دمانس (زوال عقل)

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

علایم‌ شایع‌:
۱. فراموشی‌، خصوصاً در مورد وقایع‌ اخیر
۲. رفتار پیش‌بینی‌ناپذیر و گاهی‌ خشونت‌ آمیز
۳. گیجی‌
۴. از دست‌ دادن‌ علاقه‌ به‌ انجام‌ فعالیت‌های‌ طبیعی‌
۵. مشكل‌ در شناسایی‌ موقعیت‌ مكانی‌، یا اشخاص‌، خصوصاً در شب‌
۶. نامناسب‌ بودن‌ بهداشت‌ شخصی‌ و ظاهر
۷. افسردگی‌؛ اختلالات‌ خواب‌
۸. اشكال‌ در قضاوت‌
۹. بی‌اختیاری‌ ادرار یا مدفوع‌ (در مراحل‌ انتهایی‌)

[pejuhesh234]

اصطلاحات بیماری:
زوال‌ عقل‌ (دمانس‌) ـ dementia
زوال‌ عقل‌ (دمانس) عبارت‌ است‌ از اختلال‌ ذهنی‌ ناشی‌ از انواع‌ مختلفی‌ از بیماری‌ها كه‌ باعث‌ زوال‌ مغز و از دست‌ رفتن‌ توانایی‌های‌ روانی‌ می‌شوند.

زوال عقل یا دمانس اختلال مزمن فرایندهای روانی به علت بیماری عضوی مغز، که با تغییر شخصیت و موقعیت‌ناشناسی و اختلال در حافظه و داوری و اندیشه همراه است. شایع‌ترین نوع دمانس زوال عقل سالخوردگی یا آلزایمر است؛ ولی در بیماری‌های ناشایع ولی معروف مانند جنون گاوی هم دمانس داریم.

طبق تعریف دمانس عبارت است از تخریب پیش رونده کارکردهای شناختی که در زمینه‌ای از هشیاری کامل (بدون وجود دلیریوم) بروز می‌کند. دمانس به صورت مجموعه‌ای از عملکردی‌های بد بالینی شامل اختلالاتی در حافظه، اختلال زبان، تغییرات روان‌شناختی و روان‌پزشکی، و مختل شدن فعالیت‌های روزمره تظاهر می‌یابد.

امروزه حدود ۱۲ میلیون نفر در جهان دمانس دارند و انتظار می‌رود که این تعداد در سال ۲۰۴۰ به ۲۵ میلیون برسد. در انگلستان حدود ۶۳۷ هزار نفر نشانگان دمانس دارند و هزینه سالیانه مراقبت از آنها ۱۷ میلیارد پوند (۷/۱۸ میلیارد یورو، ۷/۲۴ میلیارد دلار) است، که بیشتر از بیماری‌های قلبی (۴ میلیارد پوند)، سکته مغزی (۳ میلیارد پوند) و سرطان (۲ میلیارد پوند) است.

شایع‌ترین نوع دمانس آلزایمر نام دارد که ۵۰ تا ۶۰٪ بیماران مبتلا به دمانس را شامل می‌شود . از سایر انواع دمانس میتوان از دمانس عروقی، دمانس ناشی از ضربه سر، دمانس وابسته به الکل، دمانس وابسته به انواع اختلالات حرکتی نظیر بیماری هانتینگتون و بیماری پارکینسون و دمانس ناشی از HIV نام برد.

در زیر به بعضی از خصوصیات مشترک بین انواع دمانس‌ها اشاره می‌کنیم:

شخصیت:
تغییرات در شخصیت افراد مبتلا به دمانس به خصوص برای خانواده فرد ناراحت کننده‌است . خصوصیات شخصیتی فرد ممکن است در اثر دمانس تشدید شود . در ضمن فرد مبتلا به دمانس ممکن است درون گرا شود و اهمیتی به تاثیر رفتار خود بر دیگران ندهد.

توهمات و هذیان‌ها :
حدود ۲۰ تا ۳۰٪ بیماران مبتلا به دمانس ( در درجه اول بیماران مبتلا به آلزایمر دچار توهم می‌شوند و ۳۰ تا ۴۰ ٪ آن‌ها هذیان دارند که عمدتا از نوع پارانوئید یا گزند است که عمدتا ماهیت نامنظم دارد

خلق :
افسردگی و اضطراب تقریبا در ۴۰ تا ۵۰ ٪ بیماران مبتلا به دمانس نشانه عمده‌ای به حساب می‌آید بیماران مبتلا به سایکوز همچنین ممکن است بدون عامل بر انگیزنده آشکار خنده یا گریه بیمارگون از خود نشان بدهند.

تغییرات شناختی :
در بیماران مبتلا به دمانس علاوه بر زبان پریشی، کردار پریشی و نشناسی (agnosia)، نیز شایع است . همچنین حملات تشنجی، تضاهرات عصبی غیر معمول، رفلکس‌های ابتدایی مانند چنگ زدن و مکیدن نیز در این گونه افراد مشاهده می‌شود.

واکنش بحرانی:
توانایی بیماران مبتلا به دمانس در نگرش انتزاعی کاهش می‌یابد .

انواع دمانس:

آلزایمر :
در تشخیص دمانس نوع آلزایمر علاوه بر وجود اختلال حافظه، و جود یکی دیگر از اختلالات شناختی که در قبل ذکر شد الزامی است . همچنین این بیماری باید در عملکرد اجتماعی و شغلی فرد اختلال ایجاد کند.

دمانس عروقی:
علایم عمومی آن مشابه دمانس نوع آلزایمر است با این تفاوت که شواهد بالینی و آزمایشگاهی مبنی بر دلایل عروقی در مورد آن موجود است . در ضمن معمولاً سیر نزولی و پله پله در دمانس عروقی شایعتر از نوع آلزایمر است.

دمانس ناشی از سایر اختلالات طبی عمومی :
شش علت اصلی که DSM از آن‌ها نام برده شده‌است شامل :

بیماری HIV ۲)
ضربه سر
بیماری پارکینسون
بیماری هانتینگتون
بیماری نیمن پیک
بیماری کروتزفلد - ژاکوب
در ضمن ردیف هفتمی نیز به درمان گر اجازه می‌دهد سایر اختلالات غیر روانی منجر به دمانس را در آن جای دهد. دمانس پایدار ناشی از مصرف مواد: مواد متداولی که می‌تواند منجر به دمانس شود در DSM از آن نام برده شده شامل موارد زیرمی شود:

الکل
مواد استنشاقی
داروهای رخوت زا، خواب آور، ضد اضطراب
سایر موارد
در دمانس ناشی از الکل تشخیص افتراقی با سندرم کورساکوف و سنجش میزان تیامین ضروری است.

عوامل‌ افزایش‌دهنده‌ خطر:
۱. سن‌ بالای‌ 60 سال‌
۲. بالا بودن‌ فشار خون‌ یا بیماری‌ آترواسكلروز (تصلب‌ شرایین‌)

پیشگیری‌:
۱. در مورد بیماری‌های‌ زمینه‌ای‌ باید درمان‌ مناسب‌ انجام‌ شود.
۲. خود را در برابر آسیب‌ به‌ سر محافظت‌ كنید. در اتوموبیل‌ كمربند ایمنی‌ را ببندید. به‌ هنگام‌ راندن‌ دوچرخه‌، موتورسیكلت‌، و ورزش‌های‌ پر برخورد از كلاه‌ ایمنی‌ استفاده‌ كنید.
۳. برای‌ پیشگیری‌ از آترواسكلروز، سیگار نكشید، چربی‌ كمتر بخورید، مرتباً ورزش‌ كنید، و هر مقدار كه‌ می‌توانید استرس‌ خود را كم‌ كنید.
۴. از پزشك‌ خود درباره‌ اقدامات‌ پیشگیرانه‌ راهنمایی‌ بخواهید.

فعالیت‌های فکری و بکاربردن قوهٔ حافظه از بیماری الزایمر پیشگیری می‌کند:
براساس یافته‌های دانشمندان دانشگاه Cleveland در اوهایو افرادی که از نظر جسمی و فکری فعال هستند به مراتب کمتر از دیگران در معرض بیماری خطرناک الزایمر قرار می‌گیرند. در یک مطالعه بر روی ۱۹۲ نفر بیمار و ۳۵۸ نفر از افراد سالم این نتیجه بدست آمده که زندگی ساکت و بدون فعالیت جسمی و فکری باعث کم کاری و ناسالم ماندن مغز گردیده و در افرادی که آمادگی مبتلاشدن به بیماری الزایمر را دارند بروز بیماری را سرعت می‌بخشد. این محققین عقیده دارند که مغز هم مانند اعضای دیگر بدن به ورزش و فعالیت نیاز دارد و بکارنگرفتن آن باعث از بین رفتن قدرت تفکر می‌شود تقویت حافظه فقط با خواندن کتاب و فکرکردن امکان پذیر نیست بلکه معاشرت با دیگران، مسافرت، آموختن زبانی جدید، حفظ کردن شعر، آموختن موسیقی و غیره می‌تواند در این مورد مؤثر باشد.

مصرف‎ گوشـت‎ ماهیهایی‎‎ چون قزل آلا و ماهـی ساردین‎، بادارا بودن‎ امگاسه‎‎اسید چرب‎ خطر ابتلا به الزایمر را کاهش‎ می‌دهند.

رژیم غذایی مدیترانه‌ای از ابتلا به آلزایمر پیشگیری می‌کند:
یک مطالعه نشان می‌دهد مصرف رژیم غذایی مدیترانه‌ای خطر ابتلا به آلزایمر را بطور چشمگیری کاهش می‌دهد. در این تحقیق محققان رژیم غذایی و وضعیت سلامتی ‪ ۲۲۰۰‬نفر را در مدت بیش از چهار سال بررسی کردند. طبق این مطالعه هر چه افراد بیشتر این نوع تغذیه را رعایت کنند کمتر احتمال دارد به آلزایمر مبتلا شوند. به گفته متخصصان آلزایمر، این تحقیق شواهد دیگری در فواید تغذیه سالم در پیشگیری از ابتلا به این بیماری ارایه می‌کند. عموما از رژیم غذایی مدیترانه‌ای به عنوان تغذیه‌ای سالم یاد می‌شود. این رژیم غذایی سرشار از میوه، سبزیجات و غلات، مقداری ماهی و مقدار بسیار کمی لبنیات و گوشت است.

زردچوبه‎ در درمان‎ و پیشگیری‎ از بیماری‎ آلزایمر موثر است‎.

براساس تحقیقات جدید، مصرف سیب در کاهش ابتلا به بیماری آلزایمر نقش مفیدی دارد

عوارض‌ احتمالی‌:
عفونت‌ها، یبوست‌، زمین‌ خوردن‌ و صدمات‌ دیگر، و تغذیه‌ نامناسب‌. این‌ عوارض‌ به‌ این‌ علت‌ ایجاد می‌شوند كه‌ فرد بیمار نمی‌تواند از خود مراقبت‌ كند.

فعالیت‌:
بیمار را تشویق‌ كنید تا حدی‌ كه‌ می‌تواند فعالیت‌ داشته‌ باشد. خانه‌ را از جهت‌ احتمال‌ بروز حوادث‌ ایمن‌ كنید. در زمینه‌ جلوگیری‌ از گم‌ شدن‌ بیمار اقدامات‌ لازم‌ را به‌ عمل‌ آورید.

رژیم‌ غذائی‌:
بیمار باید یك‌ رژیم‌ غذایی‌ متعادل‌ داشته‌ باشد.

در این‌ شرایط‌ به‌ پزشك‌ خود مراجعه‌ نمائید:
اگر شما متوجه‌ علایم‌ زوال‌ عقل‌ در یكی‌ از اعضای‌ خانواده‌ شده‌اید.

[pejuhesh234]

درمان‌:
۱. تغییرات‌ رفتاری‌ اولیه‌ را متوجه‌ شوند و سریعاً به‌ پزشك‌ اطلاع‌ دهند.
۲. برای‌ بیمار یادآورهایی‌ مثل‌ ساعت‌، تقویم‌ روزانه‌، یا برچسب‌ اسامی‌ فراهم‌ كنند. به‌ بهداشت‌ وی‌ كمك‌ كنید.
۳. تغییرات‌ در محیط‌ اطراف‌ و كارهای‌ روزانه‌ را به‌ حداقل‌ برسانید.
۴. بیمار را تشویق‌ به‌ فعالیت‌ها و تماس‌های‌ اجتماعی‌ نمایید.
۵. با احترام‌ و مهربانی‌ با بیمار رفتار كنید.
۶. در صورتی‌ كه‌ بیمار نتواند به‌ مراقبت‌ از خود بپردازد، باید یك‌ محیط‌ حفاظت‌ شده‌ و بدون‌ پیش‌ داوری‌ فراهم‌ شود. اگر نتوان‌ بیمار را در خانه‌ نگاه‌ داشت‌، باید وی‌ را به‌ یك‌ مركز نگهداری‌ مناسب‌ انتقال‌ داد.
۷. مرتباً برای‌ ملاقات‌ پیش‌ وی‌ بروید حتی‌ اگر شما را نشناسد.
۸. برای‌ افراد خانواده‌ نیز می‌توان‌ جلسات‌ مشاوره‌ یا روان‌ درمانی‌ ترتیب‌ داد.

درمان‌های روانی – اجتماعی:
درمان رفتاری - شناختی در بیماران دچار دمانس خفیف تا متوسط برای غلبه بر «تفکر فاجعه‌نگر» (که در آن به تمام سختی‌ها به‌عنوان یک فاجعه نگاه می‌شود) مفید به نظر می‌رسد.
«قالب‌بندی مجدد شناختی» می‌تواند در ایجاد راهبردهای کنار آمدن با مشکل در مراقبین بیماران نقش داشته باشند و ممکن است از رویکردهای حل مشکل یا مداخلات گروه‌های حمایتی برای آنها مؤثرتر باشند.
مطالعات موردی روی درمان رفتاری - شناختی در بیماران دچار دمانس نشان داده‌اند که چگونه یک رویکرد مبتنی بر فرد می‌تواند به تخفیف ترس از این که دیگران تشخیص را بفهمند، به کاهش افت سریع توانایی‌ها، پرهیز از رفتار خجالت‌آور در جامعه، و جلوگیری از حذف نقش بیمار در برنامه‌ریزی مراقبت‌ها کمک‌کننده باشد. تکنیک‌های مورد استفاده شامل ترکیبی از واقعیت‌گرایی، راهبردهای حافظه، و بازسازی مجدد هستند.

درمان دارویی:
در زیر نمونه‌ای از درمان دارویی برای استفاده روزانه حالت‌های مختلف دمانس آمده‌است:

برای آژیتاسیون خفیف
ترازودون ۳۰۰-۵۰ میلی‌گرم بنزودیازپین‌ها، مانند لورازپام ۴-۵/۰ میلی‌گرم کلومتیازول تا ۳ کپسول (۱۵-۵ میلی‌لیتر مایع) مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین، مانند سیتالوپرام ۲۰-۱۰ میلی‌گرم و سرترالین ۱۰۰ میلی‌گرم همچنین والپروات سدیم‌۲۵۰ میلی‌گرم تا ۱ گرم، کاربامازپین ۳۰۰-۵۰ میلی‌گرم، مهارکننده‌های کولین‌استراز (به‌ویژه ریواستیگمین ۶-۵/۱ میلی‌گرم در دمانس اجسام لوی)، پرومازین ۱۰۰-۲۵ میلی‌گرم را در نظر بگیرید

برای آژیتاسیون شدید یا در صورت وجود سایکوز
کوئتیاپین ۲۰۰-۲۵ میلی‌گرم ریسپریدون ۲-۵/۰ میلی‌گرم الانزاپین ۱۰-۵/۲ میلی‌گرم آریپیپرازول ۱۵-۵ میلی‌گرم در صورت وجود علایم افسردگی مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین مانند سیتالوپرام ۲۰-۱۰ میلی‌گرم و سرترالین ۱۰۰ میلی‌گرم میرتازاپین ۴۵-۱۵ میلی‌گرم

[pejuhesh234]

عواقب‌ مورد انتظار:
این‌ بیماری‌ در حال‌ حاضر علاج‌ناپذیر است‌. مصرف‌ داروها ممكن‌ است‌ از بدتر شدن‌ بیماری‌ جلوگیری‌ كند، اما نمی‌تواند آن‌ مقدار از كارهای‌ مغز كه‌ از دست‌ رفته‌ است‌ را دوباره‌ برگرداند.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

عوارض جانبي ترازودون
خواب الودگي،سرگيجه،عصبي شدن،خستگي،كنفوزيون،ترمور،ضعف
خشونت،كابوس شبانه،سردرد،بي خوابي،تشنج تونيك-كلونيك ژنراليزه؛هيپو تانسيون ارتوستاتيك،تاكيكاردي،هيپر تانسيون،سنكوپ،بثورات جلدي،كهير،تعريقبيش از حد،تاري ديد،وزوزگوش،احتقان بيني،يبوست ،تهوع،استفراغ،بي اشتهايي،احتباس ادرار،پرياپيسم،كاهش ليبيدو،هماچوري،انمي،
عوارض جانبي لورازپام:
كنفوزيون،افسردگي،خواب الودگي،لتارژي،اتاكسي،سرگيجه،سنكوپ،كابوس هاي شبانه،ضعف،اشكال در صحبت كردن،ترمور،ورتيگو،خستگي،سردرد،براديكاردي،كلاپس عروقي،هيپو تانسيون گذرا،راش ،كهير،دوبيني،تاري ديد،نيستاگموس،يبوست،خشكي دهان،بي اشتهايي،نارحتي شكمي،دپرسيون تنفسي،ديزارتري،تغيير در ليبيدو،اشكال در بلع
عوارض جانبي سیتالوپرام:
سردرد،بيخوابي،خواب الودگي،اضطراب،ترمور،سرگيجه،ضعف،ارامش بيش از حد،كاهش تمركز،كابوس،اژيتاسيون،تشنج،بر افرو ختگي،طپش قلب،انژين صدري،خونريزي،هيپر تانسيون،تعريق،الوپسي،كهير،خارش،دردگوش يا چشم،فتوفوبي،سرگيجه،تهوع،استفراغ،خشكي دهان،بي اشتهايي،سو هاضمه،يبوست،كرامپ هاي شكمي،استفراغ،نفخ،ديس منوره،كاهش ليبيدو،تكرر ادرار،امنوره،ناتواني جنسي،احتقان بيني،تنگي نفس،سرفه،برونشيت ،تب،لرز،واكنشهاي الرژيك
عوارض جانبي سرترالین
سردرد،ترمور،سرگيجه،بي خوابي،خواب الو دگي،پارستزي،خستگي،عصبي شدن،اضطراب،اژيتاسيون،هيپرتوني،كنفوزيون،طپش قلب،بثورات جلدي ،خارش، تعريق بيش از حد، خشكي دهان،بي اشتهايي،سو هاضمه،يبوست،كرامپ هاي شكمي،استفراغ،نفخ،مدفوع ابكي،اختلال عملكرد جنسي در مردان،پلي اوري،ناكچوري،سوزش ادرار،افزايش سطح انزيم هاي كبدي،افزايش خفيف كلسترول و تري گليسيريد سرم،كاهش سطح اوريك سرم،ميالژي
عوارض جانبي ریواستیگمین

سردرد،ترمور،سرگيجه، بي خوابي، اضطراب ،ضعف،كنفوزيون،افسردگي،توهم،سنكوپ،هيپر تانسيون،تهوع استفراغ،بي اشتهايي،درد شكم،سوئ هاضمه، اسهال،نفخ، عفونت دستگاه ادراري،رينيت،سندرم شبيه انفلو انزا،افزايش وزن

عوارض جانبی: کلرپرومازین:
خواب آلودگی , کاهش فشار خون , عوارض چشمی , کهیر , آسم , تورم حنجره , تغییر رنگ پوست.

عوارض جانبي کاربامازپین
تهوع ، استفراغ ، سر گيجه ، گيجي ، سردرد ، آتاكسي ، بيقراري ( در افراد مسن ) اختلالات بينايي (خصوصا دوبيني كه مرتبط با پيك پلاسمايي داروست ) يبوست يا اسهال ، بي اشتهايي ، راشهاي اريتماتوز ملايم ، لكوپني و ساير اختلالات خوني
عوارض جانبي سدیم والپروات

اختلالات گوارشي ، تهوع ، اختلالات كبدي ، نارسايي كبدي ، آتاكسي ، ترمور ، خواب آلودگي ،
افزايش اشتها و وزن ، لكوپني ، ترومبوسايتوپني ، طولاني شدن prothrombin time ،دپرسيون
مغز استخوان ، كاهش شنوايي



عوارض جانبی الانزاپین
در دستگاه اعصاب مرکزی: آژیتاسیون، بی خوابی، سر درد، عصبی شدن، پارکینسونیسم، سرگیجه، اضطراب، اختلالات شخصیت، هیپرتونی، ترمور، فراموشی، سرخوشی، دیسکینزی تاردیو
در دستگاه قلبی عروقی: هیپوتانسیون ارتوستاتیک، تاکی کاردی، درد قفسه سینه، هیپوتانسیون، ادم
در پوست: بثورات تاولی
در چشم: آمبلیوپی، بلفاریت، ضایعات قرنیه
در دستگاه گوارش: یبوست، خشکی دهان، درد شکم، افزایش اشتها، افزایش بزاق، تهوع، استفراغ، تشنگی
در دستگاه تناسلی ادراری: سندرم پیش از قاعدگی، هماچوری، متروراژی، بی اختیاری ادرار، عفونت دستگاه ادراری
در سایر دستگاهها: درد اندامها، سفتی گردن، تنگی نفس، سرفه، افزایش یا کاهش وزن، سندرم فلو، تمایلات خودکشی

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.