تشنج

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

علایم تشنج چیست؟

وقتی کودکی تشنج میکند ممکن است شما هریک ازاین علایم راببینید:

۱-کودک دچار اختلال هوشیاری شودیعنی اطرافیان رانشناسد متوجه زمان ومکان نباشد،به صدازدن شماپاسخ ندهد یا بیهوش روی زمین بیفتد.
۲-حرکاتی غیر ارادی در اعضای بدن کودک ظاهر شود این حرکات ممکن است قسمتی از بدن یاتمام اعضا را درگیرکند.ممکن است کودک به شدت دست وپابزند،روی زمین بیفتد،سروچشمهای کودک به یک طرف بچرخد یا اینکه فقط یک دست یا یک پای کودک دچار حرکات تکان دهنده شدید شودواین حالت چند ثانیه تا چنددقیقه طول بکشد معمو لأ این حملات کمتر از ۱۰دقیقه طول میکشد.
۳-ممکن است کودک درزمان حمله کنترل ادرار خود را از دست بدهد.
۴-گاهی کودک به صورت ناگهانی رفتاری غیر عادی نشان میدهد مثلأ بدون آنکه متوجه اطراف باشد،شروع به دویدن میکند.
۵-ممکن است کودک برای چند لحظه به نقطه ای خیره شده ودر این مدت متوجه اطراف نباشد.

به‌طور كلي در تشنج:
- بي‌هوشي‌ ناگهاني‌
- سفت‌ و قوسي‌ شدن‌ پشت‌
- حركات‌ تشنجي‌

ترتيب‌ اتفاقات‌ زير در صرع‌ شايع‌ است‌:
- بيمار به‌طور ناگهاني‌ و اغلب‌ با فرياد كشيدن‌، بي‌هوش‌ به‌ زمين‌ مي‌افتد.
- بدن‌ بيمار سفت‌ و پشت‌ او قوس‌دار مي‌شود.
- ممكن‌ است‌ تنفس‌ متوقف‌ شود. لب‌ها ممكن‌ است‌ ته‌رنگ‌ خاكستري‌ ـ آبي‌ (سيانوز) داشته‌ باشند و صورت‌ و گردن‌، قرمز و پف‌آلود شوند.
- حركات‌ تشنجي‌ آغاز مي‌شوند. ممكن‌ است‌ فك‌، قفل‌ شود و تنفس‌ صدادار شود. بزاق‌ روي‌ دهان‌ ظاهر مي‌شود و در صورتي‌ كه‌ زبان‌ يا لب‌ها بريده‌ شده‌ باشند، بزاق‌ مي‌تواند خوني‌ باشد. ممكن‌ است‌ كنترل‌ مثانه‌ يا روده‌ از دست‌ برود.
- عضلات‌ شل‌ شده‌، تنفس‌ به‌ حالت‌ طبيعي‌ برمي‌گردد؛ بيمار معمولاً در عرض‌ چند دقيقه‌، هوشياري‌ خود را دوباره‌ پيدا مي‌كند. بيمار ممكن‌ است‌ دچار احساس‌ منگي‌ شود يا كارهاي‌ عجيب‌ و غريبي‌ از خود بروز دهد. امكان‌ دارد كه‌ نسبت‌ به‌ رفتار خود آگاهي‌ نداشته‌ باشد.
- پس‌ از يك‌ حمله‌ تشنج‌، بيمار ممكن‌ است‌ احساس‌ خستگي‌ كند و به‌ خواب‌ عميق‌ فرو برود.

[pejuhesh234]

اصطلاحات بیماری:
تشنج (به انگلیسی: seizure)
صرع -epilepsy

تشنج چیست؟
تشنج حالتی است كه در آن در اثر برخی رویدادها‌ی غیر طبیعی، تغییر ناگهانی در فعالیت الكتریكی سلولهای مغز ایجاد می‌شود. در این صورت سلولها‌ی عصبی یك یا چند قسمت از مغز سیگنالهای غیر طبیعی به یكدیگر ارسال می‌كنند. در حالت طبیعی برای انجام شدن همه‌ی فعالیتهای بدن، رد و بدل شدن پیامهای عصبی بین سلولهای عصبی باید انجام گیرد. هنگامی ‌كه سلولهای عصبی فعالیت غیر طبیعی داشته باشند این فرایند دچار مشكل می‌شود و منجر به حركات غیر طبیعی بخشهایی از بدن بدن و یا تشنج می‌شود. ح

تشنج ناشی از تب:
نوعی از تشنج است که با تب های بالاتر از 39 درجه سانتیگراد در ارتباط است. تب نیز به علت وجود یک کانون عفونی در بخشی بجز از مغز است. تشنج ناشی از تب اغلب در کودکان شش ماهه تا پنج ساله اتفاق می افتد و علیرغم وحشتناک بودن، اغلب اوقات چندان جدی و خطرناک نیست.

این تشنج معمولاً با افزایش ناگهانی درجه حرارت بدن شروع می شود و اغلب در آغاز ، یک بیماری تب دار دیده می شود و معمولاً در ارتباط با عفونت های دستگاه تنفسی فوقانی مثل سرماخوردگی است. کوکان نسبت به تشنج بسیار مستعد هستند زیرا سیستم مغزی و عصبی آنها هنوز بالغ و کامل نشده است. تشنج ناشی از تب به صورت تونیک – کلونیک و ژنرالیزه است.

نخستین اقداماتی که شما می توانید انجام دهید:
- اگر درجه حرارت بدن کودک شما بالاست سعی کنید به کمک یک اسفنج مرطوب وی را خنک کنید. همچنین می توانید از شربت استامینوفن استفاده کنید؛ با پایین آمدن درجه حرارت بدن ، از بروز تشنج پیشگیری می شود، اگر کودک مبتلا به تشنج شد، او را به یک سمت خوابانده و یک بازوی او را زیر سرش قرار دهید؛
- حتی در صورت بروز تشنج باز هم سعی کنید درجه حرارت بدن کودک را پایین بیاورید تا از تشنج مجدد جلوگیری کنید.
- با پزشک مشورت کنید.

صرع چیست؟
حمله تشنج ممكن است در برخی شرایط خاص برای هر كسی ایجاد شود، اما تكرار حمله‌ی تشنج فقط در برخی افراد رخ می‌دهد كه به آن بیماری صرع گفته می‌شود. این افراد برای كنترل حمله‌ها به درمان دارویی نیاز دارند. صرع بیماری شایعی است و 2-1 درصد افراد جامعه را گرفتار می‌كند. حملات صرع اغلب جزئی هستند و از چند ثانیه تا چند دقیقه طول می‌كشند. پس از پایان حمله فعالیت مغز به طور طبیعی ادامه می‌یابد. بیماری صرع انواع مختلفی دارد و بسته به نوع درگیری كه ایجاد می‌كند به انواع مختلف تقسیم می‌شود.

انواع صرع:
صرع جنرالیزه یا فراگیر :
هنگامی‌گفته می‌شود كه تمام بدن تحت تاثیر حمله قرار گیرد. این نوع صرع خود شامل انواع دیگری است. ممكن است اندامهای فرد در طی حمله دچار انقباض و سفتی و لرزش شوند و سطح هشیاری پایین بیاید. ممكن است حركات پرشی اندامها وجود داشته باشند و یا ناگهان بدن فرد شل شود و بر زمین بیفتد. در مواردی ممكن است حركات خفیف غیر طبیعی و افت خفیف سطح هشیاری وجود داشته باشد.

صرع كانونی یا موضعی:
هنگامی‌گفته می‌شود كه حمله فقط بخشی از بدن را تحت تاثیر قرار دهد. این نوع صرع نیز خود شامل انواع دیگری است. ممكن است افت سطح هشیاری وجود نداشته باشد و منجر به تغییر احساسات یا تغییر در به نظر رسیدن چیزهای مختلف یا تغییر و اختلال در تفسیر حسهای بینایی، شنوایی، لامسه، بویایی و چشایی شود. ممكن است افت سطح هشیاری برای مدتی هم وجود داشته باشد و حركات غیر طبیعی ناخواسته‌ای مانند برخی حركات اندامها و صورت روی دهند.

علت ایجاد تشنج و صرع چیست؟
آسیب دیدگی مغز به هر علتی می‌تواند منجر به بروز حمله‌ی تشنج و صرع شود. برخی اختلالات متابولیكی نیز مغز را تحت تاثیر قرار می‌دهند. برخی موارد علت وراثتی برای صرع وجود دارد. برخی اوقات در كودكان خصوصا كودكان زیر 5 سال در اثر تب بالا تشنج روی می‌دهد كه در بیشتر این كودكان، حمله تكرار نمی‌شود و با بالاتر رفتن سن از بین می‌رود و منجر به صرع نمی‌گردد.

عوامل زیر می‌توانند منجر به ایجاد تشنج شوند:

* قرار گرفتن در وضعیت كمبود اكسیژن هنگام تولد
* ناهنجاریهای مادرزادی مغز
* وراثت
* سكته‌ی مغزی
* ضربه به سر و آسیب مغز
* برخی داروها
* تب
* ترک الكل در افراد الكلی
* تومور مغزی
* عفونتهایی كه مغز را در گیر می‌كنند (مننژیت، انسفالیت، آبسه و..)
*برخی اختلالات متابولیك مانند قند خون بسیار پایین، پایین بودن سطح سدیم خون و پایین بودن سطح كلسیم خون
* بیماریهای تخریب كننده نورونها مانند آلزایمر و پاركینسون.

اگر فردی دچار تشنج شد چه كنیم؟
اگر با فردی كه در حال تشنج كردن است مواجه شدید باید از نگه داشتن فرد، باز كردن دهان او و یا وارد كردن هرگونه خوراكی به دهان وی خود خودداری كنید. فقط از گیر كردن زبان فرد بین دندانهایش جلوگیری كنید.
هرگونه اقدام دیگری ممكن است آسیب بیشتری به فرد وارد كند.

علت كنترل نشدن صرع چیست؟
شایعترین علت كنترل نشدن بیماری، عدم مصرف صحیح دارو و یا خوددرمانی و مصرف خودسرانه و یا مصرف غلط داروهاست. بسیاری از افراد وقتی مدت زمان زیادی دچار حمله نمی‌شوند دارو را قطع می‌كنند و حمله رخ می‌دهد. به خاطر داشته باشید كه هرگز بدون نظر پزشك دارو را قطع نكنید و یا تغییر ندهید.

تفاوت صرع با تشنج

اگر تشنج بدون تأثیر عوامل القا کننده و خود به خود تکرار شود، آن را صرع می­گویند. یعنی اگر فردی به علت بی­خوابی طولانی، گرسنگی شدید یا مصرف بعضی از داروهای محرک، دچار تشنج شود، مصروع نیست. به عبارت دیگر هر کس ممکن است در طول عمر خود، در شرایط خاصی، یک مرتبه تشنج کند، ولی این فرد مبتلا به صرع نیست.

با صرع چگونه برخورد کنیم؟

توجه به نکات ذیل پاسخ­ را آسان می­کند:
1. تلاش برای درمان صرع؛ ممکن است تشنج­ها به صورت غیرقابل پیش بینی برای فرد مصروع اتفاق بیفتد. بروز تشنج در مکان­هایی همچون وسط خیابان، روی سطح مرتفع، نزدیک اجاق گاز و ... بسیار خطرناک است.
از سوی دیگر تأثیر تشنج بر روی مغز در صورت تکرار، منجر به اختلالات ذهنی، رفتاری و کندی در حرکات طبیعی بدن می­گردد. همچنان که ممکن است نشانه­ای از وجود یک ضایعه در مغز باشد.
از این­ رو مراجعه به پزشک، انجام اقدامات تشخیصی و مصرف داروی پیش­گیری از تکرار تشنج، الزامی است. بعضی اوقات تشنج به علت کمبود بعضی از مواد در بدن ـ به خصوص کلسیم ـ صورت می­گیرد که با جبران کمبود کلسیم، باید به درمان قطعی تشنج امیدوار بود.

2. مشخص شدن نوع حمله­ ها؛ بروز هرحالت غیر طبیعی وکوتاه مدت و مکرر، همچون پرش­های دست­ و پا، گرفتگی عضلات یک طرف صورت، مات زدگی، خیرگی و اختلال هوشیاری موقت و یا به ذهن آمدن تصاویر یا شنیدن صداهای خاص بدون محرک واقعی بیرونی، ممکن است یک نوع صرع باشد. بنابراین لازم است به پزشک متخصص بیماری­های مغز و اعصاب مراجعه شود تا ماهیت این حملات روش گردد.

3. درمان توسط متخصص؛ با تأکید پیشنهاد می­شود که افراد مبتلا به صرع، جهت درمان خود به متخصصین رشته­ی بیماری­های مغز و اعصاب نرولاژی مراجعه کنند.
یادآور می­شویم که رشته­ های تخصصی جراحی اعصاب و اعصاب و روان رشته­ های تخصصی متفاوت با حوزه عمل­کردی مجزایی هستند که متأسفانه بعضی بیمارها آنان را با رشته­ ی بیماری­های مغز و اعصاب اشتباه می­گیرند.

4. تغییر شرایط زندگی؛ لازم است برای افراد مبتلا به صرع، شرایط زندگی آرام­تری فراهم گردد. از بی­خوابی و گرسنگی و خستگی زیاد که موجب بروز تشنج می­شود، پرهیز شود. مواد اسیدی و ترشی­جات را مصرف ننماید. به غذاهای اصلی مانند: پروتئینی و قندی، مواد حاوی کلسیم شامل: تخم مرغ، لبنیات و نیز مواد ویتامین­ دار همچون: میوه­ ها و سبزی­ها اهمیت جدّی بدهد.

بعضی خانواده­ ها بنابر باوری غلط، فرد مصروع را از مصرف میوه­ ها و لبنیات باز می­دارند و حال آن که این امر موجب بروز مشکلات و بیماری­های دیگر در فرد می­گردد، همچنان که کاهش کلسیم خون، خود عامل تشنج است.

5 . کنترل عوارض دارویی؛ نکته­ ی مهم دیگر، کنترل عوارض احتمالی داروهای ضد صرع است. به همین منظور بیمار باید تحت نظر پزشک باشد و هر 3 یا 6 ماه برحسب نظر پزشک معتمد یک بار ویزیت شود. با تأسف بعضی بیمارها، سال­ها یک دارو را بدون مراجعه به پزشک، تجدید مصرف می­نمایند.

6. توجه به شرایط ویژه؛ در طول بارداری و شیردهی، درمان صرع باید ادامه یابد ولی باید، توجه داشت که نوع داروی مصرفی و کنترل عوارض احتمالی آن تحت نظر پزشک متخصص بیماری­های مغز و اعصاب انجام شود. وقوع تشنج طولانی یا مکرر در طول بارداری یا در حین زایمان، برای جنین و مادر عوارض جدی دارد.

7. هرگاه فرد مدتی برحسب شرایط بیمار، 2 تا 5 سال تشنج نداشته باشد، لازم است داروی ضد صرع به تدریج کاهش یافته و قطع شود. البته این تصمیم بنابر تشخیص پزشک متخصص بیماری­های مغز و اعصاب است.
نسبت به کودکان و خانم­هایی که تصمیم به باردار شدن دارند، پزشک می­تواند در صورت امکان و با توجه به شرایط بیمار مثلاً دو سال پس از آخرین تشنج دارو را قطع نمود.
حدود 75% ازکسانی که داروی ضد تشنج آن­ها بر حسب نظر متخصص بیماری­های مغز و اعصاب قطع می­شود، دچار تشنج مجدّد نمی­شوند، و در مواردی که تشنج عود نماید، درمان دارویی دوباره از سر گرفته می­شود.

[pejuhesh234]

راه های درمان تشنج و صرع کدام است؟
برای آن که بیماری صرع اثبات شود، باید ابتدا یک سری بیماری های مشابه شناخته شوند. یکی از بیماری های مشابه سنکوب می باشد که خون به مقدار کافی به مغز نمی رسد و به صورت گذرا در اثر دیدن مثلاً یک حادثه یا تصادف؛ یا در اثر گرمای یا سرمای زیاد، خون برای مدت کوتاهی به مغز نمی رسد؛ یا به دنبال افت فشار به علت از دست دادن خون و شوک عصبی ممکن است فرد دچار سنکوب شود و بیافتد. این بیماران باید با توجه به شرح حال و معاینه، از بیماران صرعی افتراق داده شوند.

بعضی موارد در بیماری های قلبی یا سکته های مغزی که خون کافی به مغز نمی رسد ممکن است کاهش هوشیاری رخ دهد که نباید با صرع اشتباه شود.

بیمارهای دیگری مانند میگرن ممکن است باعث از دست رفتن هوشیاری شود.

هم چنین کمبود مواد معدنی و تغذیه ای می تواند سبب از دست دادن هوشیاری شود.

بعضی از ضایعات مغزی مثل عفونت های مغزی- تومورهای مغزی، فشار بالای جمجمه ممکن است بدون ایجاد تشنج باعث افت هوشیاری شوند، ولی گاهی اوقات این موارد خود باعث تشنج می شوند.

از نوار مغز، آزمایشات اختصاصی خون، آزمایشات عمومی خون، CTS ، SCAN وMRI برای تأیید یا ردّ تشنج استفاده می شود.

بعد از مشخص شدن تشنج، درمان به دو دسته ی دارویی و غیردارویی تقسیم می شود.

درمان های غیردارویی بدین جهت دارای اهمیت زیادی می باشند که شامل حذف عوامل خطرناک به خصوص برای پیش گیری از آسیب های مغزی می باشد که از زمان جنینی شروع می شود و شامل خودداری از مصرف دخانیات، عدم مصرف الکل، خودداری از محیط های آلوده مثل رادیواکتیو می باشد.

انجام ورزش و پیاده روی به طور غیرمستقیم آمار تشنج ها را پایین می آورد.

برای جلوگیری از تشنج باید فرد خواب منظم و کامل داشته باشد (بی خوابی یکی از مهم ترین عواملی است که باعث تشدید تشنج می شود). باید به تغذیه هم اهمیت زیادی داده شود و و لبنیات ، سبزیجات و پروتئین به مقدار کافی در برنامه ی غذایی بیمار گنجانده شود.

جلوگیری از چاقی و پرخوری و جلوگیری از استرس و اضطراب بسیار مهم می باشد.

در درمان دارویی، با داروهای معمولی حدود ۷۰- ۶۰ درصد بیماران کنترل می شوند و در درصد کمی از بیماران نیاز به درمان با چند دارو وجود دارد.

[pejuhesh234]

در مجموع حدود ۸۵ درصد بیماران تشنجی با یک یا چند دارو کنترل می شوند و در ۲۰- ۱۵درصد موارد ممکن است با مصرف دارو به خوبی کنترل نشوند یا احتمالا بهبود نیابند. این ها بیمارانی هستند که آسیب های شدید مغزی دارند (مانند بیماران عقب مانده ی ذهنی یا افراد دچار ناهنجاری های شدید مغزی مادرزادی). البته این بیماران نیز درمان می شوند.

در مجموع با درمان کامل، حدود ۹۵درصد بیماران طول عمر طبیعی دارند و ترس جامعه از این بیماری همیشه بی مورد می باشد.

البته درصد کمی ممکن است افراد وابسته ای باشند، ولی اکثر افراد با درمان دارویی یا غیردارویی در زندگی هیچ مشکلی را نخواهند داشت، چه بسا افراد به ظاهر سالم ممکن است در برخورد با مشکلات زندگی عاجز باشند ولی این افراد در زندگی خود هیچ مشکلی نداشته باشند.

داروهای ضد صرع را در خانم های باردار نیز می توان استفاده کرد.
درمان صرع، طولانی مدت و حدود دو تا سه سال می باشد و بعد از این دوره درمان کامل می شود.

درصد بسیار کمی از بیماران ممکن است درمان طولانی مدت داشته باشند.این افراد، افرادی هستند که در لب گیج گاهی اختلال دارند یا دارای آسیب های مغزی بارزی هستند یا مشکل مادرزادی دارند، ولی به طور غالب با درمان ۳-۲ ساله به طور کامل بهبود می یابند.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

انجام نوار مغز برای انسان خطر دارد ؟
این آزمایش، کاملاً ایمن بوده و فقط گاهی در افراد مبتلا به صرع در اثر تحریک مغز ( مثلاً در اثر نور درخشان و چشمک زن و یا تنفسهای عمیق و سریع ) می تواند باعث تشنج شود.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

تحفه حکیم مومن:

در بيان بعضى از رساين حكماى هند به اصطلاح هنود رساين به معنى كيمياى بدنست

و آن مخصوص است به ادويه و تراكيبى كه باعث حفظ صحت و طول عمر و تقوية قوى و اعضاى رئيسه باشد

و اكثر تراكيب و تدابير ايشان در امزجهء سكان اقليم ثالث و رابع و خامس موافقى ندارد بناء على هذا در اقاليم مذكوره متداول نشده

و طريق يونانيان به سبب تناسب مناط اعتبار گشته است

و حقير آنچه اقل غايله دانسته به تحرير آن مبادرة مى نمايد از آن جمله رساين كندهتيست كه عبارة از گوگرد باشد و... ... اشارهء به اوست


و طريق آن است كه گوگرد سندروسى را نرم كوبيده در مفرقه آهن با روغن گاوى بقدرى كه او را بپوشاند به اتش نرم گداخته

و از خرقه كه بر سر كاسهء شير تازه گاوى بسته باشند صاف نمايند تا مصفى او داخل شير گرديده كه منعقد و مثابه سنکى زعفران رنگ شفاف صاف گردد

پس خشك نموده ضبط كنند

و اين مسمى به كندهيّت منقى و به چندين قسم مستعمل مى گردد

اول

انكه هر روز يكدانگ او را سائيده با يک وقيه شير تازه گاوى ممزوج نموده ناشتا بنوشند

و تصريح كرده اند كه چون بيست روز مداومته كنند بهق و جرب و قروح را زايل نمايد

و در دو ماه تعديل طبع و حفظ صحت به حدى نمايد كه هرگز تغيیر مزاج و مرض بر او طارى نگردد

و در سه ماه تقوية قوى و حواس و ذكاء به حد اقصى احداث كند

و در يك سال ضعف بنیه و پيری را زايل كند

ديگر

انكه هر روز يكدانگ او را با يك درهم از هليلجاة نرم سائيده به روغن بادنجان كه از تخم او گرفته باشند چرب نموده ناشتا تناول نمايند

و تا چهار ساعت غذائى ميل نكند

و بعد از ان از اغذيه ء لطيفه تناول نمايند

تا شش ماه به اين طريق سلوك نمايند موى سفيد را سياه گرداند به نهجى كه ديگر سفيد نشود

جذام و فالج و تشنچ و سل و سعال قديم و بواسير را رفع نمايد

و حدة بصر و قوة سمع و حواس بغايت قصوى برسد

(+دیگر آن که هر روز یک دانک او را با یک دانک طلق سیاه محلوب مکلس سائیده با روغن گاوی حب کرده استعمال نمایند

تا یک ماه به دستور منافع مذکوره را مشاهده نمایند

و از شرایط استعمال جمیع رساین آن است که اول تنقیه نمایند

و در ایام استعمال از ترشیها و لبنیات و انچه در او حرارت غالب باشد

و از سبزیها و جماع و حرکات عنیفه و اعراض نفسانی اجتناب نمایند

چه هرگاه به شروط مزبور ننمایند باعث هلاک و امراض مهلکه صعب می گردد.کتاب تحفه حکیم مومن-طبع قدیم- ص370