ليكن پلان

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

علائم شايع
لیکن پلان معمولا با ضایعات برجسته بنفش رنگی که اغلب بسیار خارش دار هم هستند بروز میکند.
لیکن پلان در اشكال گوناگون ديده مي‌شود ودر افراد مختلف ممکن است به صور گوناگون تظاهر پیدا کند.
این بیماری هر نقطه ای از بدن را ممکن است درگیر کند اما معمولا بطور کلاسیک مچ دست و پا را درگیر میکند. گاه در محل خراش پوست ضایعات لیکن پلان ایجاد میشود که به این پدیده فنومن کوبنر میگویند.
علاوه بر اشكال گوناگون لیکن پلان، شدت آن نيز در افراد مختلف متفاوت است. ممكن است تنها ناحيه‌اي از مچ دست و پا درگير باشد و يا اينكه برعكس تقريباً تمام سطح پوست مبتلا باشد.

[pejuhesh234]

اصطلاحات بیماری:
(Lichen planus)

لیكن پلان بیماری التهابی پوستی - مخاطی است که با یك سری ضایعات پوستی و خارش شدید شناخته می شود . شایع ترین سن بروز 30 تا 60 سالگی می باشد. علت بیماری ناشناخته است. چندین علت را در این بیماری دخیل می دانند که اختلال ژنتیكی به صورت درگیری سیستم ایمنی بدن هسته اصلی این علل می باشد.
مناطق درگیر
پوست : انواع و اقسام ضایعات پوستی در این بیماری دیده می شود ، ولی شایع ترین آن به صورت پاپول یا برجستگی های بنفش رنگ است که در ابتدا قرمز هستند و بیشتر در مچ دست ، پایین ساق پا ، و روی ساعد به صورت قرینه دیده می شوند البته در جاهای دیگر بدن نیز می توانند دیده شوند.
مخاط : در داخل دهان به صورت لکه های سفید خاکستری و بنفش رنگ معمولاً بدون علامت و گاهی با ضایعات برجسته و در موارد نادر با زخم های سطحی دهان همراه با درد دیده می شوند .
حس خارش وقتی خفیف باشد تا حدی لذت بخش است ولی در موارد شدید بسیار رنج آور است به حدی که حتی شخص مبتلا را وادار به خودکشی می کند. خارش ممکن است منحصر به یک فرد باشد و یا در عده ای از افراد یک خانواده یا مدرسه و غیره پیدا شود.
ناخن: درگیری ناخن نیز در این بیماری دیده می شود که به صورت شکنندگی و حفره حفره شدن ناخن و ضخیم شدن صفحه ناخن و یک سری تغییرات دیگر دیده می شود.
مو: در این بیماری ریزش مو در فعالیت بیماری شایع است و در مواردی ریزش مو دائمی بوده و باعث کچلی دائمی می گردد .

علل
گاهی در اثر واکنش به یک داروی خاص مثل آنتی بیوتیک های سولفونامید یا داروهای ضد روماتیسمی دارای طلا، به وجود آید.
ممکن است ناشی از یک ویروس باشد.
لیکن پلان، درارتباط با استرس نیز است.
کرم‌ها یا پمادهای کورتونی برای کاهش التهاب و خارش تجویز می‌گردند. برای بهبود پخش شدن و نفوذ این داروها، آن‌ها را بلافاصله پس از حمام کردن استفاده کنید

خصوصیات ضایعات پوستی
رنگ: ابتدا قرمزند. ضایعات پیشرفته‌تر بنفش هستند. ضایعات درحال بهبودی، قهوه‌ای پررنگ می‌باشند.
سطح: براق، خشک همراه پوسته‌های چسبیده به ضایعه است. ممکن است در سطح ضایعات، خطوطی سفید یا خاکستری دیده شود.
اندازه: حدود نیم تا یک سانتیمتر است.
محل: بیشتر در ساعد، ساق پا، پشت دست‌ها و ناحیه تناسلی آقایان می‌تواند باشد.
بیشتر بیماران جهت خاراندن، ضایعات را می‌مالند و کمتر ممکن است که ضایعات را زخمی کنند و بنابراین ضایعات لیکن پلان معمولاً سالم می‌مانند. این از لحاظ تشخیصی می‌تواند به پزشک کمک نماید.

انواع ضایعات
ضایعات مخاطی، به اشکال مختلف می‌تواند بروز کند. اشکال شایع آن به صورت خطوط سفید شبکه‌ای در مخاط طرفی دهان و زخم‌های دهانی می‌باشد.
ضایعات شبکه‌ای، ناراحتی برای بیمار ایجاد نمی‌کند. اما کشف آن‌ها در معاینه می‌تواند به تشخیص بیماری کمک کند.
ضایعات دهانی، بسیار طولانی و مزمن بوده و با ناراحتی بسیاری برای بیمار همراهند.
گاهی ضایعات دهانی بدون ضایعات پوستی نیز رخ می‌دهد.

مناطق درگیر لیکن پلان
1- پوست : به وسیله برجستگی‌هایی به رنگ قرمز تیره مشخص می‌شود که می‌توانند خارش زیادی داشته باشند. در بعضی از موارد یک هاشور سفید دیده می‌شود. این ضایعات در هر جای بدن ممکن است دیده شوند، ولی روی مچ دست‌ها و مچ پاها بیشتر دیده می‌شوند.
ضایعات لیکن پلان روی ران‌ها معمولا ظاهر تیره تری دارند و ممکن است به شکل پچ های کلفت به خصوص روی ساق پاها دیده شوند.
در لیکن پلان نوع تاولی که مورد نادری است این ضایعات به شکل تاول دیده می‌شوند.
خیلی از موارد لیکن پلان در مدت 2 سال بهبود می‌یابند و سبب ایجاد لکه‌های قهوه‌ای رنگ در محل ضایعات می‌شوند که ممکن است به مرور زمان بدون درمان کمرنگ تر شوند.

2- دهان : این مشکل، در قسمت داخلی گونه‌ها دیده می‌شود، ولی می‌تواند زبان، لب‌ها و لثه را درگیر کند.
درمان لیکن پلان دهان مشکل‌تر است و دوره درگیری در آن طولانی‌تر از نوع پوستی است.
لیکن پلان دهانی، به صورت ضایعاتی با خطوط و نقاط سفید بروز می‌کند. اشکال شدیدتر لیکن پلان دهانی می‌تواند سبب ایجاد زخم‌های دردناکی در دهان شود که شبیه ضایعات قارچی یا عفونت باشد.

3- ناحیه تناسلی : این نوع کمتر دیده می‌شود. حدود یک پنجم زنان درگیر می‌شوند. مناطق قرمز یا زخم‌های باز، ایجاد درد به خصوص هنگام نزدیکی می‌کنند و نیاز به درمان دارند.

4- ناخن : بخش عمده تغییرات ناخن به علت آسیب بستر یا ریشه ناخن ایجاد می‌شود.
معمولا فقط چند ناخن دست یا پا درگیر می‌شود، ولی گاهی همه ناخن‌ها گرفتار می‌شوند.
تغییرات ناخن در لیکن پلان شامل ایجاد شیار طولی، جداشدن، نازک شدن ناخن و از دست دادن ناخن است

5- پوست سر: لیکن پلان می‌تواند قسمت‌های مودار مانند پوست سر را به شکل نادر درگیر کند. سبب ایجاد قرمزی، تحریک و ریزش مو می‌شود.

عوامل خطر
استرس
خستگی
مواجهه با داروها یا مواد شیمیایی

عوارض
ریزش مو
تخریب ناخن‌ها
پیدا شدن ضایعات جدید و برطرف شدن ضایعات قدیمی
در بیماران مبتلا به لیکن پلان دهانی، خطر سرطان دهان کمی بیشتر است.

رژیم غذایی
غذاهای تند و ادویه دار، مرکبات، فرآورده‌های گوجه فرنگی، نوشدنی های محتوی کافئین مثل قهوه، کولا و غذاهای ترد مثل نان تست و چیپس می‌توانند سبب تشدید لیکن پلان دهانی به خصوص در صورت وجود زخم‌های باز در دهان شوند.

نکات قابل توجه
از شستشو با آب سرد برای تخفیف خارش استفاده کنید.
کاهش استرس، به پیشگیری از عود ضایعات کمک می‌کند.
اگر لیکن پلان در اثر مصرف یک دارو ایجاد شده باشد، با پزشک خود در این باره مشورت کنید.

[pejuhesh234]

تشخیص
دیدن ظاهر ضایعات
بیوپسی پوست (نمونه‌ای از پوست، برداشته شده و در زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود).

درمان
استروییدهای موضعی و تزریقی داخل ضایعه
اگر ضایعات گسترده‌تر باشد، استرویید خوراکی استفاده می‌شود.
فتوتراپی
آنتی هیستامین‌ها به دلیل اثر تسکین بخشی جهت کنترل خارش تجویز می‌شوند.
کرم‌ها یا پمادهای کورتونی برای کاهش التهاب و خارش تجویز می‌گردند. برای بهبود پخش شدن و نفوذ این داروها، آن‌ها را بلافاصله پس از حمام کردن استفاده کنید.
قرص‌های کورتونی در موارد شدید بیماری تجویز می‌شود.

[pejuhesh234]

عواقب موردانتظار
علایم با درمان قابل کنترل است ، ولی این اختلال ماه ها تا سال ها طول می کشد. نسبت به ادامه درمان پایبند باشید حتی اگر نتایج آن ناامیدکننده بوده یا پاسخ درمانی آهسته باشد.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

عارضه‌های داروهای کورتون
1- پوکی استخوان: کورتون مانع فعالیت سلول‌هایی می‌شود که در استخوان‌سازی‌ و رسوب کلسیم در استخوان‌ها نقش دارند. از سوی دیگر از جذب کلسیم در روده جلوگیری می‌کند، در نتیجه کلسیم از استخوان‌ها برداشته می‌شود و به درون خون راه می‌یابد. این دو فرایند موجب پوکی‌استخوان می‌شود. در افرادی که از این داروها استفاده می‌کنند لازم است برای پیشگیری از بروز عوارض، مصرف لبنیات را در رژیم غذایی خود بگنجانند و درصورت نیاز از مکمل‌های کلسیم هم استفاده کنند.
2- چاقی: افزایش بی‌رویه اشتها از دیگر عارضه‌های جانبی کورتون است و به همین دلیل به کسانی که تحت درمان با کورتون قرار دارند توصیه می‌شود که غذاهای کم کالری مصرف کنند.
3- تورم: کورتون‌ها اغلب موجب دفع پتاسیم و جذب سدیم می‌شوند. مصرف نمک سدیم در این بیماران می‌تواند موجب تورم شدید شود. رژیم غذایی چنین فردی باید در حد امکان بدون نمک طعام باشد.
4- مشکلات چشمی: مصرف طولانی کورتون احتمال ابتلا به آب مروارید و گلوکوم (آب‌سیاه) را نیز زیاد می‌کند.
5- اختلال حافظه: مطالعات جدید نشان داده است با مصرف کورتون فعالیت‌های مربوط به حافظه دراز مدت مانند استعداد یادگیری، یادآوری سریع و یادآوری با تاخیر کاهش می‌یابد. بیشتر این فعالیت‌ها در طول 10 روز بعد از قطع دارو به حالت اول برمی‌گردد. اگر چه زمان بیشتری به‌طول می‌انجامد تا یادآوری سریع به حالت عادی برگردد.
6- قرمزی پوست: استفاده از پمادهای حاوی کورتون شاید به سرعت التهابات پوستی را درمان کند اما استفاده طولانی از آن موجب قرمزی پوست می‌شود. استفاده طولانی مدت از کورتون باعث نازک شدن پوست و گشاد شدن رگ‌های زیرپوست می‌شود که پیامد آن قرمزی پوست است
7- یکی از عوارض استفاده زیاد از کورتون‌ها افزایش میزان چربی است. این حالت به علاوه تورم بدن باعث پُف‌کردن فرد شده و علامتی به نام صورت ماه ایجاد می‌کند. البته صورت از لحاظ زیبایی مثل ماه نمی‌شود بلکه مثل ماه گرد می‌شود.
8- استفاده مکرر از کورتون باعث تحلیل رفتن عضلات می‌شود. به‌دلیل تخریب پروتئین‌های بدن، پروتئین غذایی فرد باید حتی‌الامکان بالا باشد

بیماری‌های ریوی به‌ویژه آسم در رشد کودک تأثیر منفی داشته و کودکانی که مبتلا به آسم هستند رشد کمتری نسبت به سایر کودکان دارند. بنابراین استفاده از داروهای کورتونی می‌تواند باعث کوتاه‌تر‌شدن قد کودک شود."
9- استفاده از مقادیر بالای کورتون موجب افزایش احتمال نوع خاصی از بی‌نظمی ضربان قلب که یکی از عوامل اصلی سکته مغزی است، می‌شود.
10- علاوه بر اینها استفاده از کورتون می‌تواند موجب سردرد، سرگیجه، عصبانیت، افسردگی،‌ هیجان‌پذیری، اختلال‌خواب، جوش غرور، رشد موهای زائد، ناراحتی معده، افزایش فشار خون، تاخیر در بهبود بیماری‌های عفونی و زخم‌ها، درد یا ضعف عضلانی، افزایش تعریق، تشنگی شدید، کبودشدگی غیرطبیعی و اختلال در قاعدگی زنان نیز بشود.

عوارض جانبي انتي هيستامين ها:
سردرد-خشكی دهان-خشكی بینی- سرگیجه- اضطراب- تپش قلب-گلودرد-در مردان مبتلا به بزرگی پروستات مصرف این داروها ممكن است اشكال در ادرار كردن را بدتر كند.احساس سنگینی بر روی قفسه سینه- این عوارض اغلب موقتی هستند و در طول درمان برطرف می شوند.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.

[pejuhesh234]

.