تب غیر خالص

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

علامتها
درازي مدت تب هفت ساعت باشد و بيشترين دوازده ساعت و كمترين چهار ساعت، هرچه از دوازده ساعت بگذرد و چهارده ساعت شود يا بيشتر، بدين اندازه، از خالصه دور باشد . و اگر تدبير صواب باشد، روز عددنوبتهاي تب، هفت بيش نباشد ، و باشد كه به چهار نوبت بگذرد ، و بسيارباشد كه به سبب لطافت ماده، يك نوبت بيش ندارد و باقي ب " عرق" يا ب"اسهال" صفرا بگذرد.

اما نبض عظيم و قوي مختلف باشد و قاروره سرخ و ناري (آتشي، داغ ) و رقيق و حرارت اين تب، سوزان تر از ديگر تبها باشد ، و سرما كه در آغاز تب باشد، نيك بلرزاند و زود ساكن شود.

و ببايد دانست كه سبب سرما كه در آغاز تبها پديد آيد، حرارت تب است كه رطوبتي كه يابد، بگذازد و بر همه عضله هاي تن ريزد، تا سرماي آن رطوبت محسوس گردد . و سبب آنك ه پيش از تب، اگرچه رطوبت باشد، سردي آن محسوس نباشد، اينست كه آن رطوبت اندر تن ساكن باشد، نه از حالي به حالي ميگردد و نه از جائي مي شود و هرچه اندر تن ساكن باشد، اجزاي تن با اجزاي آن خو كرده بود . و بهر حال، چيزي كه با يكديگر در يك جاي دير ( × دير) بمانند، ميان ايشان تشابهي پديد آيد، پس هرگاه كه اين رطوبت از حالي به حالي شود و از جائي به جائي حركت كند هر جز وي ازوي از قرارگاه خويش بجنبند، مجاورت و خو كردگي همه اجزاي تن با اجزاي رطوبت بگردد ، و هر جز وي از تن، سردي آن جزو كه باو خو كرده نباشد، يافتن گيرد، سرما مح سوس گردد و لرزه پديد آيد.

[pejuhesh234]

تب غب خالص(خالصه)

اين تبي باشد كه يك روز باشد و يك روز نباشد.

[pejuhesh234]

علاج آن
هر بامداد، سكنگبين دهند، سرد كرده ، يا شراب غوره، يا شراب ريواج، يا شراب آلو ، و روز نوبت حالي كه سرما و لرزه پديد آيد، سكنگبين، به آب گرم بدهند، تا باشد كه " قي" افتد و ماده صفرا را براندازد . و اگر "قي" نكند، به قوت ته وع و حركت آن حرارت غريزي لختي حركت كند و مايه تب را بگذازد، و بدان سبب، لرزه، زود ساكن شود . و هرگاه كه تب گساريده شود، اندكي كشكاب دهند و روز ديگر كه نوبت تب نباشد، آب انارترش و شيرين دهند با شحم آن كوفته و فشارده و شكر برافكنند، تا هم حرارت را ساكن كند و هم به قوت شحم و شكر صفرا را دفع كند، يا شراب آلو دهند، يا شراب گل مكرر(دو بار تقطير شده ) ، يا سكنگبين با آب ميوه ها آميخته و سرد كرده يا آب خرماي هندي و با اندكي خيار جنبر، يا مقدار پانزده درم بنفشه پرورده اندر گلاب گداخته ( × سرشته) و پالوده، با مقداري دو درم بزرقطونا در آب آلو و شكر و مزوره از آب غوره ياآلو سياه يا خرماي هندي يا از كشته زرد آلو (زردآلوي خشك ) يا ازكشك جو همه به شيره مغز بادام . و اگر با تب، صداعي باشد و تا سه، طبع را به حقنه نرم، مجيب ١) بايد كرد . يا شافه اي ( × شيافي ) كه از شكر وبنفشه و سقمونيا س ازند و تدبيرهاي ديگر همچون تدبير "تب محرقه" باشد.