پديكو لوز (شپش)

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

عوارض ابتلا به شپش
مهمترين عوارض مبتلا به شپش عبارتند از:
1- خارش شديد پوست به علت تلقيح ماده بزاقي و مواد دفعي شپش به زير پوست فرد مبتلا
2- پوسته پوسته شدن و ضخيم شدن پوست بر اثر خاراندن مفرط
3- بروز عفونت‌هاي ثانويه ميكروبي (مثل زرد زخم) به دنبال خاراندن زياد پوست
4- افسردگي، پريشاني رواني و بي‌خوابي، خستگي عمومي
5- شپش تن، ناقل بيماريهايي همچون: تب راجعه، تيفوس همه‌گير و تب خندق مي‌باشد.

معمولا شخص شپش زده در اجتماع احساس حقارت و پستی می‏کند و حتی در برخی از افراد حساس وجود شپش در بدن سبب تحرکات روانی، افسردگی و بی خوابی می‏شود.

آلودگی به شپش را در میزبان اصطلاحا پدیکولوزیس (Pediculosis) می‏نامند که از آلودگیهای جلدی شایع در بین افرد کثیف و در فصل سرما و با پوشش زیاد و عدم امکان استحمام مرتب است.

شپش زدگی بیشتر در اماکن پرجمعیت و کثیف مانند محله فقرا، زندانها سربازخانه‏های دور افتاده و امثال آنها مشاهده می‏شود. نیش زدن و خونخواری مکرر شپش‏ها در میزبان (خصوصا در مورد شپش سر) موجب خارش شدید و مستمر و متعاقب آن موریختگی و همچنین ازدیاد حساسیت، التهابات جلدی، زخم و بالاخره عفونی شدن ثانویه زخم‏ها بوسیله باکتریها می‏شوند.

افرادی که به مدت طولانی مبتلا به پیدکولوزیس از نوع شپش تن بوده اند دچار هیپرپیگمانته و ضخیم شدن پوست همراه با آثار التیام‏های متعدد زخمهای جلدی هستند که کلا به این حالت بیماری ولگردان(Vagabond disease) می‏نامند. لک‏ها و واکنش‏های جلدی در پدیکولوزیس ناشی از تزریق مکرر بزاق شپش‏ها برای خوانخواری است.

یکی از عوارض ناشی از آلودگی به شپش سر، پیودرمای استرپتوککی یا زرد زخم (impetigo) است. به طوری که ذکر شده است، هر کجا زرد زخم پوست سر مشاهده شود باید بوجود شپش سر توجه نمود.

به طور کلی پدیکولوزیس تنها مربوط به کشورهای جهان سوم و فقیر نبوده، بلکه کشورهای صنعتی و پیشرفته را نیز شامل می‏شود، به طوری که به موجب برخی از گزارشات، شیوع شپش سر در میان کودکان آمریکائی بیش از سایر بیماریهای واگیردار است.

آلودگی پلک‏ها به شپش عانه گاهی سبب نوعی بلفاریت دردناک و سخت، خصوصا در کودکان می‏شود.

[pejuhesh234]

بیماری پدیکولوز
پديكولوز به معناي ابتلاي انسان به شپش مي‌باشد. شپش حشره كوچكي است كه به صورت انگل بر روي موها و لباس انسان زندگي مي‌كند. اين حشره پادار و رنگ سفيد مايل به خاكستري و فاقد بال مي‌باشد و از خون انسان تغذيه مي‌كند. به اين ترتيب كه از روي مو يا لباس به سطح پوست آمده، خون مي‌مكد. شپش بزاق خود را در محل گزش تزريق مي‌كند و خارش به وجود مي‌آيد.
شپش حشره‌اي است كه توليد مثل آن از طريق تخم‌گذاري است. به تخم شپش «رشك» مي‌گويند.
رشك بيضي شكل و سفيد رنگ و به اندازه ته سنجاق مي‌باشد و به درز لباس‌ها مي‌چسبد. تقريباً 7 تا 10 روز بعد يك نوزاد از تخم خارج مي‌گردد؛ اين نوزاد بايد هر چه سريعتر به تغذيه بپردازد، چون در غير اين صورت طي 24 ساعت خواهد مرد.
نوزاد متولد شده طي 2 تا 3 هفته و پس از 3 نوبت پوسته اندازي، به شپش بالغ تبديل مي‌گردد و شپش بالغ به توليد مثل مي‌پردازد. شپش ماده بالغ بارور شده طي 20 تا 30 روز 250 تا 300 عدد تخم مي‌گذارد و بعد از آن مي‌ميرد.
شپش انگل اجباری خارجی و خونخوار جوامع انسانی است که قدمت آن به دوران قبل از تاریخ بر می گردد . اگر چه در مناطق متعددی بهبود وضعیت بهداشتی ، اقتصادی و اجتماعی تاثیر بسزایی در کاهش آلودگی به شپش داشته است اما همچنان این انگل گستردگی جهانی دارد . این بیماری در محل های پر جمعیت و در زمان جنگ بعلت عدم توجه به بهداشت فردی ، بیشتر مشاهده می شود.
شپش در کودکان، بسیار شایعتر از بالغین بوده و در جنس مونث شایعتر از جنس مذکر می باشد. این حشره به دنبال تماسهای نزدیک بین فردی یا هنگامی که افراد خانواده در فصول سرد برای تامین گرما لباس های بیشتری می پوشند و بصورت دسته جمعی زندگی می کنند ، از شخصی به شخص دیگر انتقال می یابد . شپش به جامعه و یا طبقه اجتماعی خاصی نبوده و تمام افراد جامعه را ( بخصوص در اپیدمی ها) مبتلا می سازد . شپش پوست را می گزد و خون را خورده و ایجاد خارش و سوزش می نماید ، بدنبال خاراندن پوست عوارض گوناگونی مانند زرد زخم ایجاد می گردد.

شپش انواع مختلفي دارد و از ميان‌ آنها تنها انواع خاصي انسان را مبتلا مي‌كند. انواع ديگر اين حشره بيشتر در حيوانات آلودگي ايجاد مي‌كنند و تنها به طور اتفاقي ممكن است انسان را مبتلا كنند.
براساس محل درگيري مي‌توان انواع شپش را دسته‌بندي كرد:
سه نوع شپش انگل انسانی عبارتند از:
1 شپش سر Pediculosis humans capitis
2. شپش تن Pediculosis humans humans
3. شپش عانه Phthirus pubis crab lice
شپش تن و شپش سر، بسيار شبيه هم مي‌باشند با اين تفاوت كه شپش تن كوچكتر و شفاف‌‌تر از شپش سر است. شپش عانه، شكل كاملاً متفاوتي از شپش سر و بدن دارد؛ به طوري كه پهن‌تر، كوتاه‌تر و تيره‌تر از ساير انواع شپش است و شبيه خرچنگ مي‌باشد.
تخم شپش بوسیله شپش بالغ ماده بطور محکمی به پایه مو ( در مورد شپش سر و عانه ) و یا تار و پود لباس ( در مورد شپش تن) چسبیده و بصورت یک برآمدگی کوچک کروی و یا بیضی شکل بنام رشک تظاهرمی نماید پوست را سوراخ کرده و بزاق خویش را در زیر پوست تزریق نموده و با مکیدن خون، مواد زائد خویش را نیز دفع می نماید. این تلقیح مواد زائد و بزاق به زیر پوست منجر به ایجاد برآمدگی قرمز رنگ خارش داری می گردد.
شپش سر و رشک های آن معمولا در لابلای موها و بر روی پوست سر بخصوص در نواحی پشت گوش و سپس سر دیده می شود ولی در شرایط آلودگی شدید در تمام پوست سر و حتی محاسن و دیگر بخش های مودار بدن ممکن است دیده شود و رنگ آن سفید خاکستری است. شپش سر بیش از شپش عانه ولی کمتر از شپش تن قدرت تحرک دارد و لذا ساعت ها ممکن است دریک محل توقف و خونخواری نماید . این شپش خود را محکم به تار مو چسبانیده و به خونخواری ادامه می دهد و گاها بندرت نیز به مناطق کم موی بدن مهاجرت نموده ولی در ابرو و پلک تخم گذاری نمی نماید.

طريقه انتقال
الف ـ تماس مستقيم
ب ـ تماس غيرمستقيم
الف ـ تماس مستقيم
از راه مستقيم افراد آلوده با سالم ايجاد مي‌شود. تراكم جمعيت زمينه‌ساز بسيار مطلوبي براي انتقال مستقيم است. كودكان دبستاني كه سر خود را به يكديگر نزديك مي‌كنند به آساني آلوده مي‌شوند.الودگی به شپش از راه تماس مستقیم با فرد آلوده و یا یا وسائل شخصی مانند شانه سر، بروس، کلا، روسری، لباس زیر، حوله و امروزه از راه اسفنج گوشی‏های وسائل صوتی (Earphone) در مورد شپش زهار غالبا از طریق مقاربت جنسی و هم بستری انجام می‏گیرد.
ب ـ تماس غيرمستقيم
شپش مي‌تواند از راه لباس، برس كه توسط افراد آلوده استفاده شده به فرد سالم منتقل شود. آلودگي در كودكان و افرادي كه موهاي بلند دارند شايعتر است.

بيماريابي
در بيماريابي نكات زير قابل توجه است:
1- شپش سر عمدتاً در نواحي پشت گوش و پس سر زندگي كرده و تخم گذاري مي‌كند. در هنگام بيماريابي دقت به اين نكته كمك كننده است.
2- وجود غدد لنفاوي متورم و دردناك در نواحي پس سر و پشت گوش، يكي از علايم مهم بيماري است.
3- زرد زخم پوست سر به احتمال بسيار زياد ناشي از شپش سر مي‌باشد. هر مورد زرد زخم بايد از لحاظ شپش مورد بررسي قرار گيرد.
4- براي يافتن شپش تن حتماً بايد درز لباسها را بررسي كرد، چرا كه فقط در موارد آلودگي بسيار شديد است كه مي‌تواند شپش را بر روي تن يافت.
5- معلمان تاثير بسيار زيادي در بيماريابي ممتد و روزانه دارند. جلب همكاري معملمان، تاثير بسزايي در تشخيص بموقع و درمان سريع افراد مبتلا دارد.
6- ارتقا سطح آگاهي هاي بهداشتي خانواده‌ها، نقش بسزايي در تشخيص بموقع و درمان سريع افراد مبتلا دارد.
7- مهمترين اصل در مبارزه با شپش، رفع آلودگي از همه افراد خانواده است، به عبارت ديگر درمان دانش‌آموزان مبتلا بدون درمان همزمان خانواده‌اش، چندان مؤثر نمي‌باشند.
8- درمان فردي در شپش تاثير ندارد. اگر فردي مبتلا به شپش، با بهترين روشها نيز درمان گردد، ولي در كنار فردي مبتلا به شپش بنشيند يك تا دو هفته بعد مجدداً آلوده مي‌گردد، پس درمان بايد بصورت جمعي و همگاني باشد.

راههاي پيشگيري
1- آموزش به مردم در مورد شستشوي لباس و ملحفه در آب جوش به مدت 30 دقيقه، پهن كردن و خشك كردن آنها در آفتاب و اتو كردن درزهاي لباس براي از بردن شپش و رشك.
2- رعايت بهداشتي فردي (بخصوص استحمام مرتب و كوتاه كردن موي سر)
3- شانه كردن روزانه موهاي سر
4- تميز كردن همه روزه برس و شانه
5- شستشوي منظم لباسها، روسري، كلاه و ...
6- عدم استفاده از شانه،‌ برس و كلاه و روسري ديگران
7- پرهيز از تماس با اشياء و لباسهاي فرد آلوده
8- از بين بردن موهاي زائد بدن
9- كنترل روزانه موي سر و بازديد بدن (در صورت لزوم) دانش آموزان در مدرسه و ورزشگاهها
10- گزارش موارد آلوده مشاهده شده به نزديكترين مركز بهداشتي درماني
لازم به ذکر است که سویه‏هائی از شپش‏های مقاوم به DDT و لیندن، ازبرخی از نقاط جهان گزارش شده اند.

[pejuhesh234]

درمان
در درمان پدیکولوز بایستی چند نکته زیر را مد نظر داشت:

- به بیمار تاکید شود که از درمان بیش از حد و بی مورد خودداری کند(بسیار از بیماران یا فکر محکم کاری و اطمینان بیشتر، طول مدت و یا دفعات درمان را بطور سر خود افزایش می‏دهند.)

- کوتاه کردن موهای سر یا عانه(در آلودگی مربوطه) در درمان پدیکولوز موثر و کمک کننده بوده ولی الزامی‏نیست(در موارد شدید و نیز همه گیریهای اجتماعی، بهتر است انجام شود).

- کلیه افراد خانواده و در تماس بایستی مورد معاینه قرارگرفته و در صورت شک به آلودگی، درمان شوند.

- نیازی به ایزوله کردن بیماران وجود ندارد.

- کلیه لباسها و وسایل شخصی بهداشتی(ملافه‏ها، حوله و...) بایستی به مدت 2 تا 4 هفته داخل کیسه نایلون در بسته نگهداری شوند و یا اینکه به مدت 20 تا 30 دقیقه داخل آب جوشانده شوند.

- برای کنترل خارش از یک آنتی هیستامین(نظیر هیدروکسی زین) استفاده شود.

- در صورت وجود عفونت ثانویه، آنتی بیوتیک مناسب (دی کلوکساسیلین، سفالکسین یا اریترومایسین)تجویز شود.

- در تمامی‏موارد پدیکولوز (به جز پلک و مژه) بهتر است 7 تا 10 روز بعد، درمان تکرار شود.

الف) درمان پدیکولوز سر

1-shampoo:Gamma benzene hexachloride (GBH,Lindane, Kwell; 1%)

یک قاشق غذاخوری از شامپو را به مدت 4 تا 5 دقیقه برروی پوست مالیده و ماساژ داده و سپس شسته شود.

توجه: در پدیکولوژ سر، بهتر است داروی موضعی مصرفی تا پائین گردن (بجز صورت ) مالیده شود.

یا : ( جزو فارماکوپه ایران نیست Lotion: Matathion 0.5% (Prioderm;

بدون شستن سر، مقدار کافی از محلول فوق را روی پوست سر مالیده و اجازه داده شود تا خودبخود خشک شود. سپس 12 تا 24 ساعت بعد استحکام با شامپو معمولی صورت گیرد. اشکال این دارو بوی نامطلوب و اثرات تحریک موضعی است.

یا : Lotion: Permethrine 1%

بایستی بامالیدن مقدار کافی از محلول فوق(معمولا 25 تا 50 میلی لیتر)، پوست سر به مدت 10 دقیقه مرطوب نگه داشته شود و آنگاه شسته شود.

2-در مطالعه دکترShashindran 1978میلادی) و همکارانش دیده شد که تجویز کوتریموکسازول (قوص بالغین یک عدد هر 12 ساعت به مدت 3 روز)در درمان موارد شدید پدیکولوز سربسیار موثر است. اما چون دارو برروی تخم‏ها اثری ندارد، لذا بایستی 7 تا 10 روز بعد تکرار شود. مکانیسم اثر این دارو احتمالا از بین رفتن میکروبهای تولید کننده ویتامین ب در روده انگل است.

3-پوست سر را با سرکه ولرم(اسید استیک 3%) به مدت چند دقیقه ماساژ داده و آنگاه با استفاده از یک شانه دندانه ریز و ظریف موها شانه شود.

ب ) درمان پدیکولوزتنه:

از آنجائی که شپش تنه در درز لباس‏ها استقرار می‏یابد، لذا در اکثر موارد از بین بردن انگل و تخم موجود در لباس‏ها(جوشاندن یا داخل کیسه نایلون گذاشتن) کافی است. اما در مردان و نیز در موارد عود بیماری بهتر است از Lindane نیز استفاده نمود:

Lotion: GBH(Lindane;1%)

از گردن تا پوبیس مالیده و پس از 8 تا 12 ساعت شسته شود. از این روش می‏توان در پدیکولوز تنه اطفال نیز استفاده نمود، ولی بایستی از 3 تا 4 ساعت شسته شود.



ج)درمان پدیکولوز عانه: همانند پدیکولوز سر می‏باشد.

د) درمان پدیکولوز مژه و پلک

بوسیله سواب یا انگشتان و ازلین را روی 2 تا3 بار روی لبه پلک‏ها و مژه‏ها مالیده و تخم‏های شل کنده و جدا شود. این عمل بایستی تا 5 الی 7 روز ادامه یابد. از آنجائی که پدیکولوز مژه، ثانویه پدیکولوز عانه است، لذا بایستی درمان مربوطه نیز به اجرا گذاشته شود.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

عوارض جانبي LINDANE (GAMMA BENZENE Hexachloride):
تشنج-تحريك- درماتيت تماسي
عوارض جانبيCO-TRIMOXAZOLE:
سردرد- افسردگي- تشنج- توهم- اريتم مولتي فرم- سنردم استيون- جانسون- بثورات پوستي ژنراليزه- تهوع- استفراغ- اسهال- درد شكم- بي اشتهايي- اتوماتيت- تب- آنمي آپلاستيك-حساسيت به نور-درماتيت الفو ليتاتيو- تب دارويي- انافيلاكسي- بيماري سرم- كر يستالوري- هماتوري- نفروزتوكسيك همراه با آليگوري يا آنوري-
عوارض جانبي HYDROXYZINE HCl:
يبوست- تهوع- طعم تلخ در دهان- ابسه استريل- ارامش بيش از حد- سرگيجه- خواب الودگي- اتاكسي- اشكال در صحبت كردن- ضعف- سردرد- اضطراب- ترمور و تشنج در دوز هاي بالا-مشكلات دنداني- تحريك خشكي دهان-
عوارض جانبی آنتی بيوتيکها:
عمدتاً شامل ناراحتی های ملايم گوارشی ٬ تهوع ٬ اسهال يا مدفوع نرم است. بعضی آنتی بيوتيکها ممکن است باعث حساسيت به نور آفتاب شوند. کاهش بازده قلب , کاهش فشار خون , کاهش نسبی ضربان قلب , تضعيف عضله قلب . به همين دليل توصيه می شود که از مصرف خود سرانه داروها اجتناب نماييد . درصورت داشتن عوارض زير با پزشک تماس بگيريد:
استفراغ ، اسهال آبکی شديد، دردهای شکمی شديد، پلاکهای سفيد بر روی زبان ، وجود ترشح يا خارش واژن ( ناحيه تناسلی خانمها)
عوارض جانبيDOXYCYCLINE:
پرديكارديت-ترومبوفلبيت-راشهاي ماكولوپاپولاو اريتماتو-حساسيت به نور-افزايش پيگمانتاسيون- كهير- تغيير رنگ ناخنها و دندانها- زخمهاي دهاني- گلوسيت- ديسفاژي- بي اشتهايي- ديسترس اپي گاستريك- تهوع - استفراغ-اسهال-انترو كوليت-التهاب انوژنيتال-نفروتوكسيستي برگشت پذير(سندرم فانكوني)در اثر مصرف داروي تاريخ گذشته- نوتروپني-ائو زينوفيلي-افزايش حساسيت- عفونت ثانويه قارچي يا باكتريايي- در صورت ايجاد علائم مسموميت يا افزايش حساسيت يا عفونت ثانويه و يا اسهال شديد از مصرف دارو خوداري شود
عوارض جانبيERYTHROMYCIN :
شایع : درد شکمی ، کرامپ، تهوع، استفراغ ، اسهال ، خشکی دهان ، خارش پوست ، تحریک وریدی و ترومبوفلبیت با ترزیق وریدی . خطرناک : اختلال ریتم قلب (آریتمی) بطنی ، واکنش حساسیتی مهلک(آنافیلاکسی) ، حساسیت مفرط .

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.