[pejuhesh252]

اشتباهات و انحرافات در نحوه پر کردن کیسه ها

پر کردن کیسه ها هم از نکات مهم در ساخت ابرخشت است و باید به گونه ای صورت بگیرد که کیسه کاملا پر شود و نشانه آن این است که نباید در کیسه چروک به وجود بیاید که این نشان دهنده فضای خالی است و این امر هم سبب اخلال در یکپارچه شدن ابرخشت می شود.

اشتباهات و انحرافات در نحوه کوبش لایه ها

کوبش لایه ها موجب چفت شدن لایه ها به هم و تشکیل ابرخشت صحیح می شود اگر این کوبش به خوبی انجام نشود و اگر خاک داخل کیسه به اندازه کافی نرم و چسبنده و مرطوب نباشد طبیعتا کوبش هم به خوبی انجام نمی شود و در نتیجه ابرخشت تکه تکه تشکیل می شود که مقاومت کافی را ندارد.

[pejuhesh252]

ایجاد مشکل در کوبیده شدن لایه ها و تشکیل صحیح ابرخشت و همچنین مشکل در تراز کردن لایه ها ووو

[pejuhesh252]

اشتباهات و انحرافات در انتخاب قالب گشودگی

قالب انتخابی برای گشودگی در ابرخشت باید بدون گوشه و دارای قوس باشد و حتی المقدور از گشودگی های کمتر و کوچکتر در ساخت آن بهره گرفته شود
که یکپارچگی بنا از بین نرود
دقت به صلبیت قالب انتخابی برای ایجاد گشودگی در ابرخشت اهمیت زیادی دارد و اگر این صلبیت وجود نداشته باشد کار دچار پیچش و خارج شدن از فرم می شود.

پیچش ابرخشت به خاطر عدم صلبیت قالب گشودگی و اجرای نادرست

[pejuhesh252]

اشتباه در ساخت پی و پی ریزی
استفاده از سیمان در ساخت پی به علت داشتن ضریب مویینگی بالا سبب می شود که رطوبت به لایه های ابرخشت سرایت کند
علاوه بر این صاف بودن سطح پی از نکات مهمی است که در برخی پروژه ها رعایت نمی شود







نکته:استفاده از سیمان در ساخت پی و لایه های ابتدایی ابرخشت توصیه نمی شود ولی در لایه هایی که حکم دیوار را دارند تا انتهای کار استفاده از سیمان به نسبت تنها ده درصد با خاک نرم و چسبنده و مناسب ، به استحکام و عمر مفید ابرخشت کمک می کند ولی جزو اصول کار محسوب نمی شود.

[pejuhesh252]

اشتباهات و انحرافات در تنظیم و کنترل قوس و بستن گنبد

با توجه به اینکه ساخت ابرخشت همیشه با سادگی همراه بوده است عده ای این سادگی را با بی دقتی و نداشتن اصول اشتباه گرفته اند و به جای استفاده از تراز و الگو برای تنظیم و دقت در اجرای قوس و گنبد به صورت چشمی و بی نظم قوس را بالا می برند و این سبب اخلال در کارآیی و مقاومت قوس و ابرخشت خواهد شد.