مننژيت

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

علائم شایع:
تب بالا
سردرد شدید
تهوع و استفراغ همراه با سردرد
گیجی
تشنج
بی‌خوابی و یا سخت از خواب بیدار شدن
گردن سفت و کم‌حرکت
حساسیت به نور (فوتوفوبی)
کاهش گرایش به نوشیدن و یا خوردن

نشانه‌ها در نوزادان :
نوزادان و شیرخواران کوچک ممکن است نشانه‌های کلاسیک مننژیت همانند درد و یا گردن سفت را نداشته باشند، و بجای آن نشانه‌هایی همانند گریه همیشگی، به گونه غیر طبیعی خواب آلوده بودن و یا بی تاب بودن و کاهش میل به غذا را داشته باشند.
گاهی ملاج بچه برجسته می‌شود و یک نشانه خیلی دیررس قرارگرفتن بدن در یک حالت اسپاسم ولی نه به گونه انقباض بلکه در حالت کشیدگی کامل ماهیچه‌ها می‌باشد که به آن اپیستوتونوی می‌گویند.
اگر فرزند شما مننژيت داشته باشد ممكن است اسهال و استفراغ داشته باشد. دستهايش سرد باشد، دانه هاي قرمز پوستي در تمام بدنش ديده شود يا پوستش نقطه نقطه اي باشد كه ممكن است بي رنگ يا آبي شود. ممكن است اختلال در تنفس داشته باشد و يا تشنج كند.

[pejuhesh234]

اصطلاحات بیماری: سرسام - التهاب پرده های مغز
Meningitis

مننژیت چیست؟
یک التهاب نرم شامه (مننژ) و مایع مغزی- نخاعی است که غالبا منشا ویروسی یا باکتریائی دارد و بسته به نوع عامل ایجاد کننده، شدت و درمان آن متفاوت است ، در واقع مننژیت به معنی عفونت در مایع نخاع موجود در طناب نخاعی یا مایع احاطه کننده مغز است که گاهی به عنوان مننژیت نخاعی نیز نامیده می شود که در این صورت علاوه بر التهاب مایع نخاع در طناب نخاعی ، التهاب پرده های مغز هم مشاهده می گردد.

در افراد طبیعی معمولا” مننژیت محدود به فضای ساب آراکنوئید در جمجمه می باشد اما در مننژیتهای حاد باکتریایی عفونت انتشار پیدا کرده و تمام سطح پرده های احاطه کننده مغز و طناب نخاعی را درگیر کرده واز طریق سوراخهای لوشکا و مازندی به بطنها نیز گسترش پیدا می کند. در مواردی نیز عفونت به خارج از پرده های مننژ انتشار می یابد. اکثر عفونتها از طریق خون به مغز می رسند.

برخی از عوامل که قابل توجه ترین آنها ویروس تب خال ساده و هاری است به اعصاب محیطی تهاجم نموده وسپس از طریق آنها به مغز یا عقده های حسی صعود می کنند. تروما به مغز نیز ممکن است مقدمه عفونت باشدو گاهی اوقات که خوشبختانه بسیار نادر است، عفونت از طریق روشهای طبی، اکثرا با پونکسیون مایع نخاع می تواند وارد دستگاه عصبی شود.

گرفتاری یک بخش سیستم اعصاب مرکزی ممکن است به بخش دیگر منتقل شودکه اغلب نیز چنین است. ارتشاح آماسی در اکثر عفونتهای مغز( آنسفالیت ) به CSF منتقل می شود و بر عکس یک مننژیت ممکن است به مغز تهاجم نموده و سبب مننگوانسفالیت شود. عفونتهای ماستوئید و سینوسهای هوائی پیشانی ویا عفونتهای گوش میانی می توانند سرانجام پرده های مننژ را گرفتار سازند ویا به خود مغز نفوذ نمایند.

مننژیت ویروسی معمولا خفیف تر بوده و بدون درمان خاصی بهبود می یابد ولی شناسائی برخی از آنها مانند هرپس سیمپلکس از نظر درمان اختصاصی مهم است . مننژیت باکتریال می تواند کاملا شدید بوده ، سبب آسیب های مغزی ، از دست دادن شنوائی ، اختلالات یادگیری وگاهی مرگ شود. در نوع باکتریال، دانستن نوع باکتری ایجاد کننده منژیت ، از لحاظ انتخاب آنتی بیوتیک مناسب به منظور پیشگیری از انتشار حائز اهمیت است.

کودکان زیر دو سال نسبت به بیماری بسیار حساس بوده و شدیدترین شکل بیماری را ظاهر می سازند . اگر تشخیص و درمان بیماری در نخستین مراحل آن صورت گیرد ، حدود نود درصد از کودکان بهبود می یابند و تعداد اندکی دچار ضایعات دائمی در سیستم عصبی ، مانند از دست دادن شنوایی می شوند. هنگام شیوع مننژیت باکتریایی بیشتر در فصل زمستان و مننژیت ویروسی در اواخر تابستان و اوایل پاییز است .

عامل ایجادکنندهٔ مننژیت :

مننژیت باکتریایی: گرچه این‌گونه مننژیت نشانه‌های ناگوارتری دربرابر دیگر گونه‌های مننژیت دارد، ولی در صورت تشخیص سریع و درمان با آنتی‌بیوتیک، کاملاً درمان‌پذیر بوده و از وقوع عوارض آن جلوگیری می‌شود. شایع‌ترین راه ورود باکتری به پرده‌های مغز و درگیرشدن آن، ورود باکتری به جریان خون بوده و از راه جریان خون به پرده‌های مغز و مایع مغزی–نخاعی دسترسی پیدا می‌کند. پنوموکوک، مننگوکوک، هموفیلوس گروه b، و لیستریا مونوسیتوژن از باکتری‌های ایجادکنندهٔ مننژیت می‌باشند.

مننژیت ویروسی: مننژیت‌های ویروسی بیشتر خفیف بوده و دورهٔ بیماری آن‌ها مدت ۱۰ روز و یا کم‌تر به درازا می‌کشد. یکی از شایع‌ترین ویروس‌هایی که مایهٔ مننژیت می‌شوند انتروویروس‌ها هستند و این گروه از ویروس‌ها بیشتر در پایان تابستان و آغاز پاییز بیشتر عامل بیماری می‌شوند. ویروس‌های دیگری که می‌توانند مایهٔ مننژیت شوند دربرگیرندهٔ: اوریون، تب خال و ویروس نیل غربی و ... می‌باشند. آنتی بیوتیک در درمان مننژیت ویروسی بی‌اثر بوده و درمان دربرگیرنده تحت نظر نهادن بیمار برای جلوگیری از عوارض بیماری می‌باشد.

مننژیت قارچی: یکی از قارچ‌هایی که عامل مننژیت در افراد دارای نقص ایمنی (همانند بیماران دچار به ایدز) می‌شود، کریپتوکوکوس است که در صورت نبود درمان و تشخیص به موقع می‌تواند موجب مرگ بیمار شود. دیگر قارچ‌ها نیز گاهی مایهٔ مننژیت می‌شوند که از دید نشانه‌ها، همانند دیگر گونه‌های مننژیت بوده ولی یک روند بسیار کند و موذی داشته و بخاطر نشانه‌های خفیفِ آن گاهی تشخیص درست دیر داده می‌شود.

مننژیت مزمن : برخی از ارگانیسم‌ها که رشد بسیار کندی دارند، چنان‌چه به پرده‌های مغز تهاجم کنند، نه به گونهٔ نشانه‌های حاد، بلکه مزمن خود را نشان خواهند داد. یعنی سیر نشانه‌های بیماری به مدت چهار هفته یا بیشتر به درازا می‌کشد. البته نشانه‌های کلی آن همانند سردرد، تب، استفراغ و اختلال هوش و حواس فرد همانند مننژیت حاد است ولی نشانه‌ها، بسیار خفیف تر از آن بوده و در مدت زمان طولانی‌تری خود را نشان می‌دهند. این‌گونه مننژیت نادر است.

دیگر گونه‌های مننژیت : مننژیت می‌تواند در اثر حساسیت به دارو، برخی از گونه‌های سرطان‌ها یا بیماری‌های التهابی همانند لوپوس رخ دهد.

آیا مننژیت واگیر دارد؟
بلی. برخی از فرم های مننژیت باکتریال مسری است. سرایت از طریق ترشحات تنفسی و گلو (نظیر سرفه ، بوسه،…) امکان پذیر بوده ولی خوشبختانه شدت انتقال آن مانند سرما خوردگی و انفلوانزا بالا نیست، معهذا گاهی مننژیت های مننگوکوکی یا Hib می توانند از طریق تماس های نزدیک و طولانی به افراد دیگر منتقل شوند.

عوامل خطر :
چندین عامل خطر هست که کودکان و یا بزرگسالان را در برابر خطر بالاتری برای عفونت مننژیت قرار می‌دهد.

سن: کودکان زیر ۵ سال، جوانان میان ۲۴-۱۸ سال و کسان سالمند بیش از دیگر گروه‌های سنی در برابر ابتلا به مننژیت قرار دارند.

زندگی در محیطهای شلوغ و گروهی : زندانیان، دانشجویانی که در خوابگاه زندگی می‌کنند، پرسنل نظامی مستقر در پایگاه‌های نظامی، کودکان ساکن در مدارس شبانه روزی و یا مراکز نگهداری و پرورش کودکان، همگی مکانهای مناسبی برای ابتلا به مننژیت به ویژه نوع مننگوکوکی آن می‌باشد. زیرا در مکانهای شلوغ عفونت می‌تواند به تندی در میان گروه گسترده‌ای از کسان پخش شود.

بارداری : در فرد باردار احتمال ابتلا به عفونت لیستریا (بنام لیستریوزیس) بالاتر از حالت عادی است و همچنین این باکتری نیز یکی از عوامل ابتلا به مننژیت می‌تواند باشد. همچنین زن باردار دچار به لیستریا ریسک عفونت فرزندش نیز بالا می‌رود.

کسانیکه دارای مشاغلی هستند که با جانور سرو کار دارند: همانند کشاورزان، دامپروران و ... که با حیوانات اهلی سر و کار دارند نیز در برابر خطر بالاتری برای ابتلا به عفونت لیستریا هستند. که آن هم می‌تواند منجر به ابتلا به مننژیت لیستریایی شود.

عواملی که مایه تضعیف سیستم ایمنی می‌شوند : همانند بیماری ایدز، دیابت، مصرف داروهای سرکوب کننده ایمنی، یا عمل جراحی برداشتن طحال همگی می‌توانند فرد را در برابر خطر بالاتری برای ابتلا به بیماری مننژیت دهند.

عوارض:
همانگونه که پیش از این ذکر شد، هر چه مدت زمانی که فرد دچار مننژیت بدون درمان بوده‌، بیشتر باشد، عوارض بیماری بیشتر خواهد بود. این عوارض دربرگیرنده :از دست دادن شنوایی، از دست دادن بینایی، اختلال گفتاری، اختلالات یادگیری و مشکلات رفتاری و گاهی حتی فلج اندام‌ها می‌تواند باشد. از عوارض غیر عصبی این بیماری می‌توان به اختلال کارکرد کلیه‌ها و یا غدد فوق کلیوی اشاره کرد. غدد فوق کلیوی در پاسخ به شرایط استرس با تراوش هورمون‌هایی همانند کورتیزول، بدن را در رویارویی با این استرس‌ها محافظت می‌کند. در بدترین شرایط نیز با نگرش به اینکه عفونت سیستم عصبی می‌تواند خیلی تند منتشر شود، و مایه مرگ او شود.

پیشگیری :
برخی از گونه‌های مننژیت مسری می‌باشد. شما می‌شود باکتری را از فرد بیمار در حالیکه وی با عطسه یا سرفه آنها را وارد هوا می‌کند دریافت کنید. همچنین بکارگیری سیگار، مسواک و وسایل تغذیه همانند قاشق، چنگال و ظرف خوراک فرد بیمار نیز می‌تواند مایه انتقال بیماری به دیگران شود. زندگی کردن و یا کار کردن با کسی که دچار به بیماری شده‌است هم می‌تواند مایه افزایش خطر ابتلا به بیماری شود.

کسانی می‌توانند با دوری از ویروسهای عامل مننژیت ریسک ابتلای خود را پایین بیاورند. این ویروسها بیشتر ویروسهای مولد عفونتهای معده‌ای – روده‌ای می‌باشند، با رعایت بهداشت فردی می‌توان تا اندازه‌ای از خطر ابتلا به آنها را کاست.

برای کاهش ریسک ابتلا به لیستریا نیز به ویژه در زنان باردار رهنمود می‌شود که گوشت باید کاملاً پخته شود و بعد بکار گرفته شده قرار گیرد و همچنین از خوردن پنیری که از شیر غیر پاستوریزه درست شده باید دوری کرد.

رعایت موارد ساده بهداشتی و در بالای آن شستشوی دقیق دستها می‌تواند یکی از روشهای عالی برای نگهداری سلامتی انسان‌ها باشد. به ویژه به کودکان باید شستن درست دستها را آموخت. هر دو سطح دست (پشت و کف دست) باید کاملاً با صابون آغشته شده و بعد با آب کاملاً شسته شود. شستشوی دست به ویژه پس از دستشویی، پس از دستکاری حیوانات اهلی و یا پس از حضور طولانی مدت در مکانهای شلوغ همگانی رهنمود می‌شود. همچنین باید با مصرف غذاهای تندرست که در بر گیرنده میوه‌ها، سبزی‌های تازه و غلات کامل می‌باشند و استراحت کافی و ورزش به سامان سیستم ایمنی بدن را تقویت کرد.

ایمن سازی : برخی از اقسام مننژیت باکتریایی را می‌توان با واکسیناسیون پیشگیری کرد.

واکسن هموفیلوس آنفولانزای نوع b :این واکسن که در برخی کشورها در برنامه واکسیناسیون اجباری آنها قرار دارد، از ابتلا به برخی از گونه‌های مننژیت که این باکتری عامل آن است جلوگیری می‌کند.

واکسن کونژوکه پنوموکوکی (PCV 7) : این واکسن نیز در برخی از کشورها در برنامه ایمن سازی کودکان آنها قرار دارد و به کودکان زیر ۲ سال تزریق می‌شود. البته کودکان میان ۲ تا ۵ سال نیز که در خطر بالایی برای ابتلا به این باکتری باشند همانند مبتلایان به بیماریهایی قلبی مزمن، بیماریهای ریوی و یا برخی از گونه‌های سرطان‌ها نیز، کاندید دریافت این واکسن می‌باشند.

واکسن پلی ساکاریدی پنوموکوک (PPV) : این واکسن برخلاف واکسن پیشین که به کودکان تزریق می‌شد، به بزرگسالان تزریق می‌شود. این واکسن برای تمام کسان بالی ۶۵ سال و همچنین بزرگسالان جوانتر و کودکان دچار به نقص سیستم ایمنی و یا بیماریهای مزمن همانند دیابت، کم خونی داسی شکل و بیماریهای قلبی نیز رهنمود می‌شود.

واکسن کونژوگه مننوگوکوک: در خرداد ماه سال ۱۳۸۴ این واکسن پروانه بهره گیری برای گروه‌های زیر را دریافت کرد : کودکان ۱۲-۱۱ سال، در آغاز ورود به دبیرستان (نزدیک ۱۵ سالگی) و دانشجویان ساکن خوابگاه‌ها در سال نخست ورود به دانشگاه.

[pejuhesh234]

درمان :
درمان تند با آنتی بیوتیک‌های وریدی اصل نخست درمان مننژیت است تا از ایجاد عوارض ناگوار جلوگیری شود. نوع آنتی بیوتیک با نگرش به نوع باکتری (که از آزمایش مغزی نخاعی می‌توان برای شناسایی آن بهره گیری کرد) تعیین می‌شود. البته می‌شود تا زمانیکه پاسخ آزمایش آماده شود، پزشک از یک آنتی بیوتیک با طیف گسترده که بر علیه بسیاری از باکتریها کارساز است، بهره گیری کند و پس از آماده شدن پاسخ مایع مغزی - نخاعی، آنتی بیوتیک اختصاصی تر باکتری را که اکنون مشخص شده را برای بیمار تجویز کند.

افزون بر آنتی بیوتیک، پزشک می‌شود بر حسب موقعیت و چگونگی بیمار، درمانهایی را برای تورم بافت مغز، شوک، تشنج و یا کم آبی وی در نظر بگیرد. اگر بیمار دچار عفونت در ناحیه سینوسها و یا استخوان پشت گوش شده‌است، شاید نیاز شود که عفونت این فضاها تهی سازی شود. همچنین هرگونه مایعی که میان بافت مغز و پرده‌های مغزی گردهمایی پیدا کرده‌است لازم شود که تهی سازی گردد.

در مننژیت ویروسی همانگونه که پیش از این ذکر شد، آنتی بیوتیک جایگاهی ندارد ولی بیشتر موارد آن در نزدیک یک هفته (با یا بدون درمان) بهبود می‌یابند. موارد خفیف مننژیت ویروسی بیشتر با استراحت در بستر، خوردن مایعات و داروهای ضد درد برای کاهش درد و تب بیمار درمان می‌شود. البته اگر ویروس تب خال عامل بروز مننژیت ویروسی باشد می‌شود تجویز برخی از داروهای ضد ویروس کارساز باشد.


طبق کتاب خفی اعلایی منظور از سرسام گرم مننژیت است.درباره سرسام در این غرفه از نظر طب کهن و اسلامی مطالبی آورده ایم:

viewforum.php?f=1639

[pejuhesh234]

▪ پیش آگهی:
مننژیت های ویروسی بندرت عارضه ای باقی می گذارند. همچنین درمان مناسب و به موقع با آنتی بیوتیک اغلب سبب بهبود کامل بیماری می شود. در تعداد اندکی از کودکان ممکن است عوارضی مثل ناشنوایی ، تشنج و یا مشکلات یادگیری ایجاد شود.
به ندرت بیماری ( حتی در صورت درمان مناسب ) به مرگ منتهی می شود

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

عوارض دارو هاي ضد ويروسي :
کم‌خونی، کاهش گلبولهای‌سفید یا نوتروفیل‌ها، تغییر در تعداد پلاکت‌ها، سردرد شدید، بی‌خوابی، دردعضلانی و تهوع از عوارض جانبی مهم و نسبتا شایع دارو می‌باشند
عوارض جانبي داروهاي ضددرد (داروهاي ضد التهاب غير استروئيدي)
1-تحريك گوارشي: تهوع، استفراغ، سوء هاضمه، زخم و خونريزي معده، اسهال و يبوست.
2-آسيب به كليه ها: احتباس مايع و نمك،افزايش فشار خون،نارسايي كليه ها(چنانچه بصورت بي رويه و ياهمراه با داروهاي ضد فشارخون و ادرار آورها مصرف گردند)
3-افزايش حساسيت به نور: آفتاب سوختگي افزايش مي يابد (به ويژه ديكلوفناك و پيروكسيكام)
4-آسيب به جنين و نوزاد: نبايد در دوران باداري و شيردهي مصرف گردند. (به استثناي استامينوفن)
5-واكنش حساسيتي:بثورات جلدي، تنگي نفس و شوك حساسيتي.
6-ساير عوارض: سردرد، سر گيجه، كاهش اشتها، خواب آلودگي و افزايش آنزيم هاي كبدي.
7-داروهاي ضد التهاب غير استروئيدي (به ويژه آسپرين) از تجمع پلاكت ها و انعقاد خون جلوگيري ميكنند. بنابراين افرادي كه دچار احتلالات خوني ميباشند و يا از داروهاي ضد انعقادي استفاده ميكنند بايد از مصرف آنها خودداري كنند.
8-مصرف آسپرين علام آسم را تشديد ميكند. نكته:افرادي كه الكل مصرف ميكنند، عوارض ناشي از مصرف در آنها افزايش مي يابد.
نكته: عوارض در افراد سالخورده ممكن است شديد ترباشد. در افراد مسن گيجي، ورم صورت و پاها و كاهش ناگهاني ادرار ميتواند روي دهد.
نكته:چنانچه ازاينگونه داروها براي كنترل درد استفاده ميگيردد، نبايد بيش از 7-10 روزازآنها استفاده شود.
نكته:آسپرين روكشدار داراي روكش انتريك(ENTERIC) ميباشد. روكش باعث ميگردد آسپرين بدون تغييراز معده عبوركرده و درروده كوچك حل گرديد. بنابراين از تحريك گوارشي در معده جلوگيري ميگردد.اما روكش شروع اثر آسپرين را به تاخير مي اندازد.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.