آفت دهان

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

علایم شایع :
زخم‌ در دهان‌ با این خصوصیات: كوچك‌، بسیار دردناك‌، و كم‌ عمق‌ هستند و توسط‌ یك‌ غشای‌ خاكستری‌ پوشیده‌ شده‌اند. حاشیه‌ آنها توسط‌ یك‌ هاله‌ قرمز پررنگ‌ احاطه‌ شده‌ است‌. این‌ زخم‌ها می‌توانند روی‌ لب‌ها، لثه‌ها، داخل‌ گونه‌ها، زبان‌، كام‌ و گلو ظاهر شوند.
به‌ هنگام‌ حمله‌ آفت‌ معمولاً 3-2 زخم‌ به‌ وجود می‌آیند، اما ظهور یك‌ باره‌ 15-10 زخم‌ با هم‌ دیگر خیلی‌ بعید نیست‌.
زخم‌ها ممكن‌ است‌ در 3-2 روز اول‌ بسیار دردناك‌ باشند به‌ نحوی‌ كه‌ فرد موقع‌ خوردن‌ یا صحبت‌ كردن‌ دچار ناراحتی‌ می‌شوند. گاهی‌ قبل‌ از بروز زخم‌، برای‌ 24 ساعت‌ احساس‌ مورمور یا سوزش‌ وجود دارد.

[pejuhesh234]

اصطلاحات بیماری:
آفت دهان ـ canker sores

آفت‌ دهان‌ عبارت‌ است‌ از زخم‌های‌ دردناكی‌ كه‌ در مخاط‌ دهان‌ به‌ وچود می‌آیند. آفت‌ دهان‌ سرطانی‌ نیست‌. آفت‌ دهان‌ ممكن‌ است‌ با عفونت‌ هرپسی‌ (ناشی‌ از ویروس‌ تب‌خال‌) اشتباه‌ گرفته‌ شود. این‌ نوع‌ زخم‌ می‌تواند در هر دو جنس‌ رخ‌ دهد، اما در زنان‌ شایع‌تر است‌.



انواع آفت
به طور کلی زخم‌های آفتی را به ۴ گروه می‌توان تقسیم نمود:
۱- زخم آفتی کوچک (minor) که شایع ترین نوع بوده و در حدود ۸۰% از بیماران این نوع بروز می‌کند. در حقیقت این همان نوع آفت است که حالت عود کننده دارد و بحث ما بیشتر راجع به همین نوع خواهد بود.
۲- زخم آفتی بزرگ (major) که کمتر از ۱۰% از بیماران آفتی را تشکیل می‌دهد و اندازه ضایعات ممکن است به چند سانتیمتر هم برسد.
۳- زخم آفتی تبخالی شکل (Herpetiform) که حدود ۱۰% از بیماران را شامل می‌شود.
۴- زخم‌های وابسته به سندرم‌ها که از جمله علایم سندرم بهجت یا سندرم رایتر هستند.

زخم آفتی کوچک (minor) شایعترین و شاید دردناک‌ترین بیماری مخاط دهان در انسان است که به صورت زخم‌های عود کننده، دردناک و غیر قابل پیشگیری ظاهر می‌شود. بر اساس مطالعات مختلف شیوع آن از ۲۰ تا ۵۰% جمعیت ذکر شده است که معمولا تظاهرات آن در سنین ۱۰ تا ۴۰ سالگی مشاهده می‌شود. جالب این که در تحقیقی شیوع این بیماری در شهر اصفهان، ۱/۲۱% و بالاترین میزان شیوع آن در سنین ۳۰-۲۵ سالگی گزارش شده است.
این زخم در زنان و همچنین در افرادی که از نظر وضعیت اقتصادی- اجتماعی سطح بالاتری دارند به میزان بیشتری بروز می‌کند، تقریبا اکثر مبتلایان به آفت را افراد غیر سیگاری تشکیل می‌هند.
زخم‌های آفتی بیشتر در مخاط یا پوشش متحرک دهان خصوصا مخاط گونه، مخاط داخلی لب و مخاط زبان مشاهده می‌شود و در مخاط کام و لثه بروز آن کمتر اتفاق می‌افتد.

علل یا عوامل بیماری:
اتیولوژی آفت عود کننده دهانی، دقیقا مشخص نیست اما بعضی از عوامل مهم به عنوان علل زمینه ساز برای این بیماری معرفی شده‌اند.

این عوامل عبارتند از:
۱- زمینه ارثی:
همانند بسیاری از بیماری ها، استعداد ژنتیکی و تاریخچه فامیلی مثبت در بروز این بیماری موثر است. تحقیقات نشان می‌دهد که فرزندان والدین غیر مبتلا به آفت تا ۲۰% احتمال درگیری با ضایعات آفتی را دارند.

۲- استرس:
به نظر می‌رسد استرس و فشارهای روحی حداقل به عنوان یک عامل زمینه ساز در بروز آفت موثر است. تحقیقات مختلف نشان می‌دهد که نسبت بروز آفت در افراد دارای مشکلات روحی نسبت به افراد سالم رابطه معنی داری دارد.

۳- اختلالات ایمنولوژیکی:
هر چند برخی از محققین این بیماری را به عنوان یک بیماری اتوایمون ذکر کرده‌اند اما واقعیت این است که هنوز به درستی مشخص نیست تا چه میزان عوامل ایمنی بدن در بروز این زخم‌ها موثر هستند.

۴- عوامل هورمونی:
بروز یا تشدید این بیماری در ایام قبل از قاعدگی و توقف یا کاهش آن در هنگام بارداری موجب شده است که عوامل تغییرات هورمونی خصوصا افزایش هورمون استروژن را در بروز ضایعات آفتی موثر بدانند.

۵- کمبودهای تغذیه‌ای و نقایص خونی:
کمبود ویتامین B12، اسیدفولیک و آهن در ۱۵- ۵ درصد بیماران با آفت گزارش شده است که غالبا با برطرف نمودن کمبود آنها، می‌توان از شدت ضایعات کاست.

۶- حساسیت‌های غذایی:
آلرژی به بعضی از مواد غذایی همچون فندق، گردو، شکلات، عسل، گوجه فرنگی، توت فرنگی، آدامس و بعضی از خمیر دندان‌ها اگر نه بعنوان یک علت اولیه ولی حداقل به عنوان یک عامل مستعد کننده می‌توان در بروز ضایعات آفتی موثر باشند.

۷- سایر عوامل:
تروما، عوامل میکروبی، اختلالات گوارشی و سایر موارد مشابه نیز از جمله مواردی هستند که به عنوان زمینه ساز برای پیدایش آفت معرفی شده اند.

عوامل افزایش دهنده خطر :
كار دندانپزشكی‌ اخیر.

پیشگیری :
۱. دندان‌های‌ خود را روزانه‌ حداقل‌ دوبار مسواك‌ بزنید و مرتباً از نخ‌ دندان‌ استفاده‌ كنید تا تمیزی‌ و سلامتی‌ دهان‌ و دندان‌ها حفظ‌ شود.
۲. حتی‌المقدور سعی‌ كنید استرس‌ نداشته‌ باشید.
۳. از تماس‌ نزدیك‌ با افراد دچار عفونت‌ خودداری‌ كنید.
۴. دقت‌ كنید كه‌ آفت‌، بیشتر بعد از خوردن‌ چه‌ نوع‌ غذایی‌ رخ‌ می‌دهد. از خوردن‌ غذاهایی‌ كه‌ به‌ نظر باعث‌ آغاز حمله‌ می‌شوند خودداری‌ كنید.

عوارض احتمالی :
در موارد شدید كه‌ خوردن‌ و آشامیدن‌ سخت‌ می‌شود امكان‌ دارد بدن‌ كم‌ آب‌ شود.

[b]فعالیت :[/b]
محدودیتی‌ برای‌ آن‌ وجود ندارد.

رژیم غذایی :
محدودیتی‌ برای‌ آن‌ وجود ندارد، مگر پرهیز از غذاهایی‌ كه‌ آفت‌ را بدتر می‌كنند. به‌ هنگام‌ بهبود آفت‌، هر چقدر می‌توانید مایعات‌ زیادتر بنوشید و یك‌ رژیم‌ غذایی‌ متعادل‌ داشته‌ باشید.
برای‌ كم‌ كردن‌ درد، مایعات‌ را با نی‌ بنوشید. مواد غذایی‌ كه‌ كمتر باعث‌ درد می‌شوند عبارتند از: شیر، ژلاتین‌ مایع‌، ماست‌ و بستنی‌.

در این شرایط به پزشک خود مراجعه فرمایید :
۱. اگر درجه‌ حرارت‌ بدن‌ به‌ 9/38 درجه‌ سانتیگراد یا بالاتر برسد.
۲. اگر علی‌رغم‌ درمان‌، آفت‌ در عرض‌ 3 روز رو به‌ بهبود نگذارد.
۳. اگر درد غیر قابل‌ تحمل‌ باشد و با درمان‌ تخفیف‌ نیابد.
۴. اگر كودكی‌ كه‌ دهانش‌ آفت‌ می‌زند وزن‌ كم‌ كند

[pejuhesh234]

درمان :
امكان‌ دارد توصیه‌ به‌ كشت‌ زخم‌ شود تا بتوان‌ آفت‌ را از زخم‌ هرپسی‌ افتراق‌ داد، یا احیاناً اگر عفونت‌ باكتریایی‌ ثانویه‌ وجود داشته‌ باشد آن‌ را تشخیص‌ داد. دهان‌ را روزانه‌ 3 بار یا بیشتر با محلول‌ نمك‌ (نصف‌ قاشق‌ چایخوری‌ نمك‌ در حدود یك‌ لیوان‌ آب‌ حل‌ شود) شستشو دهید، البته‌ به‌ شرط‌ این‌ كه‌ خیلی‌ دردناك‌ نباشد. زخم‌ها را مرتباً با كمك‌ گوش‌ پاك‌ كن‌ یا چیزی‌ شبیه‌ آن‌ كه‌ آغشته‌ به‌ پراكسیدهیدروژن‌ 2% باشد پاك‌ كنید. اگر آفت‌ در اثر خشن‌ بودن‌ دندان‌، بریس‌ یا دندان‌ مصنوعی‌ ایجاد شده‌ باشد، به‌ دندانپزشك‌ مراجعه‌ كنید. تا زمانی‌ كه‌ این‌ نوع‌ مشكلات‌ برطرف‌ نشود آفت‌ دهان‌ خوب‌ نمی‌شود.

داروها :
۱. بی‌حس‌كننده‌های‌ موضعی‌ برای‌ تخفیف‌ درد
۲. خمیر حاوی‌ یك‌ مشتق‌ استرویید به‌ همراه‌ تریامسینولون‌ استوناید. اگر به‌ محض‌ شروع‌ زخم‌ مالیده‌ شود، می‌تواند از بروز درد جلوگیری‌ كند.
۳. دارویی‌ كه‌ برای‌ حمله‌ قبلی‌ آفت‌ تجویز شده‌ است‌ را نگاه‌ دارید. در صورت‌ بروز مجدد آفت‌، بلافاصله‌ آن‌ را مصرف‌ كنید. درمان‌ هر چقدر زودتر آغاز شود، آفت‌ خفیف‌تر خواهد بود.

[pejuhesh234]

عواقب مورد انتظار :

اكثر زخم‌های‌ آفتی‌ بدون‌ برجای‌ گذاشتن‌ جوشگاه‌ در عرض‌ 2 هفته‌ خوب‌ می‌شوند. حملات‌ مكرر آفت‌ شایع‌ هستند. آفت‌ ممكن‌ است‌ به‌ صورت‌ یك‌ زخم‌ حداكثر 3-2 بار در سال‌ تا بروز بدون‌ وقفه‌ چندین‌ زخم‌ در سال‌ رخ‌ دهد.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

عوارض جانبي TRIAMCINOLONE Acetonide:
سرخوشي،بي خوابي،سردرد،رفتارهاي سايكوتيك،پسودوتومورسربري،تغييرات منتال،عصبي شدن،بي قراري،نارسايي احتقاني قلب،هيپر تانسيون،ادم، تاخيردر بهبود زخم،اكنه،بثورات جلدي،كاتاراكت،گلو كوم،برفك،زخم پيتيك،افزايش اشتها،ساپرسيون سيستم ايمني،افزايش احتمال عفونت، هيپ و كالمي،احتباس سديم،افزايش وزن،هيپر گليسمي،مهار در رشد كودكان،علايم كوشينگ،سندرم قطع مصرف دارو.

مصرف بیش از حد و جذب عمومی سریع بیحس کننده ها، سبب عوارض ناخواسته عمومی می‌شود که عمدتا شامل موارد زیر است:
در سیستم مرکزی با علائم زیر: استفراغ ، تهوع ، سرخوشی ، گیجی و سرانجام تشنج، و اغما ، نارسائی تنفسی و قلبی و مرگ.
در سیستم قلبی عروقی کاهش ضربان قلب ، کاهش فشار خون و حالت شبه شوک.
این حالات با تجویز باربیتوات‌های فوق العاده کوتاه اثر یا کوتاه اثر و یا شل کننده‌های عضلات اسکلتی برطرف می‌گردند.

برخی از واکنشهای موضعی که در اول طبیعت حساسیتی یا مسموم کننده سلولی دارند نظیر درد، ورم، بیرنگ شدن پوست، التهاب اعصاب و التهاب اگزماگونه پوست نیز ممکن است رخ دهد

نمونه اي از بي حس كننده موضعي:

عوارض جانبي ليدو كائينLIDOCAINE
سردرد-بثورات جلدي-سندرم استيون-جانسون(نادر) مسموميت كبدي (نادر)- افزايش ترانس اميبازهاي كبدي- آنافيلاكسي

عوارض جانبي هيدروژن پر اكسايد:
محلول قوي:التهاب و سوختگي پوست و مخاط و ايجاد ضايعه پوستي دايمي(اسكار سفيد)
استفاده مداوم از دهان شويه: بزرگ شدن پرزهاي زبان(هيپرتروفي برگشت پذير پاپيل ها)

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.بثور دهان‏

جوز ربّ پوست سبزش. كزبره‏ مضمضةً، جهت جوشش نافع. ماء المعادن‏ جهت جوشش نافع.تحفة المؤمنين ؛ ج‏2 ؛ ص408