نوروپاتی محیطی

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

علایم شایع
علایم معمولاً به تدریج ظاهر می گردند:
گزگز و كرختی كه از دست ها و پاها شروع شده و به تدریج گسترش می یابد.
ضعف عضلانی تدریجی در سراسر بدن به صورت یك طرفه یا دو طرفه . این عارضه در نواحی مشابه در دو طرف ( قرینه ) بروز می كند.
درد تیركشنده كه اغلب شب ها بدتر است . درد با لمس یا تغییرات درجه حرارت بدتر می شود.
زخم های بدون درد برروی انگشتان دست یا پا
پوست خشك رنگ پریده و حساس به لمس
كاهش وزن كمردرد شدید یا بی اختیاری ادرار یا مدفوع ، در صورتی كه نوروپاتی ناشی از بیماری دیسك بین مهره ای باشد.

[pejuhesh234]

اصطلاحات بیماری:بی حسی عصبی (اختلالات حسی – عصبی)
نوروپاتی‌ محیطی‌ (نوریت‌ محیطی‌) ـ peripheral neuropathy

نوروپاتی‌ محیطی‌ (نوریت‌ محیطی‌) گروهی‌ از علایم‌ ناشی‌ از اختلالات‌ اعصاب‌ حسی‌ یا حركتی‌. همه‌ اعصاب‌ منتهی‌ به‌ عضلات‌، عروق‌ خونی‌ و پوست‌ ممكن‌ است‌ درگیر شوند.
نوروپاتی‌ محیطی‌ معمولاً انگشتان‌ دست‌ و پا، دست‌، پا، قسمت‌های‌ پایینی‌ اندام‌های‌ فوقانی‌ و تحتانی‌ را درگیر ساخته‌ و ممكن‌ است‌ با اختلال‌ كنترل‌ ادرار یا مدفوع‌ همراه‌ باشد.

ـ علل‌ بیماری:
۱. تغذیه‌ نامناسب‌
۲. اختلالات‌ سوءجذب‌
۳. واكنش‌های‌ خودایمنی‌
۴. ضربه‌ یا فشار برروی‌ یك‌ عصب‌
۵. استفراغ‌ بیش‌ از حد، از قبیل‌ استفراغ‌ اوایل‌ بارداری‌
۶. كم‌كاری‌ تیرویید
۷. پورفیری‌ حاد
۸. عارضه‌ دیالیز
۹. پارگی‌ دیسك‌ بین‌ مهره‌ای‌
۱۰. بعضی‌ اختلالات‌ ارثی‌
۱۱. عارضه‌ یك‌ بیماری‌ زمینه‌ای‌، نظیر دیابت‌ شیرین‌، اعتیاد به‌ الكل‌، كمبود ویتامینی‌، كم‌خونی‌ ناشی‌ از كمبود ویتامین‌ ـ ب‌12 یا اختلالات‌ تیرویید
۱۲. واكنش‌ به‌ داروها یا مواد شیمیایی‌ از قبیل‌ امتین‌، هگزوباربتیال‌، كلربوتانول‌، سولفانامیدها، فنی‌توئین‌، نیتروفورانتوئین‌، فلزات‌ سنگین‌، مونوكسیدكربن‌، حلال‌ها، یا سموم‌ صنعتی‌. گاهی‌ تداخل‌ اثر داروهای‌ تجویز شده‌ برای‌ افراد دچار بیماری‌های‌ قلبی‌ ـ عروقی‌ سبب‌ این‌ علایم‌ می‌شود.

مهمترین علل نوروپاتی های محیطی به شرح ذیل می باشد:

-پارگی(Laceration)عصب محیطی.مثلا قطع عصب محیطی به علت بریدگی با یک شی تیز که منجربه پارگی کامل می گردد.پارگی کامل عصب نیاز به عمل جراحی دارد.

-فشار(Compression)به عصب محیطی.فتق دیسک بین مهره ای(Disc Herniation)به خصوص نوع شدید آن می تواند به ریشه عصب نخاعی صدمه وارد کند,به طوری که درصورت عدم درمان بموقع باعث فلج عضلات مربوطه میگردد.
گیرافتادن عصب محیطی(Nerve Entrapment)در نواحی خاصی از اندام,منجربه فشار غیرطبیعی عصب شده و بر اساس فشار وارده علایم حسی یا حرکتی ایجاد می کند.مثلا گیرافتادن عصب مدین در کانال مچ دست(Carpal Tunnel Syndrome)باعث مشکلات حسی چون درد و گزگز و همچنین ضعف و آتروفی عضلات دست می شود.گاهی اعصاب محیطی دیگری چون اولنار,رادیال,سیاتیک و یا شاخه های عصب سیاتیک(پرونئال مشترک و تیبیال خلفی)در نواحی خاصی گیرافتاده و برطبق میزان فشار علایم و مشکلات حسی-حرکتی ایجاد می کنند.

احتمال گیرافتادن عصب اولنار در ناحیه آرنج وجود دارد.

تنگی کانال نخاعی(Spinal Canal Stenosis),اسپوندیلوز گردنی و کمری یا آرتروز گردن و کمر از عوامل مهم فشار به ریشه های اعصاب نخاعی می باشند.

همچنین تومورها(Tumour) و هماتوم ها(Hematomas)از عوامل فشار به اعصاب محیطی هستند.

تروما(Trauma) یا ضربه به دوصورت باعث آسیب اعصاب محیطی می گردد:

1-ترومای مستقیم(Direct Trauma)به عصب.به عنوان نمونه می توان به ضربه ای که باعث صدمه یا له شدگی اعصاب می شود اشاره کرد.شکستگیها و دررفتگیهای ناشی از ضربه می توانند منجربه آسیب عصب محیطی گردند.

2-تروما به صورت نیروهای کششی(Traction&Stretch).اختلالات وضعیتی,پوسچر نادرست و کشش های غیرطبیعی باعث ایجاد علایم عصبی می گردد.گاهی بافت اسکار(Scar)ازطریق کشیدن بافت های سالم اطراف(اعصاب و عروق و...) و با اختلال در سیستم تغذیه باعث ایجاد علایم در آنها می گردد.

-زخم ها و سوختگی های شدید.زخم ها به ویژه زخم های نافذ و سوختگی ها می توانند باعث اختلالات اعصاب محیطی گردند.گاهی بافت های اسکار ناشی از زخم ها,اعصاب کوچک جلدی را در خود حبس کرده و بدین طریق درد ایجاد می کند.زخم های ناشی از اصابت گلوله ازجمله عوامل درد می باشند.

-نوروپاتی های عفونی.در مواردی چون ایدز,دیفتری,جذام,مننژیت,زونا و... به سیستم عصبی صدمه وارد می شود.مثلا در زونا گانگلیون ریشه خلفی نخاع درگیر می شود که علت آن ویروس هرپس زوستر می باشد و درصورت آسیب ریشه حرکتی نخاع می تواند اختلال حرکتی نیز ایجاد نماید(ضعف و آتروفی عضلانی).میکوباکتریوم جذام باعث آسیب و تخریب اعصاب جلدی می گردد و این تخریب بیشتر درارتباط با اعصاب جلدی فاقد میلین می باشد.در مننزیت احتمال آسیب اعصاب کرانیال(مغزی) و ریشه های عصبی ناحیه دم اسب وجود دارد.

-نوروپاتی های عروقی.کاهش جریان خون عروق تغذیه کننده عصب محیطی منجر به صدمه عصب مربوطه می گردد.واسکولیت(التهاب دیواره عروق) و بیماری دیابت می توانند باعث اختلال جریان خون اعصاب گردند.در پلی آرتریت نودوزا,شریان های کوچک و متوسط(هر سه لایه)دجار التهاب می شوند که زمینه ضایعه عصب محیطی را فراهم می کنند.بیماری لوپوس اریتماتوی سیستمیک,آرتریت روماتویید,سندرم شوگرن و... با مشکلات عروقی همراه می باشند.

گاهی اعصاب حرکتی چشم(۳و۴و۶)به علت مشکلات عروقی درگیر شده و باعث اختلال در عملکرد حرکات چشم می گردند.

-سرمای طولانی مدت.سرما به طور مستقیم بر اعصاب محیطی آسیب وارد می کند و باعث تخریب آکسون های رشته های عصبی میلین دار می گردد و می تواند مشکلات حسی و اختلالات وازوموتور ایجاد نماید.

-نوروپاتی های ناشی از توکسین ها(Toxins).برخی از عوامل شیمیایی(Chemicals) و داروها(Drugs)باعث آسیب و ضایعه اعصاب می گردند.توکسین ها بیشتر علایم حسی-حرکتی ایجاد می کنند.آرسنیک تالیوم(سم موش),آکریل آمید و... جزو عوامل شیمیایی می باشند.فنی توئین,لیتیوم,داپسون,هیدرالازین,ایزونیازید و... ازجمله عوامل دارویی هستند.

-نوروپاتی های متابولیک و تغذیه ای.بیماری های متابولیک مانند دیابت,آکرومگالی,هیپوتیروئیدی,نارسایی مزمن کبدی و... زمینه آسیب اعصاب محیطی را فراهم می کنند.همچنین کمبود ویتامین ها(B1,B6,B12),سو تغذیه ناشی از ویتامن های B6 و E باعث مشکلات اعصاب محیطی می گردد.

-به علل ناشناخته(Idiopathic).پلی رادیکولوپاتی میلین زودای مزمن(CIDP) و سندرم گیلن باره(GB)جزو علت های ناشناخته محسوب می شوند.درگیری عصب هفتم مغزی(فاشیال)که باعث اختلال خفیف تا شدید عضلات یک طرف صورت فرد می شود و به Bell,s Palsy معروف است,بدون علت مشخصی روی می دهد.

-نوروپاتی های ارثی.بیماری شارکو ماری توث(نوع یک و دو)شیوع بیشتری دارد که بیشتر علایم حسی-حرکتی به دلیل آسیب عصب پرونئال ایجاد می گردد..پیشرفت نوروپاتی های ارثی تدریجی است و سال ها طول می کشد(به استثنای نوروپاتی پورفیریک).بیماری رفسام,آتاکسی فریدریش,نوروپاتی هیپرتروفیک و... جزو نوروپاتی های ارثی می باشند.

-نوروپاتی به علت تومور(Tumours).تومورها ازجمله عوامل آسیب اعصاب محیطی می باشند.در هر ناحیه ای از بدن امکان ایجاد تومور و درنتیجه احتمال ضایعه عصب محیطی مربوطه وجود دارد.

تومورها به چند طریق باعث صدمه بافت عصبی می گردند:

-رشد تومور در خارج بافت عصبی ازطریق فشار بر عصب

-رشد تومور در غلاف عصب (مثلا نوریلموم)

-تومورهایی که در داخل عصب رشد می کنند(مثلا نوروفیبرم)

تومورهایی که در غلاف عصب ایجاد می شوند نسبت به تومورهای داخل عصب به نحو بهتر و راحتری قابل جدا کردن هستند.

ـ عوامل‌ افزایش‌دهنده‌ خطر:
۱. بزرگسالان‌ بالای‌ 60 سال‌
۲. تماس‌ با مواد شیمیایی‌ ذكر شده‌ در بالا در قسمت‌ «علل‌»
۳. تغذیه‌ نامناسب‌، نظیر اعتیاد به‌ الكل‌
۴. كنترل‌ نامطلوب‌ بیماری‌ دیابت‌
۵. سابقه‌ خانوادگی‌ نوروپاتی‌
۶. مصرف‌ داروهای‌ ذكر شده‌ در بالا در قسمت‌ «علل‌»، به‌ خصوص‌ مصرف‌ چند نوع‌ از این‌ داروها

ـ پیشگیری‌:
تا حدامكان‌ از موارد ذكر شده‌ در قسمت‌ «علل‌» و «عوامل‌ افزایش‌دهنده‌ خطر» اجتناب‌ كنید.

ـ عوارض‌ احتمالی‌:
درد مزمن‌ و ناتوانی‌

ـ فعالیت‌:
اگرنوروپاتی‌ محیطی‌ در فعالیت‌های‌ طبیعی‌ اختلال‌ ایجاد كرده‌ باشد درمان‌ فیزیكی‌ ممكن‌ است‌ سودمند باشد. در صورت‌ وجود اختلال‌ در حفظ‌ تعادل‌، استفاده‌ از عصا یا سایر وسایل‌ حمایتی‌ هنگام‌ راه‌ رفتن‌ توصیه‌ می‌گردد. نصب‌ نرده‌ در نزدیك‌ وان‌ حمام‌ (به‌ عنوان‌ تكیه‌گاه‌ دست‌ برای‌ جلوگیری‌ از لیز خوردن‌)

ـ رژیم‌ غذائی‌:
رژیم‌ خاصی‌ نیاز نیست‌. مكمل‌های‌ ویتامینی‌ و موادمعدنی‌ احتمالاً لازم‌ خواهد بود. مصرف‌ پیریدوكسین‌ (ویتامین‌ ـ ب‌6) ممكن‌ است‌ سودمند باشد.

ـ در این‌ شرایط‌ به‌ پزشك‌ خود مراجعه‌ نمائید:
اگر علایم‌ (به‌ خصوص‌ ضعف‌ عضلانی‌) با وجود درمان‌ تداوم‌ یافته‌ یا بدتر شود. بروز یك‌ ساییدگی‌ یا یك‌ زخم‌ باز.

[pejuhesh234]

ـ درمان‌:
۱. بررسی‌های‌ تشخیصی‌ ممكن‌ است‌ شامل‌ آزمایش‌های‌ خون‌، ادرار، اندازه‌گیری‌ سطح‌ ویتامین‌ ـ ب‌12 سرم‌، آزمایش‌های‌ تیرویید و بررسی‌ مایع‌ نخاع‌؛ رادیوگرافی‌؛ نوار عضله‌ (بررسی‌ اختلالات‌ عصب‌ عضله‌ از طریق‌ ثبت‌ فعالیت‌ الكترویكی‌ عضلات‌) و بررسی‌های‌ هدایت‌ عصبی‌ باشد.
۲. مهمترین‌ جنبه‌ درمانی‌ عبارتست‌ از شناسایی‌ علت‌ زمینه‌ای‌ نوروپاتی‌ و اصلاح‌ آن‌ در صورت‌ امكان‌. به‌ عنوان‌ مثال‌، شناسایی‌ و حذف‌ مواد سمی‌، اصلاح‌ كمبودهای‌ تغذیه‌ای‌ یا خودداری‌ از مصرف‌ الكل‌
۳. تمرین‌های‌ بازخورد زیستی‌ برای‌ آموزش‌ دادن‌ روش‌های‌ آسوده‌سازی‌ ممكن‌ است‌ برای‌ تخفیف‌ درد سودمند باشد.
۴. معاینه‌ دست‌ها و پاها هر روز توسط‌ خود بیمار برای‌ یافتن‌ زخم‌ها احتمالی‌
۵. تمیز نگه‌داشتن‌ پاها و كوتاه‌كردن‌ ناخن‌های‌ پا در حد مناسب‌ و استفاده‌ از كفش‌ با اندازه‌ مناسب‌
۶. جراحی‌ برای‌ كاهش‌ فشار برروی‌ عصب‌، اگر عصب‌ تحت‌ فشار باشد.

ـ داروها:
برای‌ درد خفیف‌ استفاده‌ از داروهای‌ بدون‌ نسخه‌ نظیر آسپیرین‌ یا استامینوفن‌ ممكن‌ است‌ كافی‌ باشد. داروهایی‌ برای‌ درمان‌ بیماری‌ زمینه‌ای‌ ممكن‌ است‌ تجویز شود.

[pejuhesh234]

ـ عواقب‌ مورد انتظار:
موارد خفیف‌ با تشخیص‌ و درمان‌ علت‌ زمینه‌ای‌ قابل‌ علاج‌ است‌.
موارد شدید ممكن‌ است‌ غیرقابل‌ علاج‌ باشد، ولی‌ در این‌ موارد نیز درمان‌ به‌ بهبود علایم‌ كمك‌ می‌كند.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

عوارض استامينوفن:
زردي پوست يا چشمها، اسهال، بي‌اشتهايي، تهوع، يا استفراغ ، دردمعده ، درد، تورم يا حساسيت در بالاي شکم، مدفوع سياه و قيري شکل، ادرار خوني يا کدر، کاهش ناگهاني ادرار، کبود شدگي يا خونريزي غيرعادي، بثوارت جلدي، زخمهاي دهاني، يا تب يا گلودردي که پيش از درمان وجود نداشته و ناشي از بيماري اي که بخاطرش تحت درمان قرار گرفته‌ايد، نباشد.

ضمناْ استامينوفن پس از ورود به آبهاي حاوي کلر واکنش مي دهد و حداقل 11 ماده جديد توليد مي کند که 2 ماده آن بسيار سمي است. استامينوفن از پرمصرف ترين داروهاي جهان است و هر روز مقادير زيادي از اين ماده وارد محيط زيست مي شود.
عوارض جانبی آسپرین Aspirin
شایع :وزوز گوش ،فقدان شنوایی،تهوع،دیسترس GI،خونریزی مخفی (OB)،سوء هاضمه ،طولانی شدن زمان خونریزی (BT)
خطرناک :خونریزی GI ،ترومبوسیتوپنی ،آنافیلاکسی ،سندرم
آزمایش‌ مایع‌ نخاع‌:
شايع ترين عارضه آن سردرد است كه با استراحت و دريافت مسكن برطرف مي شود .

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.