شوگرن

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

علایم سندرم شوگرن چیست؟
اکثر بیماران مبتلا به سندرم شوگرن، دارای نشانه های مربوط به کاهش عملکرد غدد اشکی و بزاقی هستند. در بیشتر مبتلایان، بیماری ابتدا با علایمی آهسته و سیر خوش خیم آغاز می شود. مثلا فرد در مخاط چشم یا دهان خود احساس خشکی مختصر می کند این حالات ادامه پیدا می کند تا این که در نهایت، پس از گذشت ۸ تا ۱۰ سال از اولین نشانه ها بیماری شکل تمام عیار به خود می گیرد.

در این حالت شخص به شدت در بلع غذا و صحبت دچار مشکل می شود. افزایش پوسیدگی های دندانی و قرار نگرفتن درست دندان های مصنوعی در دهان، از سایر علایم به شمار می روند. یکی دیگر از تظاهرات سندرم شوگرن علایم چشمی است.

بیماران معمولا از چشمانی خشک توام با احساس وجود شن و سنگریزه در زیر پلکها شکایت دارند. علاوه بر درگیری چشمی و دهانی سایر غدد برون ریز هم می توانند دچار علایم این سندرم شوند، مثلا در بینی بخشهای فوقانی و تحتانی ریه و دستگاه گوارش کاهش ترشحات غددی می تواند مشکلات عدیده ای به وجود بیاورد.

علایم‌ شایع‌
خشکی‌ چشم‌ که‌ می‌تواند باعث‌ احساس‌ جسم‌ خارجی‌ در چشم‌، احساس‌ سنگریزه‌ در چشم‌، قرمزی‌، سوزش‌، حساسیت‌ به‌ نور، خارش‌، احساس‌ وجود یک‌ پرده‌ نازک‌ در جلوی‌ چشم‌ و ترشح‌ چشم‌ گردد.
خشکی‌ دهان‌ که‌ می‌تواند باعث‌ دشواری‌ بلع‌ و تکلم‌، اختلال‌ حس‌ چشایی‌ یا بویایی‌، تشنگی‌، زخم‌ و حفره‌های‌ دندانی‌ گردد.
خشکی‌ مهبل‌ که‌ می‌تواند باعث‌ مقاربت‌ دردناک‌ گردد.
خشکی‌ مجاری‌ تنفسی‌ فوقانی‌ که‌ می‌تواند باعث‌ خونریزی‌ بینی‌، خشونت‌ صدا، سرفه‌ مزمن‌ بدون‌ خلط‌، عفونت‌ گوش‌ و سایر عفونت‌های‌ تنفسی‌ گردد.
بزرگی‌ غده‌ پاروتید
التهاب‌ مفاصل‌
سایر علایم‌ از قبیل‌ ریزش‌ مو، خارش‌ منتشر، خستگی‌، تب‌ خفیف‌ و درد عضلانی‌

[pejuhesh234]

اصطلاحات بیماری: التهاب در مجاری اشکی و غدد بزاقی
سندروم شوگرن- (Sjogren’s Syndrome)

نشانگان‌ شوگرن‌ دومین‌ اختلال‌ خودایمنی‌ روماتیسمی‌ شایع‌ پس‌ از آرتریت‌ روماتویید. این‌ اختلال‌ عمدتاً در خانم‌ها (حدوداً۹۰% موارد) با میانگین‌ سنی‌ ۵۰ سال‌ رخ‌ می‌دهد.

این‌ اختلال‌ ممکن‌ است‌ به‌طور اولیه‌ ( مستقل‌ ) بروز کند یا همراه‌ سایر اختلالات‌ بافت‌ همبند (آرتریت‌ روماتویید، اسکلرودرمی‌، لوپوس‌ اریتماتوی‌ منتشر، پلی‌میوزیت‌) باشد.

در تعریف این بیماری یا به عبارت صحیح تر سندرم، می توان چنین گفت که نوعی بیماری خود ایمنی مزمن با پیشرفتی آهسته است که مشخصه آن ترشح انواعی از سلولهای ایمنی در غدد برون ریز و در نتیجه ایجاد خشکی دهان و چشم است.

این بیماری اغلب زنان میانسال را مبتلا می کند و البته در سایر گروههای سنی هم می تواند رخ دهد. از آنجا که بیماری های رماتیسمی هم از امراض خود ایمنی هستند، در خیلی از موارد سندرم شوگرن را توام با این بیماری مشاهده می کنیم.

نشانگان‌ شوگرن‌ ممکن‌ است‌ تنها غدد برون‌ریز (مترشحه‌ مخاط‌) را درگیر سازد یا سایر اعضا نظیر ریه‌ و کلیه‌ را نیز مبتلا سازد.

«سندرم شوگرن» دومین اختلال خود ایمنی روماتیسمی شایع، پس از آرتریت روماتوئید بوده و عوامل ژنتیکی،‌ایمنی شناختی و هورمونی متعددی در بروز آن نقش دارند.

این دسته از امراض امروزه به یکی از بزرگترین معضلات پزشکی تبدیل شده اند. چرا که از یک طرف بنابر دلایل نامعلومی رخ داده و از سوی دیگر، هنوز درمان مناسبی برایشان وجود ندارد.
این امراض بدون هیچ پیش زمینه قبلی به سراغ شخص می آیند و وقتی آمدند، دیگر هیچ کاری نمی شود کرد؛ مثلا همین سندرم شوگرنی که می خواهیم راجع به آن صحبت کنیم، از آن دسته بیماری های عجیب و غریبی است، که اتفاقا از شیوع نسبتا بالایی برخوردار است.

چگونه به سندرم شوگرن مبتلا می شویم؟
چون مهمترین مشخصه این بیماری ترشح سلولهای ایمنی در غدد درون ریز است. اگر سرم اشخاص مبتلا را آزمایش کنیم، مقدار زیادی آنتی بادی را که بر ضد سلولهای ایمنی شخص ساخته شده اند، مشاهده می کنیم که همان طور که گفته شد، دلیل خاصی برای این وضعیت وجود ندارد این آنتی بادی ها در نهایت منجر به تخریب سلولهای مختلف بدن می شوند و عوارض بیماری ایجاد می کنند.

علل‌
علت‌ آن‌ ناشناخته‌ است‌. در بروز آن‌ ممکن‌ است‌ عوامل‌ ژنتیکی‌، ایمنی‌ شناختی‌، هورمونی‌ و محیطی‌ دخیل‌ باشند. عفونت‌ ویروسی‌ در یک‌ فرد مستعد ممکن‌ است‌ باعث‌ آغاز این‌ اختلال‌ گردد.

عوامل‌ افزایش‌دهنده‌ خطر
سابقه‌ خانوادگی‌ اختلالات‌ خودایمنی‌
آرتریت‌ روماتویید
اسکلرودرمی‌
لوپوس‌ اریتماتوی‌ منتشر
پلی‌میوزیت‌

پیشگیری‌
اقدام‌ پیشگیری‌کننده‌ خاصی‌ برای‌ آن‌ شناخته‌ نشده‌ است‌.

عوارض‌ احتمالی‌
عفونت‌ ریوی‌
افزایش‌ ناتوانی‌
نارسایی‌ کلیه‌ (به‌ندرت‌)
لنفوم‌ (به‌ندرت‌)

فعالیت‌
محدودیتی‌ وجود ندارد ولی‌ ممکن‌ است‌ فعالیت‌ بیمار تحت‌ تأثیر علایم‌ بیماری‌ محدود گردد.

رژیم‌ غذایی‌
از مصرف‌ غذاهای‌ حاوی‌ شکر که‌ در پوسیدگی‌ دندان‌ نقش‌ دارند تا حد امکان‌ پرهیز کنید.
برای‌ تخفیف‌ خشکی‌ دهان‌ از آدامس‌ها یا آب‌نبات‌های‌ فاقد شکر استفاده‌ کنید.
فراوان‌ مایعات‌ مصرف‌ کنید به‌ویژه‌ هنگام‌ غذا خوردن‌
اگر خشکی‌ و زخم‌ شدگی‌ دهان‌ مانع‌ از خوردن‌ غذاهای‌ عادی‌ شود، برای‌ جلوگیری‌ از سوءتغذیه‌ از مکمل‌های‌ مایع‌ پرکالری‌ و پرپروتئین‌ استفاده‌ کنید.

در این‌ شرایط‌ به‌ پزشک‌ خود مراجعه‌ نمایید
اگر شما یا یکی‌ از اعضای‌ خانواده‌ تان دارای‌ علایم‌ نشانگان‌ شوگرن‌ باشید.

[pejuhesh234]

درمان‌
بررسی‌های‌ تشخیصی‌ ممکن‌ است‌ شامل‌ آزمون‌ شیرمر که‌ مقدار اشک‌ تولیدشده‌ در عرض‌ ۵ دقیقه‌ را اندازه‌گیری‌ می‌کند، سایر ارزیابی‌های‌ چشمی‌، بررسی‌ جریان‌ بزاق‌، نمونه‌برداری‌ لب‌، و آزمایش‌های‌ خون‌ و ادرار باشد.
درمان‌ با هدف‌ تخفیف‌ خشکی‌ چشم‌ها، دهان‌ و سایر نواحی‌ بدن‌ انجام‌ می‌شود.
رعایت‌ دقیق‌ بهداشت‌ دهانی‌ و مراجعه‌ منظم‌ به‌ دندانپزشک‌ مهم‌ است‌.
برای‌ محافظت‌ چشم‌ها از غبار، باد و آفتاب‌ شدید از عینک‌ آفتابی‌ استفاده‌ کنید. استفاده‌ از عینک‌های‌ مخصوص‌ حفظ‌کننده‌ رطوبت‌ چشم‌ ممکن‌ است‌ سودمند باشد.
از مالیدن‌ چشم‌ها خودداری‌ کنید.
برای‌ محافظت‌ قرنیه‌ ممکن‌ است‌ لنزهای‌ تماسی‌ تجویز شود.
در منزل‌ از یک‌ دستگاه‌ مرطوب‌کننده‌ با بخار سرد استفاده‌ کنید. دستگاه‌ را هر روز تمیز کنید.
از دوش‌ گرفتن‌ یا حمام‌ طولانی‌مدت‌ خودداری‌ کنید.
کمپرس‌ گرم‌ یا استفاده‌ از بالشتک‌ گرم‌کننده‌ ممکن‌ است‌ به‌ تخفیف‌ درد مفصلی‌ یا ناراحتی‌ در ناحیه‌ غده‌ متورم‌ کمک‌ کند.

داروها
اشک‌های‌ مصنوعی‌ برای‌ خشکی‌ چشم‌
سواب‌ یا اسپری‌ متیل‌ سلولز برای‌ خشکی‌ دهان‌
قطره‌های‌ نرمال‌ سالین‌ یا اسپری‌ برای‌ خشکی‌ مجاری‌ تنفسی‌
ژل‌ به‌عنوان‌ نرم‌کننده‌ برای‌ خشکی‌ مهبل‌
پرهیز از مصرف‌ داورهای‌ ضداحتقان‌ و آنتی‌هیستامین‌ها. این‌ داروها باعث‌ خشکی‌ بیشتر دهان‌ می‌گردند.
کورتیکواستروییدها یا داروهای‌ سرکوب‌کننده‌ دستگاه‌ ایمنی‌ ممکن‌ است‌ در بیماران‌ دارای‌ علایم‌ شدید تجویز شوند.
نیستاتین‌ ممکن‌ است‌ برای‌ عفونت‌های‌ دهانی‌ تجویز شود.

[pejuhesh234]

عواقب‌ موردانتظار

نشانگان‌ شوگرن‌ يك‌ اختلال‌ مزمن‌ است‌ و پيش‌آگهي‌ آن‌ اغلب‌ به‌ اختلال‌ همراه‌ آن‌ بستگي‌ دارد. درمان‌ به‌ تسكين‌ علايم‌ و جلوگيري‌ از بروز عوارض‌ كمك‌ مي‌كند.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

عوارض جانبي NYSTATIN:تهوع گذرا،استفراغ،اسهال اغلب با دوز بالا
عوارض جانبی کورتیکواستروئید
وقتی بیماران کورتیکواستروئید استفاده می‌کنند غده‌های فوق کلیوی (غدد آدرِنال) میزان ترشح کورتیزول طبیعی خود را کم و یا قطع می‌کنند. داروهای کورتیکواستروئید (کورتون) عواض جانبی زیادی دارند مانند تجمع آب و الکترولیت در بدن (ایجاد ظاهر پف آلود و شبه چاق در بیماران)، اختلال در عملکرد غدد فوق کلیوی، ناراحتی‌های گوارشی به ویژه زخم معده، بروز پوکی استخوان، آکنه و پرمویی، آب مروارید چشمی، افزایش فشار خون، تغییرات خلقی، افزایش احتمال عفونت و....
به دلیل عوارض جانبی یادشده تلاش می‌شود از کورتیکواستروئیدها تنها در درمان موارد حاد بیماری‌ها و برای کوتاه‌مدت استفاده کرد و از مصرف درازمدت آنها به‌ویژه به شیوه سیستمیک خودداری کرد. مثلا برای بیماران آسمی امروزه به جای کورتون خوراکی از اسپری استنشاقی استفاده می‌شود تا کورتیکواستروئید موضعی فقط در درمان بیماری موثر باشد و به صورت عمومی در بدن عوارض جانبی ایجاد نکند.
ژل موضعی استروگلاید برای درمان خشکی واژن و روان کننده
عوارض جانبي : خارش سوزش احساس فشار درد یا خونریزی با جنس نور
بعضی از علائمی مانند خارش واژن ، سوزش یا خارش و درد ، چه ثابت و یا مربوط به مقاربت ، باید به پزشک اطلاع داده شود و ممکن است با درمان جایگزینی هورمون (HRT) درمان شود.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.