مالاریا

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

علائم بيماري :

يكي از مشخصات مهم مالاريا وجود دوره حمله است وبيماري به صورت نوبه تظاهر مي كند و از مراحل سردرد – لرز و تب – عرق و مرحله بين حملات تشكيل شده ومتعاقب هم ايجاد مي شوند و مربوط به طول و وضع دوره سير تكاملي مرحله غير جنسي در بدن بيمار مي باشند تظاهر نوبه درمورد ويواكس واوال يك روز در ميان ( تب سه يك ) و در مالاريه دو ، روز در ميان ( تب چهاريك ) ، در فالسيپارم به طور روزانه و با يك روز در ميان مي باشد . از علائم مهم ديگر مالاريا بزرگي طحال وكمخوني است .

يكي از مشخصات مهم مالاريا وجود عود بيماري است و به طور كلي پس از مدتي مرحله حاد بيماري به علت ايجاد مصونيت مخصوص خفيف شده و از بين مي رود و بيمار براي مدتي فاقد علائم حاد مي باشد و پس از مدتي دوباره حمله بيماري عود پيدا ميكند وعلت آن وجود مرحله خارج از گلبولي است ،‌عود بيماري در مورد ويواكس معمولاً 3 سال و گاهي تا 7 سال و عود مالاريه معمولاً تا 7 سال و گاهي تا 40 سال مشاهده مي شود ، نوع فالسيپارم عود حقيقي ندارد و گاهي به علت وجود مرحله خوني غير جنسي تا 18 ماه وجود دارد .

[pejuhesh234]

اصطلاحات بیماری:
Malaria

مالارياي انساني كه به نامهاي پالوديسم(Paludism) ، تب حارَه اي، تب نوبه، تب و لرز، تب متناوب و تب جنگل هم ناميده مي شود، يك بيماري عفوني خوني است كه توسط تك ياخته اي از جنس پلاسموديوم (Plasmodium) ايجاد و توسط پشه هاي جنس آنوفل(Anopheles) منتقل مي گردد.
بطور كلي يك حملة مالاريا شامل مراحل زير است:

1- مرحله سرما (Cold Stage ) : ناگهاني شروع مي شود. بيمار شديداً احساس كسالت نموده، دچار سردرد و دردهاي استخواني شده و تمام بدن با سرماي شديد و غير قابل تحملي به مدت 1 ساعت شروع به لرز مي نمايد.

2- مرحله گرما ( Hot Stage ) : با بالا رفتن دماي بدن به حدود 40 تا 41 درجه سانتيگراد لرز متوقف شده و تب شديدي بدن را فرا مي گيرد كه مدت 1 تا 2 ساعت اين وضعيت ادامه دارد . دورة تب بر حسب گونه هاي مختلف پلاسموديوم متفاوت و به صورت زير مي باشد.

- تب 3 به 1 : حملات تب يك روز درميان روي مي دهد. عامل آن پلاسموديوم اووال ، ويواكس و فالسيپارم ميباشد.

- تب 4 به 1 : حملات تب دو روز درميان و توسط پلاسموديوم مالاريه ايجاد مي گردد.

3- مرحله تعريق ( Sweating Stage ) : پس از گذشت 1 تا 2 ساعت از شروع تب ، بيمار شروع به عرق نمودن كرده كه در پايان اين مرحله و با گذشت 5 الي 8 ساعت از شروع تب ، درجه حرارت بدن به حد طبيعي باز مي گردد، بيمار خسته اما بدون علامت است و تا شروع مرحلة بعدي احساس آرامش مي كند.

روشهاي انتقال مالاريا :
شيوع و انتقال هر نوع مالاريا چه در مناطق اندميك و چه به صورت اپيدميك به عوامل بيشماري مثل نوع و سوش انگل ، ميزان ايمني انسانها ، عادات زيستي پشه ها ، عادات زيستي انسانها ، شرايط محيطي از قبيل درجه حرارت، رطوبت، ميزان بارندگي، نوع گياهان منطقه نوع و روشهاي مبارزه و . . . بستگي دارد كه اين عوامل را ميتوان در ارتباط با سه عامل شخص سالم و آلوده بعنوان گيرنده و دهندة بيماري ، انگل پلاسموديوم بعنوان عامل ايجاد كنندة بيماري و پشه آنوفل بعنوان انتقال دهندة بيماري طبقه بندي نمود.

بطور كلي انتقال مالاريا از طرق زير مي تواند صورت بگيرد:

· انتقال طبيعي : انتقال از طريق نيش پشه آنوفل
· انتقال اكتسبي : انتقال از طريق تلقيح

انتقال طبيعي مالاريا (انتقال از طريق نيش پشه آنوفل):
عمده ترين راه انتقال بيماري مالاريا انتقال از طريق نيش پشه آنوفل ماده مي باشد كه در سال 1897 توسط رونالد راس ثابت شد. اين پشه ها در اكثر كشورهاي مناطق معتدله و حاره و هر جا كه محل زيست مناسبي براي آنها فراهم شود وجود دارند.

نحوة انتقال به اين صورت مي باشد كـه پشه هاي ماده در طي خونخواري از شخص آلــوده، انگل را بلعيده و انگل در بدن پشه پس از طي دوره و زمان خاصي مجدداَ به فرم آلوده كننده درآمده و همراه با محتويـات بزاق طــي خونخواري بعدي بـه افراد سالم جامعه منتقـل مي گـردد و اين چرخه تا جايي كه توسط عامل بخصوصي قطع نگردد ادامـه پيدا ميكند.

در اين چرخه براي آلوده شدن پشه ها، علاوه بر وجود ناقل مناسب وجود انسان مخزن ( (Human reservoir داراي مقدار لازم گامتوسيت در خون وي ضروري مي باشد. بنابراين انسانهايي كه به تازگي آلوده شده اند نمي توانند بيماري مالاريا را انتقال دهند.

انتقال اكتسابي ( انتقال از طريق تلقيح ):
در صورتيكه مالاريا غير از انتقال توسط نيش پشه آنوفل از طُرق ديگر منتقل شود به اين نوع مالاريا، مالارياي تلقيحي مي گويند. در سال 1884 انتقال مالاريا از طريق انتقال خون توسطGerhardet ثابت گرديد. در سال 1911 اولين مورد مالارياي ناشي از انتقال خون در آمريكا بوسيله Woolsey مشاهده شد.

در مناطقي كه انتقال مالاريا بوسيله پشه آنوفل انجام مي گيرد اهميت انتقال مالاريا از ساير راهها تحت الشعاع موارد انتقال عادي آن قرار ميگيرد، ولي در مناطقي كه انتقال طبيعي مالاريا بوسيله پشه آنوفل قطع شده است ولي حاملان انگل وجود دارند در صورتيكه عامل مالاريا پلاسموديوم فالسيپارم باشد و بموقع تشخيص داده و درمان نگردند، مي تواند به مرگ بيمار منجر شود.

مكانيزم عمل اين نوع انتقال به اين صورت است كه در افراد مبتلا به مالاريا در صورتيكه درمان كامل يا اساسي انجام نگرفته باشد پس از توسعه مصونيت نسبي (Premunition) ، تعداد انگل در خون به حداقل رسيده و مانع بروز علائم باليني مي شود و گاهي تعداد انگل در خون به حدي كم است كه در آزمايش ميكروسكپي معمولي نمونه خون نمي توان آنها را ديد ولي اگر خون اين افراد حامل انگل به افراد سالم از نظر بيماري تلقيح گردد، انگلهاي مرحله شيزوگوني خوني موجود در گلبول قرمز شروع به تكثير كرده و در گيرنده خون علائم مالاريا ظاهر مي گردد .

انواع پلاسموديوم هاي انساني در مالارياي ناشي از انتقال خون به ترتيب پلاسموديوم ويواكس، پلاسموديوم مالاريه ، پلاسموديوم فالسيپارم و پلاسموديوم اووال بوده اند كه در سالهاي اخير جاي خود را به پلاسموديوم مالاريه داده است، بنابراين در مالارياي ناشي از انتقال خون پلاسموديوم مالاريه نقش اصلي را دارد. مالارياي تلقيحي موارد زير را شامل مي گردد :

1. انتقال از طريق انتقال خون
2. انتقال از طريق پيوند اعضاء
3. انتقال از طريق مالاريا تراپي
4. انتقال از طريق هموتراپي
5. انتقال از طريق مادر به جنين
6. انتقال از طريق سرنگ آلوده
7. انتقال بصورت تصادفي ( آلودگي شغلي )

تاثیر مالاریا روی زنان باردار
در آفریقا، سالانه حدود 30 میلیون زن در مناطقی‌ که مالاریا شیوع دارد، باردار می‌شوند. در زنان باردار، ابتلا به مالاریا خطر جدی برای خود آنها و نوزادانشان محسوب می‌شود. به طوری‌ که هر ساله 200 هزار نوزاد تازه متولد شده بخاطر ابتلا به مالاریا در دوران بارداری مادر از بین می‌روند
. در واقع مستعد بودن به ابتلا به مالاریا در زمان بارداری، مصونیت زنان را نسبت به مالاریا کاهش داده و آنها را مستعد ابتلا به عفونت مالاریا و افزایش خطر ابتلا به آن، کم خونی شدید و حتی‌ مرگ می‌کنند. ابتلا به مالاریا در زنان باردار، برای‌ جنین هم خطرناک بوده و خطر سقط جنین‌های ناگهانی، تولد نوزادان مرده، زایمان پیش از موعد و تولد کودکان با وزن کم را بالا می‌برد. هر ساله بیماری مالاریا تنها در آفریقا علت مرگ حدود 10 هزار زن باردار و بیش از 200 هزار نوزاد محسوب می‌شود.

اقدامات پيشگيري كننده
1 - آموزش بهداشت به مردم به منظور شناساندن علائم ، راههاي انتقال و پيشگيري از بيماري به آنها .
2 - بيماريابي : جهت قطع زنجيره انتقال بيماري و پيداكردن سريع مخازن آلوده و درمان بموقع و كامل آن نقش مهمي دركنترل اين بيماري دارد .
3 - مبارزه با ناقل بيماري :

* جلوگيري از گزش توسط پشه آنوفل با اقدامات ذيل :
- خوابيدن در زير پشه بند در موقع شب .
- استفاده از توري مناسب براي پنجره ها و دربهاي خانه يا حداقل اتاقهاي كه افراد در شب در آنجا مي خوابند .
- استفاده از مواد دور كننده حشرات بر روي نقاط باز بدن .
- استفاده از حشره كشهاي خانگي بصورت اسپري يا تدخيني در محلهاي استراحت قبل از خواب

* - از بين بردن محلهاي تكثير پشه هاي آنوفل :
- از بين بردن و خشكاندن آبهاي راكد .
- جاري كردن و بحركت انداختن آبهاي راكد پر كردن بركه ها و گودالها
- استفاده از ماهيهاي لاروخوار و باسيلهاي لاروكش و لاروكشهاي شيميايي در داخل آبهاي كه ميتواند محل مناسبي جهت تخمگذاري پشه هاي آنوفل باشد .
- از بين بردن پشه هاي بالغ :استفاده از حشره كشهاي شيميايي طولاني اثر از جمله بايگون و آيكون بصورت سمپاشي ابقايي اماكن داخلي انساني و حيواني .

[pejuhesh234]

تشخيص مالاريا :

تنها راه کاهش درد و جلوگیری‌ از خطر مرگ در فرد مبتلا، تشخیص زودهنگام و درمان بیماری‌ است. درمان‌های دارویی که درخصوص درمان مالاریا مورد استفاده قرار می‌گیرند حتماً باید با توجه به نوع انگل عفونی ایجادکننده بیماری و توسط پزشک تجویز شود.
در موارد خفیف مالاریا، داروهای خوراکی‌ مورد استفاده قرار می‌گیرد.
در موارد شدید ابتلا به مالاریا که دارای‌ علائمی‌ چون هوشیاری نسبی یا گاهی کما، کم خونی ‌‌شدید، نارسایی کلیوی، ادم ریوی، نشانگان ایست تنفسی حاد، شوک، خونریزی ناگهانی، اسیدوز، وجود خون در ادرار، زردی و وجود انگل در خون است، از داروها و مایعات درون وریدی‌ استفاده می‌شود و گاهی‌ هم از ترکیبی از داروها برای‌ درمان استفاده می‌شود.
باز هم گوشزد می‌کنیم که این داروها حتماً باید تحت نظر پزشک مورد استفاده قرار گیرند تا احتمالاً فرد دچار عوارض احتمالی داروها نشود.درحال حاضر واکسن قطعی‌ برای‌ پیشگیری‌ از بروز بیماری‌ مالاریا وجود ندارد و واکسن‌هایی هم که در بازار وجود دارد اثرات پیشگیری‌کننده قوی به همراه ندارد، ولی‌ محققان در تلاشند که این واکسن را تهیه کنند.
به خاطر داشته باشید که تشخیص زودهنگام و تا حد امکان درمان فوری پس از بروز علائم می‌تواند مدت ابتلا به عفونت را کاهش داده و از عوارض بعدی مانند شدت یافتن بیماری و مرگ احتمالی جلوگیری‌ کند.
بايستي از هر فرد مشكوك به بيماري مالاريا بلا فاصله لام خوني محيطي تهيه و بعد از رنگ آميزي با گيمسا در زير ميكروسكوپ مورد مطالعه قرار داد. بايد دقت كرد ممكن است فردي انگل مالاريا را در خون خود داشته باشد ولي علايم واضحي را بروز ندهد.

درمان مالاريا :
يكي از اصول اوليه درمان مالاريا و عوارض آن تشخيص صحيح و سريع است كه در موارد خفيف بطور سرپائي و در موارد شديد به مراكز بهداشتي درماني بايد ارجاع داده شود .
و پروتكل درماني بر حسب شدت بيماري و نوع بيماري متفاوت است و داروهاي ضد مالاريا عبارتند از :

1 – كلروكين 2 – پريماكين 3 – كنين 4 - فانسيدار

[pejuhesh234]

تشخیص زود‌هنگام و درمان مناسب، 2عامل اساسی برای کنترل مالاریا هستند. درمان به‌موقع و مؤثر مالاریا می‌تواند دوره عفونت را کوتاه کرده و از ابتلا به عوارض بعدی و مرگ پیشگیری کند.
دسترسی به درمان مناسب، باعث می‌شود که بیماری به نحو مؤثرتری کنترل شود.
اگر درمان صحیحی اعمال نشود مالاریا می‌تواند سبب مرگ فرد مبتلا شود.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

عوارض جانبي QUININE:سردرد شديد،تحريك پذيري،كنفوزيون،هذيان،هيپو ترمي،تشنج،هيپو تانسيون،كلاپس قلبي،عروقي،راش ،خارش،فتوفوبي،تاري ديد،شب كوري،امليوپي ،اسكوتوما،دو بيني،ميدرياز،كاهش شنوايي،ديسترس اپي گاستر، اسهال،تهوع،استفراغ،انوري،انهدام توبولهاي كليه،انمي هموليتيك،ترومبو سيتوپني،اسم ،بر افرو ختگي،تب،ادم صورت،تنگي نفس،ورتيگو،
عوارض جانبی، تداخلات و احتیاطات
پریماکین فسفات Primaquine

1- عوارض شایع پریماکین شامل تحریکات گوارشی (تهوع، استفراغ و درد شکمی) و آنمی همولیتیک (با علائم ادرار تیره، درد معده یا پشت، بی اشتهایی و خستگی یا ضعف غیر عادی) است.
2- متهموگلوبینمی با علائم سیانوز، سرگیجه و خستگی یا ضعف غیر عادی شیوع کمتری داشته و لکوپنی بندرت ممکن است بروز کند.
3- در بیماران مبتلا به کمبود G6PD، ‌کمبود NADH متهموگلوبین ردوکتاز و کسانی که سابقه شخصی یا خانوادگی فاویسم دارند، پریماکین باید با احتیاط زیادی تجویز شود چون خطر بروز واکنش های همولیتیک با این دارو در چنین بیمارانی بیشتر است. قبل از شروع مصرف این دارو بایستی بیمار از نظر کمبود G6PD کنترل شود. همچنین در صورت تیره شدن بارز ادرار مصرف پریماکین باید قطع شود.
4- داروهای همولیتیک دیگر در مصرف توام با پریماکین خطر بروز همولیز را افزایش می دهند.
5- به منظور کاهش عوارض تحریک گوارشی بهتر است پریماکین همراه با غذا یا آنتی اسیدها مصرف شود.

عوارض جانبی کلروکین
اختلالات معدی – روده‌ای، سردرد، تشنج، اختلالات بینایی، بیرنگ شدن مو یا ریزش آن و واکنش‌های پوستی با مصرف این دارو گزارش شده‌است

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.