شطر الغب

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

علامتهاي آن
فرق ميان " شطرالغب" و " غب غير خالصه " آنست كه ماده " شطرالغب" صفرا باشد( + و رطوبت) و " غب غير خالصه" آنست كه صفرا و رطوبت بهم آميخته شود و چون يك چيز نباشد . بدين سبب، نوبت هر يك جدا باشد . و آنروز كه نوبت حركت صفرا را باشد، تب، گرم تر و آشفته تر آيد و روز ديگر كه نوبت حركت رطوبت باشد، تب، آهسته تر و درازتر باشد . و بسيار باشد كه اندر " شطرالغب" و " غب غير خالصه " هم صفرا و رطوبت باشد، اندر يك نوبت، دو بار، يا سه بار، " سرما" و " فراشا" پديد آيد و باز گرم شود.و علامت غلبه هر خلطي از اعراض و احوال تب توان دانست.

[pejuhesh234]

شطرالغب
اين تب و تب غير خالصه از جمله تبها است كه از تركيب صفرا و بلغم تولد كند و كمابيش هر يك را از اين دو ماه و چگونگي تركيب آنرا حدي نتوان نهاد از بهر آنكه بلغم گاهي غليظ تر باشد و بسيارتر و گاهي رقيق تر و كمتر ( × و بيشتر،× بيشتر) و گاهي صفرا بيشتر باشد و بلغم كمتر ( + و بيشتر،× بيشتر)، وبرعكس . و گاهي صفرا سوخته باشد و گاهي صفرا ناسوخته و گاهي هر دو مايه از اندرون عروق باشند ( + و گاهي از بيرون و گاهي يكي ازاندرون و بلغم بيشتر ). بدين سبب، تبهاي مركب را هر يك به خاصه نامي نيست، مگر " شطرالغب" و " غب غير خالصه" كه آنرا نامي نهاده اند.

[pejuhesh234]

علاج آن
طريق صواب اندر علاج اين تبها آنست كه طبع، نرم كنند و " قي" آورندو " ادرار بول " كنند و " مسام" بگشايند و " عرق" آورند و تن را از ماده تب پاك كنند ، و تدبير تسكين حرارت كنند . و اين تدبيرها به چيزهاي سهل تر و سبكتر كنند و بدان طريق كه آسانتر ( + فزون از تدبير تسكين حرارت كنند ) بود ، و استفراغ قوي از پس پديد آمدن نضج كنند ، و اندر اعراض تب نگه ميكنند و با ماده غالب بيشتر كوشند از آنكه با غير او . و اگر حاجت باشد، تسكين حرارت بيشتر به سكنگبين ساده كنند ، و اگر بزوري بايد بزور تخم كسنه كنند، و با حليب ( 1 )، تخم خيار و خيار بادرنگ دهند ، و اندر كشكاب، آب نخودو تخم باديان و سعتر و زوفاي خشك و بودنه و سنبل آنچه در خور باشد، درافكنند، و پيش از كشكاب، سكنگبين ساده دهند، با سكنگبين بزوري ، وبزور به مقدار حاجت كنند وآب باديان و گلشكر در وي گداخته به سكنگبين ساده عسلي ( + و شراب غوره عسلي) و گلشكر با سكنگبين سرشته، اين شربتها موافق باشد . واگر حاجت آيد بتسكين حرارت كه بيشتر باشد، سكنگبين شكري دهند ، و اگربزوري كنند بزور تخم كسنه ( + و تخم كشوت ) و بيخ او كنند، و تخم خيار و تخم خياربادرنگ زيادت كنند، صواب بود . و اندازه و تركيب شربتها بر طبيب بودكه بر حكم مشاهدت تصرف ميكند و مي فزايد و مي كاهد.
و هرگاه كه اثر نضج پديدآيد، تدبير استفراغ كنند، برفق ، و گلشكرگداخته با سكنگبين آميخته صواب بود ، و شراب افسنتين موافق بود، و نيم درم تربد با نيم درم غاريقون، با نيم دانگ سقمونيا اندر شراب گل مكرر يا گلشكر سرشته، مسهلي لطيف و سبك باشد . واگر به استفراغ قويتر حاجت آيد، معجون خيار جنبر دهند، و از پس استفراغ، قرص گل دهند.

1- حليب: شير دوشيده ، شير ، شراب خرما. حليت: زيور ، آرايش، پيرايه معين) ٠

به اضافه قرص گل مربوط به معالجه شطر الغب

[pejuhesh234]

صفت قرص گل (×نسخت گل سرخ،× نسخه قرص گل،× قرص گل)

بگيرند: گل سرخ ده درم، سنبل سه درم، اصل سوسن پنج درم، تخم خيار مقشر وتخم كسنه (×كدو،× تخم كاسني) از هر يكي چهار درم، شربت يك مثقال. واگر صفرا و بلغم با يكديگر برابر باشند، بگيرند: گل سرخ ده درم، مصطكي يك درم، سنبل دو درم، تخم كسنه پنج درم ، شربت يك مثقال با گلشكر.