مبدل تقاویم

مولا علي (منه السلام) : آنكه تابش نوري از دانش نجوم را از حاملان قرآن فراگیرد، به ايمان و يقين خود افزوده است.


الآن به وقت مكه مكرمه: شب دوشنبه -  و به وقت کشور شما (United States) (بدون ساعت تابستانی)
تقویم آفرینش آدم میلادی محمدی هجری قمری عصر صاحب الأمر هجری شمسی
ایران
هجری شمسی
افغانستان
اسكندر ذوالقرنين تقويم عبري مسيحي گريگوري
سال
ماه
روز
محاسبه


 

 

*   در كلام وحي بر اهميت علم تقویم نجوم و تنجيم تأكيد گرديده است، و گذشته از وسيله بودن آن براى تدبر در آيات و نشانه الهي و معرفت بيشتر به حضرت وجه اللهي، بر فوايد آن در گستره هاى جغرافيا و جهت شناسي و تشخيص اوقات و گاهشناسي و تقويم، و معرفت مناسبات و نامناسبات احوال و اشخاص در امكنه و ازمان؛ اشاره شده است. از مواردي كه قرآن كريم راجع به كواكب و بروج و منازل و نيز علم گاهشماري و تقويم نجومي و نيز گاهشناسي و تشخيص وقايع از مواقع نجوم سخن فرموده؛ اين آيات شريفه است

* بروج دوازدگانه: وَلَقَدْ جَعَلْنَا فِي السَّمَاء بُرُوجاً وَزَيَّنَّاهَا لِلنَّاظِرِينَ. قرآن كريم سوره حجر آيه 16

* منازل 28 گانه و گاهشماري: هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَاء وَالْقَمَرَ نُوراً وَقَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُواْ عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسَابَ مَا خَلَقَ اللّهُ ذَلِكَ إِلاَّ بِالْحَقِّ يُفَصِّلُ الآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ. قرآن كريم سوره يونس آيه 5

* راهيابي در امور و مسير: وَعَلامَاتٍ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ. قرآن كريم سوره آيه نحل16

* گاهشناسي و تشخيص سرانجامها و وقايع: أَوَلَمْ يَنظُرُواْ فِي مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللّهُ مِن شَيْءٍ وَأَنْ عَسَى أَن يَكُونَ قَدِ اقْتَرَبَ أَجَلُهُمْ فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ. قرآن كريم سوره أعراف آيه 185

* هنگام شناسي و تشخيص احوال و رخدادها: فَنَظَرَ نَظْرَةً فِي النُّجُومِ فَقَالَ إِنِّي سَقِيمٌ. قرآن كريم سوره صافات آيه 88 و 89

*        در كلام خازنان وحي (عليهم السلام) بر اهميت جایگاه علم نجوم و تنجيم بسيار تأكيد شده، از آن جمله:

* حضرت رسول الله (صلى االله عليه وآله) فرموده اند: علم نجوم را فرا گيريد تا در تاريكي بيابان و دريا راهنمايتان باشد، علم نجوم علم حضرت آدم (عليه السلام) است. فرج المهموم بمعرفة علم النجوم، سيد بن طاووس ص 108 بحار الأنوار ج 55 ص254.

* حضرت مولا على (عليه السلام) فرموده اند: آنكه تابش نوري از دانش نجوم را از حاملان قرآن فراگيرد، به ايمان و يقين خود افزوده است. فرج المهموم بمعرفة علم النجوم، سيد بن طاووس ص 108 بحار الأنوار ج 55 ص254.

* حضرت مولا على (عليه السلام) فرموده اند: زنهار كه نجوم (تنجيم) را تكذيب كنيد، همانا اين علم از علوم مقام نبوت است. فرج المهموم بمعرفة علم النجوم، سيد بن طاووس ص 108 بحار الأنوار ج 55 ص254.

*حضرت امام باقر (عليه السلام) فرموده اند: قد كان علم نبوة نوح (عليه السلام) بالنجوم. يعنى علم نبوت حضرت نوح  (عليه السلام) با دانش نجوم (آميخته) بود. فرج المهموم بمعرفة علم النجوم، سيد بن طاووس ص 108 بحار الأنوار ج 55 ص254. قال السيد بن طاوس: قد تضمن هذا الحديث أن نبوة نوح عرفها من كان عارفا بالنجوم و طريقها فكان في علم النجوم دلالة على نبوته و منواة لحجته.

* حضرت امام موساى كاظم (عليه السلام) را؛ هارون (لعين) احضار و بازجويي كرد كه: مردم درباره شما اولاد فاطمه (عليهم السلام) گزارش كرده اند كه: با علم نجوم (تنجيم) ارتباط داشته و آگاهي شما از آن خيلي خوب است! در حاليكه فقهاى عاميان مي گويند كه پيامبر (صلى االله عليه وآله) فرموده ..اگر سخن از نجوم شد سكوت كنيد؟ و امير المؤمنين علي (عليه السلام) داناترين خلايق به علم نجوم بوده، و فرزندان و ذريه او (كه شيعيان قائل به امامتشان بوده اند) به اين علم آگاه بوده اند؟ حضرت امام كاظم (عليه السلام) در پاسخ فرمودند: اين حديث (كه به پیامبر (صلى االله عليه وآله) از قول عاميان نسبت دادي) حديث ضعيفي است و در سند آن طعن و خدشه است، و حال آنكه خداوند متعال (علم) نجوم را ستايش نموده، و اگر علم نجوم صحيح نبود خداوند آنرا نمي ستود. و انبياى الهي (عليهم السلام) به آن آگاه بوده اند، و هر آينه خداوند متعال درباره حضرت ابراهيم خليل الرحمان (عليه السلام) فرموده است: وَكَذَلِكَ نُرِي إِبْرَاهِيمَ مَلَكُوتَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَلِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ، (يعني: ما اينگونه ملكوت آسمانها و زمين را به ابراهيم مي نمايانيم تا از صاحبان يقين باشد) و خداوند در جاى ديگر قرآن درباره حضرت ابراهيم (عليه السلام) مي فرمايد: فَنَظَرَ نَظْرَةً فِي النُّجُومِ فَقَالَ إِنِّي سَقِيمٌ، (يعني: او نگاهي به (وضعيت) نجوم كرد و گفت من بيمار مي شوم) امام كاظم (عليه السلام) فرمودند: اگر او عالم به علم نجوم نبود در آن تأمل و تدبر نمي كرد، و نمي گفت كه من بيمار مي شوم، و حضرت ادريس (عليه السلام) داناترين اهل زمانش به علم نجوم بود، و خداوند تعالى به جايگاه و مواضع نجوم قسم ياد نموده است، و خداوند خود اين سوگند را اين چنين توصيف كرده است كه: وَإِنَّهُ لَقَسَمٌ لَّوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ، (يعني: اين سوگندي بس سترگ است)، و در جاى ديگر فرموده است: فَالْمُدَبِّرَاتِ أَمْراً، و اراده فرموده است از آنها (مدبرات) دوازده برج و هفت سياره و آنچه در شب و روز به امر الهي آشكار مي گردد، و پس از علم قرآن؛ هيچ علمي شريفتر از علم نجوم نيست، و اين علم انبيا و اوصيا و وارثان انبياست، آنانكه خداوند عزوجل درباره شان فرموده: وَعَلامَاتٍ وَبِالنَّجْمِ هُمْ يَهْتَدُونَ، (يعني: و نشانه هايي است و آنها بوسيله ستارگان راهيابي مي نمايند)، آنگاه حضرت امام كاظم (عليه السلام) فرمود: و ما اين علم را مي دانيم و منكر آن نيستيم ولى سخن از آن نمي گوييم. هارون به حضرتش گفت: اى موسى تو را به خدا سوگند، كه اين دانش را نزد جاهلان و عوام ناس آشكار نكني، تا اينكه بر عليه تو سخن بد نگويند، و دريغ بدار اين علم را از عوام، و اين علم را بپوشان، و به حرم جدّت (صلى االله عليه وآله) بازگرد. آنگاه هارون گفت: يك سؤال باقي ماند، تو را بخدا مرا به آن آگاهساز، حضرت امام كاظم (عليه السلام) فرمودند: بپرس، هارون گفت: تو را به حق قبر و منبر (رسول الله صلى االله عليه وآله) و بحق خويشي و نزديكيت به رسول الله (صلى االله عليه وآله) سوگند، مرا خبرده كه آيا تو قبل از من مي ميري؟ يا من قبل از تو مي ميرم؟ چون تو اين مطلب را از نجوم مطلعي، حضرت امام موساى كاظم (عليه السلام) فرمودند: مرا امان بده تا به تو خبر دهم، هارون گفت: در اماني، حضرت (عليه السلام) فرمودند: من پيش از تو مي ميرم، و من هيچ گاه دروغ نگفته و نمي گويم، و وفات من نزديك است. قرآن كريم سوره أنعام آيه 75، سوره صافات آيه 88 و 89، سوره واقعة آيه 76، سوره نازعات آيه 5، سوره نحل آيه 16، فرج المهموم سيد بن طاووس ص 108 بحار الأنوار ج 58 ص254.

* از حضرت امام رضا (عليه السلام)؛ مأمون ملعون درباره علم نجوم (تنجيم) پرسيد؟ حضرت (عليه السلام) فرمودند: اين علمي است كه در اصلش صحيح است، و اول كسي كه در دانش نجوم سخن گفته؛ ادريس (عليه السلام) است، و ذوالقرنين در آن ماهر بوده است، و اصل اين علم از جانب خداوند متعال است، و اين علم از علوم انبياست، و بدلايلي به آنها اختصاص داشته است، و منجمين از دقايق اين علم مطلع نيستند، پس حق را با دروغ آميختند. فرج المهموم سيد بن طاووس ص 108 بحار الأنوار ج 58 ص254.

*  از اين رو؛ علم نجوم از علوم الهي و از مواريث انبيا و اوصياي الهي (عليهم السلام) بوده؛ و پايه های راستين و مايه هاي ناب اين علوم بوسيله ايشان تعليم بشر گردیده است، و خداوند برخي از احكام و شرايع الهي را مرتبط  با اين علوم و در گرو آنها مقرر فرموده است.

پژوهشكده نجوم و تنجيم بنياد حيات اعلى با هدايت و نظارت و مساعدت دار المعارف الإلهيّة به اين دانشهاى الهي اهتمام داشته؛ و در تدوين آنها از كلام وحى و خازنان وحي (عليهم السلام) استمداد جسته، و با بكاربردن تحقيقات بزرگان اين علوم در طول تاريخ و نيز آخرين دستاوردهاى علمي مراكز معتبر بين المللي امروز، آنها را ارائه مي دهد.

 

انسان و گاه شماري كوتاه و بلند

انسان از آغاز گذر زمان را در رؤيت بصري خود با حركت اجرام آسماني نسبت به زمين مي سنجيده است، ساعت و وقت خود را با حركت خورشيد در آسمان و سايه اشياء در زمين، اندازه كيري كرده است. گذر روز و شب را با طلوع و غروب خورشيد، شناخته است. با ملاحظه وضعيت شكل ماه و اهله قمر در آسمان؛ تقويم ماهانه خود را ساخته است،

 

در كذر ماهها و عبور فصول مختلف سال و تكرار اين فصول تقويم سالانه شمسي خود را طراز نموده است، ميان دو طلوع متوالي ستاره شعراي يماني همزمان با خورشيد؛ 25636/ 365 روز يا حدود 365 روز و 5 ساعت و 28 دقيقه و 23 ثانيه طول مي كشد؛ و اين اساس تقويم سالانه نجومي بشر بوده است. ستاره شعراي يماني (شباهنگ) درخشنده ترين ستاره آسمان مي باشد. و با نشان نمودن وقايع مهم و مبدأ قرار دادن آن؛ شمارش كلان گذشت سالها را حساب و تقويم تاريخ خود را معين نموده است.

 

تقويم جهاني جامع

* مجموعه دانشهاي نجوم قديم انواع و رشته هاى كوناكوني داشته است كه امروزه هر يك از اين رشته ها خود رشته هاى تخصصي جداگانه اى دارد، در گذشته بخشهاى عمده علم نجوم عبارت بوده اند از: علوم فلكي، علوم تنجيم و اختيارات، علوم هيئت و تقويم، كه به اصطلاح زبان فارسي: ستاره شناسي، گاهشناسي و هنگام شناسي، و گاهشماري و تقويم نويسي؛ ناميده مي شده است. تقويم و گاه شماري بر اساس رصد دقيق كواكب و اجرام آسماني و ثبت دقيق حساب ماه و سال استوار است.

* با توجه به رواج تقاويم مختلف در ميان ملل جهان و كاربرد برخي از روشهاى محاسباتي در ميان مراكز علمي جديد، داشتن تقويمي جامع كه ضمن ارائه انواع تقاويم مهم جهان و روشهاى محاسباتي زمان؛ قابليت تبديل تواريخ و نتايج محاسباتي به يكديگر را نيز داشته باشد، ارزش بسياري دارد.

* در اين نرم افزار يك تقويم جامع كه مشتمل بر مهمترين تقاويم جهان است ارائه مي گردد ، اين تقويم بطور خودكار توانايي تبديل تواريخ مختلف را به يكديكر نيز دارا مي باشد. روش بكاركَيري اين نرم افزار بسيار آسان بوده و تنها كافي است در يكي از پنجره هاى تقويمي يا محاسباتي؛ تاريخي را بر اساس يكي از تقاويم و روشهاى محاسباتي وارد نمائيد، با فشردن دكمه محاسبه؛ فورا معادل آن تاريخ را از تمام تقاويم و روشهاى محاسباتي ديگر؛ در بنجره هاى مربوطه اش مي يابيد. لذا با اين نرم افزار و برنامه مبدل بين تقاويم و روشهاى محاسباتي متعدد؛ يك تقويم جهاني جامع و خودكار را دارا هستيم.

منابع تقويم جهاني: پايه ها و ريشه هاي علمي اين تقويم جامع از تعاليم مكتب وحي سرچشمه گرفته، و محاسبات آن با ملاحظه معتبرترين منابع نجومي و تقويمي كهن و مراجع بين المللي پيشرفته امروز تدوين و طراحي شده است، كه به برخي از آنها در بخش مراجع و منابع اشاره شده است.

 

تقويم قمري

در نجوم؛ اصطلاح ماه به دوره اى اطلاق مي شود كه اساس آن حركت ماه باشد.

يك ماه قمري؛ مدت زماني است كه در آن دوره اهله ماه طي مي شود، اين دوره كه بر اساس يك دور كامل اهله قمر است به نام هلالي نيز معروف است.

طول مدت يك ماه قمري بطور متوسط 5/29 روز است. رصد ماه در تعداد زيادي از ماههاى قمري متوالي؛ موجب شده است كه طول متوسط يك ماه قمري دقيقا تعيين گردد، طول مدت متوسط بدست آمده براى يك ماه قمري (53059/29) روز عرفي و يا 29 روز و 12 ساعت و 44 دقيقه و 78/2 ثانيه است. اين طول مدت در خيلي از تقويمها بكار گرفته شده است. اندازه يك ماه قمري نسبت به طول مدت متوسط ممكن است تا 29 روز و  13 ساعت تغيير كند.

تقويم قمري: قديمي ترين نوع تقويم و متداولترين آن در قديم؛ تقويم قمري است. در اين تقويم؛ ماه عرفي تقريبا همان ماه قمري واقعي؛ و اولين روز هر ماه عرفي تقريبا روزي است كه هلال ماه نو؛ آشكار مي شود، يكي از نكات رواج تقويم قمري؛ عدم نياز به دانشي براى محاسبه زمان و حفظ تاريخ است؛ چه اينكه حتى يك شخص بيسواد كه قادر به خواندن تقويم نباشد نيز به سادگي از روي اهله قمر مي تواند با تقريب خوبي تاريخ روز در ماه را بداند.

تقويم شمسي رصدقمري: يك نوع تقويم قمري است كه با رصد وجوه و اشكال ماه مرتبط بوده و بدينوسيله معين مى شود، با اين تقويم هر كسى از دانشمند تا فرد عادى مى تواند با نكٌاه به آسمان متوجه شود كه شب چندم ماه است، كاربرد همكانى اين نوع تقويم و نياز عموم به آن؛ ضرورت نشر آنرا ايجاب مى كرد، ولذا پژوهشكده نجوم و تنجيم بنياد حيات اعلى تهيه و عرضه تقويم رصدى قمرى را مدّ نظر داشته و آنرا بطور جداگانه و نيز ضمن برخى تقاويم خود منتشر نموده است.

براي دريافت آن به منجم تقويم شمسي رصدقمري در پایگاه اينترنتي علوم نجوم كهن و اسلامي بنياد حيات اعلى مراجعه نماييد:

http://aelaa.net/Fa/Nojum.aspx

 

روش استخراج صحيح ايام ماههاى قمرى

×        براي تعيين اوايل ماههاى قمرى دو روش در تقاويم نجومى بكار مى رود:

1- تقويم هلالى است كه با محاسبه نجومي امكان رؤيت هلال و هنگام رؤيت آن پيش بيني مي شود، اين روش در تقويمهاى متداول ميان عامه ي مردم شايع است، ولي از آنجا كه در شرع شريف ملاك براى تعيين اول ماه قمرى؛ رؤيت خود هلال بطور همگانى است، و بنا بر نظر فقهى غالب فقها در همه ى مذاهب اسلامي؛ محاسبه نجومى هنگام رؤيت هلال؛ جايگزين رؤيت بصري هلال (بطور عملي) نبوده و حجت شرعى نمي باشد، لذا اين روش (پيش بيني هنگام رؤيت) در اين گونه از تقاويم؛ بطور مستقل مورد پذيرش نبوده؛ و به آن اعتنا نمى شود. به خصوص آنكه بسياري از اوقات مطابقت با رؤيت بصري نداشته بلكه مخالفت نيز دارد.

2-  تقويم حسابي روش ديگر در تعيين اوايل ماههاى قمري است كه در قالب تقاويم نجومي معتبر بكار مى رود، اين روش دخالتي در امر رؤيت ننموده و صرفا اول ماه را با محاسبه ي نجومي بسيار دقيق اعلام مى كند، در كلام خازنان وحي (عليهم السلام) نيز در هنگام عدم وقوع رؤيت همگانى هلال؛ و وجود اختلاف ميان مردم، قواعدى بسيار دقيق براي برطرف شدن حيرت اهل ايمان تعليم فرموده اند، كه همكي از اين قسم محسوب مي گردد، ما در اين تقويم براى تعيين اوايل ماههاى قمرى از همين قواعد علمي آموخته از حضرات معصومين (عليهم السلام) استمداد جسته ايم.

آزمايش دقت تقاويم: از آنجا كه رؤيت هلال در شب اول ماه قمرى در طول تاريخ نوعا مواجه با شكل بوده و بالطبع اول ماه اختلافى مي شده است، ولي در شبهاى مهتاب (13 و 14 و 15) مشكل رؤيت وجود نداشته و به خوبى ماه آشكار و نمايان بوده؛ و تفاوت اين شبها با يكديگر از نظر ناتمام و تمام بودن ماه بسيار واضح، و تفاوت ساعت طلوع هر يك از اين شبها روش آسان و دقيقي براى تعيين عمر ماه است، لذا آشكارترين راه تشخيص صحت و دقت تقاويم در تعيين اول ماه؛ رصد اين شبها و مقايسه نتيجه آن است. شايان ذكر است كه استخراج اين تقويم در طول ماههاى سالهاى مختلف با نتيجه رصد اين شبها مطابقت داشته است.

روش استخراج ايام قمري در اين تقويم: سال قمري شامل 12 ماه به طور متناوب 29 و 30 روزه است در سال كبيسه ي آن، ماه ذيحجه 29 روزه به 30روز تبديل مي شود. سالهاي كبيسه يك دوره 30 ساله دارند و  11 سال آن كبيسه مي باشد، منجمين به روشهاي متعددي اين سالها را تعيين نموده اند، كه در برخي سالها متفاوت هستند، مبناي بركزيده تقاويم حيات اعلى بر كبيسه نمودن سالهاي  2، 5، 7، 10، 13، 15 ، 18، 21، 24، 26، 29 مي باشد، اين مبنا معتبرترين روش كبيسه در تاريخ علم نجوم كهن و اسلامي است، و بزركاني جون جناب خواجه نصيرالدين طوسي (كه افزون بر دانش نجوم؛ در علوم ديني فلسفه و كلام و تفسير و حديث و فقه نيز متمكن بوده اند) به اين نوع كبيسه ملتزم بوده اند،  مهمتر از آن؛ اين نوع كبيسه با قواعد مأثور از حضرات معصومين (عليهم السلام) موافقت دارد، همجنين تقويم قمري حاصله از اين روش كبيسه با رصد بصري ماه در وضعيت بدر (شب چهاردهم) بيشتر مطابق مي باشد. شروع ايام ماه قمري از غروب آفتاب در نظر گرفته مي شود ، در تقويم قمري ماهها نسبت به فصول تغيير مي كنند چون تقويم قمري مبتني بر حركت قمر و سير آن مي باشد، نه با خورشيد. در هر سال خورشيدي جديد؛ ماه قمري 11 روز زودتر نسبت به سال خورشيدي شروع مي شود.

ايام محاق يا تحت الشعاع: وقتي فاصله ماه با خورشيد كمتر از 12 درجه است؛ ديكر ماه قابل رؤيت نمي باشد و تحت الشعاع نور خورشيد قرار مي كَيرد، در ماههاي 30 روزه؛ 3 روز آخر ماه، و در ماههاي 29 روزه؛ 2 روز آخر ماه، ايام تحت الشعاع مي باشد كه تولد ماه (به تعبير نجوم جديد) نيز در اين ايام صورت مي كَيرد .

امتيازات تقويم جهاني جامع بر دیگر تقاويم: افزون بر تنوع تواريخ و امكان تبديل تواريخ مورد نياز در برنامه هاى ديني و علمي؛ اين تقويم طبق حساب كبيسه صحيح استخراج و برنامه نويسي شده است. همجنين فاقد اشكالات برنامه هاى تبديل تاريخ در محاسبه كبيسه ها در سالهاي قبل هجرت مي باشد، همينطور اشكالات مبدلهاي دیگر را فاقد است مانند اينكه: در محاسبه سالهاى قبل هجرت در نرم افزارهاي تبديل تاريخ اشتباه شايعي وجود دارد، كه سبب خطاي در محاسبه مي شود، در برنامه نويسي آن نرم افزارهاى تبديل تاريخ؛ سال قبل از يكم هجرت را سال صفر (0) منظور كرده اند؛ و سال دوم قبل هجرت را سال (1-) حساب نموده اند، در حالي كه بايد سال قبل از يكم هجرت؛ سال (1-) لحاظ شده باشد، در برنامه تقويم جهاني جامع به اين نكته مهم توجه شده و بطور صحيح برنامه نويسي شده است.  

 

سرآغاز تاريخ بشريت امروز: آفرينش حضرت آدم ابو البشر (عليه السّلام)

تاریخ

   

سال آفرينش حضرت آدم (عليه السّلام): ديرينه ترين هنگام در تقويم بني آدم بلكه اولين واقعه در تاريخ بشر امروزي همانا آفرينش حضرت آدم ابو البشر عليه السلام ميباشد لذا ضمن مبنا بودن تاریخ هجری؛ يادآوري تاريخ هنگام آفرینش آدم؛ براي ما فرزندان او و به ويژه در يك تقويم الهي بسيار بجا و شايسته بوده بلكه كهنترين سرآغاز تقويم بشر است، هرچند در فاصله زماني حضرت آدم عليه السلام و نيز مقدار عمر شريفش اختلاف نظر وجود دارد، ولي ما كهنترين تاريخ را از كلام خازنان وحي عليهم السلام برگرفته ايم.

بنا بر نقل جناب سيد ابن طاووس از صحف حضرت ادريس عليه السلام: از ابتداي آفرينش جناب آدم صفي الله عليه السلام و سرشتن خميره و طينتش تا ابتداي دميدن روح در او : 120 سال و از هنگام دميدن جان تا هنگام وفاتش : 1030 سال فاصله بوده است و بنا بر روايت جناب فضل ابن شاذان (از ياران چهار امام؛ هشتم تا يازدهم عليهم السلام) فاصله وفات حضرت آدم تا هنگام ولادت حضرت پیامبر صلى الله عليه وآله 9900 سال مي باشد .(120+1030+53+ تاريخ هجري قمري= سال گذشته از آفرينش آدم عليه السلام) طبق تعالیم مکتب وحی در شروع سال اهل حق از ماه مبارك رمضان، آغاز اين سال نیز از ماه مبارك رمضان محاسبه شده است.  

تذكر: موضوع آفرينش حضرت آدم عليه السلام و نسل او كه انسان امروزين هستند نبايد با دورهاي مختلف قبلي انواع بشرنماها (كه در دورانهايي قبل از حضرت آدم بوده و منقرض شده اند) اشتباه و مخلوط بشود، اين گونه هاي بشرنما از نظر درك و عقل توانايي بشر امروزي را نداشته اند،  و به عبارتي ممكن است بشر بوده باشند؛ ولي آدم نبوده اند! نتيجه تحقيقات دانشمندان جديد نيز سابقه بشر امروزي را بيش از تاريخ مزبور نمي داند.

 

سال ميلادي محمّدي (صلّى الله عليه و آله وسلّم)

تاریخ

   

سال ميلادي محمّدي (صلّى الله عليه و آله وسلّم):
(تاريخ هجرت + 53 سال عمر حضرت در وقت هجرت = تاريخ ميلادي محمدي صلى الله عليه و آله)

یكي از شرمندگيهاي مسلمانان كشورهاى عربي اين است كه: دولتهايشان تاريخ مسيحي را تاريخ رسمي آن كشورهاى اسلامي قرار داده اند، رواج تاريخ ميلادي مسيحي و ذكر آن در تقاويم امروز مسلمين؛ ما را بر آن داشت تا ضمن مبنا بودن تاریخ هجری؛ براي ارتقاي آگاهي اهل ايمان و حفظ اهميت ميلاد حضرت پیامبر (صلى الله عليه و آله)؛ اين تاريخ را نيز در تقاويم بنياد حيات اعلى ملاحظه كنيم.

اميداوريم دول عربي كه مردم كشورهايشان مسلمان هستند به خود آمده و تقويم مسيحي بكار نبرده، و اگر مي خواهند تقويمشان ميلادي باشد، ميلادي محمدي را تقويم رسمي قرار دهند، و اگر مي خواهند شمسي باشد، نوع شمسي آنرا استفاده كنند. (هداهم الله إلى دين الإسلام وصراطه المستقيم). طبق شروع تاريخ متداول هجري از ماه محرم، شروع اين سال (ميلادي محمدي) نيز از ماه محرم محاسبه شده است.

 

تقويم هجري قمري

تاريخ    
روز هفته
شماره روز در سال:    شماره هفته:  

   

تقويم هجري : با مبدأ هجرت حضرت رسول الله (صلى الله عليه وآله)

مبدأ تاريخي اين تقويم، سال هجرت حضرت رسول الله (صلي الله عليه و آله) مي باشد. ولذا به تاريخ هجري ناميده شده، و با علائم اختصاري (هـ . ق) در تقويم هجري قمري و علامت اختصاري (هـ . ش) در تقويم هجري شمسي مشخص مي كردد.

تأسيس اين تقويم و شروع رسمي تاريخ اسلامي سالها پس از رحلت پيامبر (صلي الله عليه و آله) اتفاق افتاد، وقتي حاكم زمان در نوشتن نامه مهم رسمي متحير بود كه چه تاريخي بنويسد، و از روي ناداني قصد داشت تقويم كافران را بكار گیرد، حضرت مولا علي (علیه السلام) به او تفهيم كردند كه: زيبنده نيست كه تقويم و تاريخ بيگانه بكار بري! و چون از نوع مبدأ تاريخ اسلامي پرسيد؟ حضرتش به او مبدأ قراردادن هجرت پیامبر (صلي الله عليه و آله) را تعليم كردند، و اين چند جهت داشت: اگر مبدأ ولادت يا بعثت پيامبر (صلي الله عليه و آله) را معين مي كردند بسياري از افراد جريان حاكم آنروز كساني بودند كه متأخر از بعثت و هجرت؛ بلكه همين اواخر و در فتح مكه اظهار اسلام كرده بودند، ولذا اين مبدأ تاريخ همواره يادآور امتناع و تأخيرشان از اسلام بود، و قطعا با مبدأ قرار گرفتن تاريخ ولادت يا بعثت؛ دير يا زود مخالفت مي كردند و موضوع مبدأ تاريخي تقويم اسلامي دستخوش تصرفات اينها مي گرديد، و از طرف ديگر: چون با هجرت به مدينه شروع جامعه و دولت اسلامي اتفاق مي افتاد؛ و آن نامه هم يك نوع مكاتبه رسمي و دولتي محسوب مي شد، لذا اين تعليم حضرت مولا (علیه السلام) بكارگرفته شد؛ و از آن روز تا به حال تقويم اسلامي با مبدأ هجري در ميان همه مسلمانان متداول بوده است.

 

انتظارشمار: تاريخ عصر حضرت صاحب الزمان محمّد بن الحسن المهدي (منه السّلام)

تاریخ

   

عصر حضرت صاحب الأمر (منه السّلام): از آنجا كه وجهه الهي همه اهل حق حضرت مولا صاحب الأمر (منه السلام) بوده و ما اهل آخر الزمان در عصر اين امام و حجت الهي بسر مي بريم لذا براي پاسداشت اين ارزش و حفظ توجه لازم به اين امر مبدأ تاريخ شروع دوره امامت حضرتش 0 26 هجري) كه سرآغاز  عصر آن حضرت است را نيز در تقويم لحاظ كرده ايم (تاريخ هجرت – 260 = تاريخ عصر حضرت امام زمان منه السلام). طبق مبناي اهل بيت عليهم السلام در شروع سال اهل حق از ماه مبارك رمضان، آغاز اين سال از ماه مبارك رمضان محاسبه شده است.

 

تقويم شمسى (بروج 12 گانه)

تاریخ:      
دايرة البروج

تقويم شمسي: يك نوع گاهشماري است كه بر سال شمسي يا فصلي يا برجي يا اعتدالي مبتني است، كه فاصله بين دو عبور بيابي خورشيد بر دايرة البروج از نقطه اعتدال بهاري مي باشد، و تقريبا 24220/365 روز يا 365 روز و 5 ساعت و 48 دقيقه و 08/46 ثانيه به طول مي انجامد.

گاهشماري خورشيدي همانند گاهشماري قمري و نجومي مورد اشاره و تعليم مكتب وحي بوده و در كلام وحي و قرآن كريم نيز مطرح مي باشد،

در كتاب خداوند متعال؛ خورشيد و ماه و نجوم را وسيله حساب زمان و تاريخ شمرده است، مدت مكث اصحاب كهف را ابتدا با سال شمسي يا نجومي بيان فرموده؛ سبس معادل قمري آنرا ذكر مي نمايد، ولبثوا في كهفهم ثلاث مأة سنين، وازدادوا تسعا، (كهف 24)، مدت اقامت خواب گونه اصحاب كهف در غار؛ سيصد سال نجومي و شمسي يا سيصد و نه سال قمري بوده است.

سال شمسي: پهنه آسماني كه محل جولان و حركت خورشيد و ساير كرات (در رصد ناظر زميني) است را فلك مي نامند، اين پهنه آسماني 360 درجه در شمارش جزئي؛ به 12 قسمت مساوي (30 درجه) تقسيم شده و هر كدام را يك برج فلكي مي نامند.

اصطلاح برج برگرفته از تعاليم مكتب وحي است، در كلام وحي قرآن كريم سوره اى به نام بروج داريم، كه اولين مطلب مطرح شده در اين سوره؛ اين موضوع است كه: آسمان بروج دارد، والسماء ذات البروج.

در اين تصاوير حركت خورشيد در دايرة البروج از ديد ناظر زميني نشان داده شده است.

تقويم بروج شمسي: مسير حركت خورشيد در آسمان كره زمين و نوار دائري وقوع كسوف با كمربند بروج و صور فلكي مطابق است و آنرا دايرة البروج مي نامند، آغاز اين بروج؛ برج حمل مي باشد. با عبور خورشيد از نقطه اعتدال ربيعي (بهاري) ؛ و ورود خورشيد به برج فلكي حمل؛ فصل بهار آغاز مي شود، و لحظه تحويل سال شمسي، لحظه ورود خورشيد به برج حمل مي باشد، ابتداي بهار و ابتداي پاييز را نقاط اعتدال مي نامند كه در اين دو روز طول شب و روز مساوي 12 ساعت است.

همچنين در نظر راصد زميني، بر دايرة البروج؛ دوازده صورت فلكي (مجموعه ستاره) ديده مي شوند، از آنجا كه در آغاز خلقت و تاسيس گاهشماري شمسي؛ هر يك از اين صور فلكي محاذي يكي از بروج فلكي بوده اند، لذا هر يك از اين بروج به صورت فلكي محاذي مربوط شده و بدان ناميده شده اند.

مبدأ اين بروج برج حمل مي باشد. بعد از آن برجهاي: ثور و جوزا و سرطان و اسد و سنبله و ميزان و عقرب و قوس و جدي و دلو، و آخرين آنها: حوت مي باشد.

با ورود خوشيد به برج حمل (از ديد ناظر زمينى) فصل بهار آغاز مي شود و لحظه تحويل سال، لحظه ورود خورشيد به برج حمل مي باشد. بر اساس كلام خازنان وحي (عليهم السلام) آغاز خلقت در آغاز بهار و اول برج حمل بوده است، از اين رو در گاهشماري شمسي اسلامي؛ آغاز سال شمسي با آغاز بهار و برج حمل شروع مي شود، نه وقت ديگري. ابتداي بهار را اعتدال ربيعي يا اعتدال بهاري مي نماند، در اين روز طول شب و روز مساوي 12 ساعت است، و فاصله 2 اعتدال بهاري يكسال شمسي شمرده شده، و متوسط آن برابر 24216878 / 365 روز مي باشد (365 روز و 5 ساعت و 48 دقيقه و 43.382592 ثانیه).

تفاوت مدت بروج : مسير خورشيد در دايرة البروج يا مدار حركت زمين به دور خورشيد يك مسير بيضي شكل است، و هر چند اندازه بروج فلكي از نظر درجه مساوي است، ولي از آنجا كه سرعت سير زمين در مدار خود؛ و بالطبع سرعت سير خورشيد در نظر راصد يكسان نيست، به خاطر همين طول زمان سپرى شدن بروج نيز متفاوت است، در جدول زير مدت دقيق سير خورشيد (از ديد ناظر زميني) در هر يك از بروج؛ بر اساس محاسبات سازمان فضايي ناسا؛ با تقريب در ثانيه ها آورده شده است:

  

مدت سير خورشيد

در بروج

حمل

ثور

جوزا

سرطان

أسد

سنبله

ميزان

عقرب

قوس

جدى

دلو

حوت

روز

30

30

31

31

31

30

30

29

29

29

29

29

ساعت

11

23

7

10

7

21

9

21

13

10

14

22

دقيقه

0

6

54

52

5

40

23

36

20

39

8

58

تعداد روز طبق طول حقيقى

31

31

31

31

31

31

30

30

30

29

30

30

  

براي محاسبه تعداد روزهاي هر برج؛ عدد صحيح تعداد روزهاي آن در نظر گرفته شده، و اگر كسر ساعت آن بيشتر از 12 ساعت باشد؛ يكروز حساب گرديده، و اگر كمتر از 12 ساعت باشد؛ فقط عدد صحيح روز حساب مي شود، (برج حمل را هم كه كسر ساعت آن بسيار نزديك 12 ساعت است يكروز حساب مي كنيم).

اختلاف مدت بروج در جداول قديمي : ممكن است بعضي از ما با مطالعه برخي متون نجومي يا تقاويم قديمي؛ تفاوتهايي را در اندازه مدت بروج با آنجه ذكر نموده ايم بيابد، اين امر علل مختلفي دارد، و گذشته از ضعف برخي تقاويم يا خطاى نسخه نويسان كه در بعضي از متون يا تقاويم قديمي موجود بازار ديده مي شود؛ ولى مقداري از اين تفاوتها نيز واقعي مي باشند، چه اينكه در قديم طول بروج با اكنون مقداري متفاوت بوده و اين بخاطر اين است كه با گذشت قرنها سرعت حركت زمين در مدارش مقدار كمي تغيير كرده است؛ و بدين صورت تغييراتي در طول فصول واقع گرديده است، مثلا از طول فصل بهار كمي كاسته شده و به طول فصل تابستان افزوده شده است، و لذا برج جوزا كه ماه سوم بهار است در زمان ما؛ دیگر مانند گذشته 32 روز نبوده؛ و با كاهش چند ساعت به 31 روز رسيده است. ولذا در تمام تقاويم معتبر و رسمي ايران و افغانستان آنرا 31 روز حساب مي كنند. البته هنوز هستند تقاويمي (برخي تقاويم نجومي ايران و تقويم قبلي كشور افغانستان) همان مقادير گذشته را بكار مي برند.

پژوهشكده نجوم بنياد حيات اعلى؛ با التزام به مباني الهي مكتب وحي، و بهره بردن از آخرين تحقيقات مراكز نجومي مختلف جهان، و ملاحظه دقيقترين زيجها و جداول نجومي همچون زيج سويس و جداول نجومي سازمان فضايي ناسا در محاسبات نجومي خود؛ تقاويم نجومي خود را استخراج و تدوين نمايد.

در جدول زير مدت زمان هر برج در تقويم قدما آورده شده است:

 

بروج
شمسي

حمل

ثور

جوزا

سرطان

أسد

سنبله

ميزان

عقرب

قوس

جدى

دلو

حوت

تقويم قديم ايران و افغانستان

31

31

32

31

31

31

30

30

29

29

30

30

 

تقاويم شمسي : هر چند تقويم شمسي به روشهاي گوناگون امروزه در جهان متداول است، ولى از نظر آغاز سال با هم متفاوتند. شروع سال در همه تقاويم شمسي گذشته و امروز جهان؛ اعتدال ربيعي و آغاز بهار نبوده است، ولى با همه اينها گذشته از تقويم شمسي اسلامي؛ بسياري از تقاويم معتبر جهان نيز اساسي مبتني بر شروع سال در آغاز بهار دارند، از جمله تقويم اسكندري كه در ابتدا اين چنين بوده است، يا تقويم شرعي يهود؛ كه چون شمسي قمري است اولين هلال ماه بعد از اعتدال ربيعي را آغاز سال شرعي قرار داده اند، يا تقويم هند از گذشته تا امروز، و نيز تقويم ايرانيان به يهناي فرهنگ و زبان آن كه فراتر از مرزهاى جغرافيائي ايران امروز بوده و تا سرزمين ختن رسيده است، همجون تقويم رسمي افغانستان و تقويم ملي مردم كشورهاي امروز آذربايجان تركمنستان و تاجيكستان و ساير بلاد ماوراء النهر و مردم كردستان تركيه و عراق و.... همه و همه آغاز بهار را شروع سال مي دانند.

 

تقويم هجري شمسي ايران امروز

تاريخ

   
روز هفته
شماره روز در سال:    شماره هفته:  
   

 مبدأ تاريخي اين تقويم شمسي، سال هجرت حضرت رسول الله (صلي الله عليه و آله) مي باشد. ولذا به تاريخ هجري شمسي ناميده شده، و با علائم اختصاري (هـ . ش) مشخص مي كردد.

پيدايش تقويم: در ادامه تقويم پارسيان باستان كه 12 ماه 30 روزه با پنج روز خمسة مسترقة (پنجه دزديده) داشتند در زمان حکومت جلال الدين ملكشاه سلجوقي؛ اشكالات محاسبه اى تقويم بطور كلي تصحيح؛ و كبيسه هاي جلالي را براي آن مقرر كردند، تقويم هم كه از ابتداي طلوع اسلام تاريخ هجري اسلامي شده بود. براى نام ماهها نام بروج فلكي جايگزين نامهاي زرتشتي گرديد، البته گاهي به مناسبت زبان حكام (ترك) از نامهاى تركي بروج تقويم ختائي نيز استفاده مي شد. ولى به هر حال نامهاى زرتشتي ماهها كلا ملغا گرديده، و فقط در تقاويم و كتب نجومي مفصل ذكر مي شد، و نام بروج فلكي نام رسمي ماهها شد. بعد از آن كاربرد تقويم جلالي تا امروز استمرار يافت، تنها تغيير حاصله در اين تقويم؛ نسبت به نام ماهها انجام گرفته است كه در دوران پهلوي اوّل به نامهاى زرتشتي قديمي تغيير داده شد، اين تغيير طي يك برنامه مرحله بندي شده براى جداكردن ايران و ايرانيان از اسلام بود، در عهد پهلوي اول؛ ابتدا تقويم هجري قمري كه رسميت داشت ملغا گرديده، سپس با تغيير نام ماهها در تقويم جلالي از بروج فلكي به زرتشتي؛ آنرا به عنوان تقويم خورشيدي مطرح و رسمي كردند، و در عهد پهلوي دوم مبدأ تاريخ اسلامي هجري را برداشتند، و مبدأ شاهنشاهي 2500 ساله براى آن اعلام كردند، با اين اقدام تمامي نشانها و نمادهاى ارزشي اعتقادي مردم ايران به اسلام از تقويم ايرانيان برداشته شده بود، البته اين اقدام از سوي مراجع ديني و مردم مسلمان با مخالفت و اعتراض و مقاومت شديد روبرو گرديد، كه سبب عدم روام مردمي آن شد، بعد از آن با پيروزي انقلاب اسلامي مردم ايران بر عليه حكومت شاهنشاهي دو هزار و پانصدساله، تقويم شاهنشاهي خودبخود منسوخ و با تشكيل جمهوري اسلامي آن تقويم نواختراع بطور رسمي هم ملغا گرديد، و بار ديگر تقويم رسمي دولت ايران به مبدأ اسلامي و هجري بازگشته، و تنها تغييرات دوران پهلوي اول (تعويض نام برجي) به حال خود باقي ماند.

تقويم فعلي ايران: آغاز هرسال لحظه وقوع اعتدال ربيعي و آغاز فصل بهار و همان لحظه ورود و تحويل شمس به برج حمل است اسلوب تقويم فعلي ايران مانند تقويم جلالي است و براي تعيين روز اول سال اگر تحويل شمس به برج حمل قبل از ظهر نصف النهار مركزي و رسمي ايران ( 52.5 درجه در شرق نصف‌النهار گرینویچ كه از نزديك تهران عبور مي كند) باشد؛ آن روز روز يكم فروردين و روز نوروز محسوب مي شود، و اگر بعد از ظهر نصف النهار مركزي ايران باشد؛ فردايش روز اول سال است و كبيسه هر سال طبق فاصله ساعت تحويل سال با ظهر حقيقي مركز ايران در نظر كرفته مي شود. در روز اول سال طول شب و طول روز مساوي است.   

 

تقویم شمسی اسلامی افغانستان

تاریخ:      

تقويم رسمي فعلي افغانستان تقويمي شمسي اسلامي، و مانند تقويم شمسي اسلامي ايران امروز است، سال با اعتدال بهاري آغاز مي شود و كبيسه ها بر اساس تقويم جلالي است، تنها تفاوت آشكار كه در تقويم افغانستان ديده مي شود؛ نامهاي ماههاست؛ كه طبق روش نجومي و علمي، همان نام برجهاي دايرة البروج ( حمل، ثور،...، حوت) است ولي نامهاي پشتو نيز دارند. و ديگر بجاي نامهاى اصلي بروج فلكي؛ نامهاى زرتشتي نگذاشته اند. همانطور كه قبل از عصر پهلوي اول؛ نام ماهها در تقاويم نجومي ايران نيز نامهاى بروج فلكي بود. البته در گذشته تقويم قمري اسلامي در افغانستان نيز رسميت داشته كه تقريبا همزمان با ايران؛ بوسيله حاكمان مزدور استعمار براي حذف مظاهر اسلامي؛ تقويم قمري در هر دو كشور از رسميت دولتي ملغا شده و تنها در بين مردم مسلمان تاريخ هجري قمرى متداول ماند.

 در گذشته جند اختلاف ديكر ميان اين دو تقويم بود، يكي در برج ناقص سال كه در سالهاي كبيسه به آن افزوده مي شود؛ كه در تقويم افغانستان طبق معيارهاي نجومي برج جدي (دي) بيست و نه روز بود و در سالهاي كبيسه سي روز مي شد، و اختلاف ديگر در مدت بروج و ماهها بود كه بر اساس مقادير قديمي (مانند تقويم قديم ايران) بود و برج جوزا 32 روز بود، و برج قوس هم 29 روز بود تا اينكه در سال 1337 براي نزديكتر شدن تقويم افغاني به تقويم ايراني، اصلاحي به عمل آمد و يك روز از برج جوزا كاسته شد و به برج قوس افزوده شد. اما اختلاف در ماهي كه كبيسه مي شد باقي ماند، در ايران اسفند ماه و در افغانستان برج جدي، كبيسه مي شد. براي رفع هرگونه اختلاف در گاهشماري، در سال 1348 توافقي به عمل آمد كه دو تقويم جز در مورد نام ماهها يكي باشند. بدين صورت تقويم فعلي افغانستان همان تقويم ايراني است با مبدأ نوروز و كبيسه يكسان و فقط نامهاي ماهها معادل نامهاي بروج است و تعداد روزهاي ماهها نيز با تقويم ايران يكسان است.

  

بروج شمسي

حمل

ثور

جوزا

سرطان

أسد

سنبله

ميزان

عقرب

قوس

جدى

دلو

حوت

 تقويم افغانستان

31

31

31

31

31

31

30

30

30

30

30

29و30

 

تقويم پارسیان باستان (تقویم فرسی) با كبيسه جلالي

 تقويم جلالي
(پارسيان):
     

بنيان اين تقويم در ايران قدمتي ديرينه دارد و به زمان قبل از اسلام و عصر زرتشت مي رسد، البته چون پارسيان قديم مبدأ آن را به تخت نشستن يا هلاكت پادشاهان خود قرار مي دادند، آخرين مبدأ به تاريخ يزدگرد سوم آخرين پادشاه ساساني قرار داده شده بود و به سال يزدگردي ناميده مي شد.

در تقويم پارسيان 30 روز ماه را نامگذاري كرده بودند و هفته نداشتند. در آن تقويم آغاز سال نيز اعتدال بهاري و نوروز بوده است. در آن 12 ماه 30 روزه داشتند و 5 روز هم با نام خمسه مسترقه (پنجه دزديده) به آخر آبان يا اسفند اضافه مي كردند و كبيسه نمي كردند.

طول سال 25/0 روز از مقدار واقعي كمتر بود و به خاطر آن هر 120 سال يك ماه به سال آخر مي افزودند، و اين باعث شده بود كه نوروز از جاي خودش تغيير كند، آشفتگيهاى تقويمي دوران جاهليت (قبل از اسلام) در ميان فارس و عرب هر دو بوده، عربها گرفتار نسيئ بودند، و فارسها گرفتار مشكل پنجه و كبيسه غير دقيق كه موجب شده بود در طول تاريخ؛ نوروز در حركت بوده و گاهي در بهار گاهي در فصل گرما و گاهي در پائيز و گاهي در زمستان باشد.

با طلوع اسلام و استقبال مردم ايران از آن، هر چند تقويم قمري اسلامي در ميان ايرانيان جاي خود را باز كرد، ولى تقويم شمسي كه محور برنامه هاى زندگي روزمره و امور دنيوي مردم ايران بود، نيز همچنان متداول ماند.

همچنين آشنايي ايرانيان با كلام وحي كه در آن گاهشماري شمسي و نجومي مطرح شده بود، و كلام خازنان وحي (عليهم السلام) كه در آن بعضي از احكام اختيارات را به ملاحظه مخاطبين خود با تقويم ماههاي پارسيان بيان فرموده بودند، و يا آنچه از سوي مكتب وحي در باب اهميت نوروز مورد تأييد قرار گرفته بود، همه اينها موجب ادامه و تحكيم ارتباط ايرانيان با كليت تقويم شمسي گرديده بود. ولى از سوي ديگر اشتباهات تقويم بارسيان قديم كه به نوعي گرفتار نسيئ (كه در اسلام از آن مذمت شده) بود مانع رسميت و استقرار آن مي شد.

از اين رو در دوران اسلامي و شكوفايي علوم از جمله نجوم؛ با همت علماي اسلام؛ علم نجوم و تقويم سامان گرفته و زيجها منضبط و استوار گرديده و مباني تقويم شمسي صحيح و دقيق طراحي شد. تا اينكه در زمان معتضد عباسي اشكالات فاحش تقويم پارسيان قديم برطرف گرديد. و در زمان حکومت جلال الدين ملكشاه سلجوقي؛ اشكالات محاسبه اى تقويم بطور كلي تصحيح؛ و كبيسه هاي جلالي را براي آن مقرر كردند، مبدأ تقويم هم كه از ابتداي طلوع اسلام تاريخ هجري اسلامي شده بود.

روش محاسبه كبيسه جلالي: تقويم هجري شمسي يكي از تقويمهاي معدودي است كه در دوره منجمان اسلامي دقيق طراحي شده است و در اين تقويم ساختار سال كبيسه بسيار پیچیده است و آنرا به دقيقترين تقويم خورشيدي ميان ملتهاي جهان تبديل كرده است. در تقويم جلالی که پایه اساسی تقویم هجری شمسی محسوب می‌شود سال 365 روز است و در سالهاي كبيسه 366 روز مي شود در اين تقويم، از دوره‌ای 128 ساله برای برقراری کبیسه‌های صحیح استفاده می‌شود.

 اگر سال‌های گاهشماری را 365 شبانه‌روز درنظر بگیریم و هر 4 سال یک‌بار کبیسه بگیریم، يعني طول سال را 365 روز و 6 ساعت در نظر گرفته ايم كه هر 4 سال يك روز كبيسه اضافي ايجاد مي شود در حالي كه طول واقعي سال 365 روز و 5 ساعت و 48 دقيقه است و اين اختلاف  در هر دوره 128 ساله تقريبا معادل يك روز مي شود پس در هر 128 سال باید یک روز از طول یکی از سال‌های کبیسه را حذف کرد تا طول سال متوسط سال‌های گاهشماری با طول متوسط سال‌های حقیقی خورشیدی برابر شود. منجمان پس از شش یا هفت بار کبیسه 4ساله، یک‌بار کبیسه پنج ساله را حساب مي كنند. بنابراین حذف یک روز اضافی به تدریج در طول دوره 128 ساله انجام خواهد شد. در واقع هر دوره 128 ساله شامل یک دوره 29 ساله و سه دوره 33 ساله خواهد بود (شامل دوره هاي 29، 33، 33، 33 ساله: 128 = 29+ 33× 3) و در هر دوره 33 ساله 7 بار كبيسه 4 ساله و يك بار كبيسه 5 ساله است و در دوره 29 ساله 6 بار كبيسه 4 ساله و يك بار كبيسه 5 ساله.

ميانگين طول سال مقداري متغير است و در دوره اخير منجمين دوره 132 ساله نيز براي دقت بيشتر به آن اضافه كرده اند و زمانها به دوره هاي اصلي 128 ساله  يا دوره 132 ساله (شامل دوره هاي 29، 33، 33، 37 ساله: 132=29+37+ 33×2) تقسيم مى شوند. يك دوره اصلي بزرگ مشتمل بر 21 دوره ي 128 ساله متوالي و يك دوره ي 132 ساله است كه در مجموع 2820 سال مي شود. (2820= 132+ 128× 21) دوره 132 سالي در آخر دوره 2820 سالي قرار دارد . اولين دوره 2820 ساله در سال (2360-) آغاز شده است و سال460 هجري شمسي (474 هجري قمري) به اتمام رسيده كه سال مبدا كبيسه گيري جديد مي باشد و سال تاسيس تقويم جلالي و انتهاي دوره 2820 سالي كه در آن هستيم در سال 3280  شمسي خواهد بود. هر دوره اصلي بزرگ 2820 ساله شامل 2137 سال معمولي 365 روزه و 683 سال كبيسه 366 روزه مي شود كه طول متوسط سال در آن (در دوره بزرگ)  24219852/365 روز است. آنقدر اين عدد به سال شمسي حقيقي 24216878/365 روز نزديك است كه در هر  8/3ميليون سال تنها 1 روز خطا در تقويم رخ مي دهد. در هيج يك از تقاويم جهان ضريب دقت اين قدر بالا نبوده، و مقدار خطا اين قدر پائين نمي باشد و البته اگر اين تفاوت يكروزه در هر 3.8 مليون سال نيز رعايت شود، خطايي باقي نخواهد ماند، و اين مي شود كبيسه چهارميليوني تقويم جلالي شمسي.

 

تقويم بابلي سرياني اسكندر ذوالقرنين (تقويم رومي)

تقويم اسكندر ذوالقرنين

   

     روز هفته :

  

نام و موُسس: مؤسس اين تقويم اسكندر ذوالقرنين بوده است نه اسكندر مقدوني، جون زبان رايج آن زمان سرياني بوده به تقويم سرياني معروف، و جون بعدها توسط حكومت بابل و بخت النصر مورد استفاده كرديده به تقويم بابلي نيز شناخته مي شود، بعدها در حكومت اسكندر مقدوني اين تقويم تجديد شد و وفات او مبدأ تقويم قرار كرفت، و تقويم رومي ناميده شد.

آغاز سال: در ابتداي تدوين و كاربرد اين تقويم: آغاز سال اعتدال بهاري بوده است، هم به لحاظ ديني هم به لحاظ مدني و شروع فصل كشاورزي... و اولين ماه نيسان بوده است كه به معناي شكوفه است، يهوديان هم كه بعدا اين تقويم را بكار كرفتند و تا به امروز تقويمشان همان تقويم اسكندري و آغاز نيسان است (با اين تفاوت كه اولين شب بدر بعد از اعتدال بهاري را آغاز سال قرار مي دهند)، بعد از آن در دوران كاربرد بابلي اين تقويم (اسكندري)؛ آغاز سال به اعتدال خريفي كه وقت برداشت محصولات كشاورزي و توانمندي مالي نوع مردم و مناسب براى برداختن ماليات بود؛ تغيير بيدا كرد، و ماه تشرين ماه آغازين شد.  و اين تقويم حكومتي بود.

هنگام شناسي سال: در اين زمينه براى شناخت وضع هر سال از روز شروع آن از روزهاى هفته ؛ از جناب اسكندر ذوالقرنين، شرحي نقل شده است، كه شبيه آنجه در باب آغاز محرم مي باشد، و ما آنرا در آغازنامه ماه محرم نقل كرديم، و نظر به اينكه آغاز سال در تقويم اسكندري تغييرات بسيار كرده و تطبيق اين هنكام شناسي ميسر نيست لذا آنرا در اينجا نقل نمي نماييم.

تقويم شمسي قمري: تقويم اسكندري در دوره هايي حساب سالانه اش شمسي بوده ولى در حساب ماهانه اش قمري بوده است، بعدها در دوره روميان و مسيحيان با ماههاى ثابت شمسي مقرر شده است، و هم اكنون نيز تقويمي صرفا شمسي است.

تغيير شماره روزها: بعدا مسيحيان همين تقويم را بكار بردند با آغاز سال ولادت مسيح، و نامهاى رومي زانويه فوريه مارس آوريل ... و در قرن شانزدهم كه كليساى رم براى اصلاح اشتباهات تقويم مسيحي؛ آنرا يازده روز جلو برد، روزهاى تقويم اسكندري با روزهاى معادل رومي و مسيحيش متفاوت كرديد.

* در تقويم اسكندر دوالقرنين ماه نيسان اولين ماه سال؛ نيسان و آخرين ماه سال آذار مي باشد، تقاويم قديمي كه بر اساس تقويم اسكندر ذوالقرنين بوده است (مانند تقويم عبري) هنوز هم اولين ماه سال نيسان و آخرين آن آذار است. در تقويم باقيمانده (اسكندري رومي) ماه آذار كه آخرين ماه سال تقويم اصلي بود؛ الان اولين ماه سال رومي است،

* در تقويم اسكندر دوالقرنين روز اول نيسان روز اول سال؛ و مصادف با اعتدال بهاري بوده است در حاليكه در تقويم باقيمانده (اسكندري رومي) اول نيسان = بيست و بنج روز كذشته از آغاز بهار؛ و اين امر جزو اشتباهات و تصرفات حادثه در طول تاريخ جند هزار ساله اين تقويم است.

ماههاي تقويم اسكندر ذوالقرنين و تقويم رومي: بجز تفاوت ماه اول و آخر سال؛ اما از نظر نام ماههاي تقويم اسكندر ذوالقرنين و تقويم رومي يكي بوده و جنين است:

آذار: به معناي بادها و توفانهاي بهاري و برق (آذرخش) مي باشد.

نيسان: به معناي شكوفه و كَياهي كه در بهار مي رويد مي باشد.

ايار: به معناي شكوفايي و هواي كَرم و نور و روشنايي است.

حزيران: به معناي خوشه كَندم كه هنكام دروي آنست مي باشد.

تموز: يا "د موز" به معناي "مردن تموز" است، تموز نام شخص نيكوكاري بوده كه فرزند شخص مقدسي در تاريخ كذشته بابل است، و او كشته مي شود؛ و در اين وقت خاكها سرخ؛ و آبها خون مي گردد، بابليان مراسمي داشته اند به نام "بكاء بر تموز" كه در اين ماه بوده است.

آب: به معناي خوشه ها و ميوه هاى رسيده مي باشد. مصادف با فصل رسيدن ميوه هاست.

ايلول: به معناي ناله و شيون و نوحه (خواهر تموز بر كشته شدن تموز) مي باشد.

تشرين (اول - آخر): به معناي شروع و آغاز مي باشد، جون كشاورز محصولش را درو كرده و از سال كاري قبل فارغ شده است.

كانون (اول - آخر): به معناي زمستان و بارش بارانهاى سيل آسا و غرقه شدن در آب مي باشد.

شباط: به معناي عصا و قالي تكاني و وزيدن بادهاى تند.

طبايع فصلها و ماهها:

* در تقويم اسكندري اصلي آغاز سال از اعتدال بهاري بوده؛ و ماه اول آن نيسان معادل برج حمل؛ و همينطور بقيه ماهها...  ولي به لحاظ تغييرات حاصله در شماركان روزها و ماههاي تقويم اسكندري فعلي نسبت به تقويم اسكندري اصلي؛ بالطبع اين تفاوت نسبت به تقويم برج شمسي حقيقي نيز ايجاد شده است؛ لذا بر خلاف قديم كه ماه نيسان اولين ماه بهار بوده است در تقويم اسكندري موجود ماه نيسان ماه دوم بهار و ماه آذار اولين ماه بهار است.

بنا بر اين در تقويم فعلي:

فصل بهار شامل ماههاي: آذار، نيسان، ايار = طبيعت دم (خون) يعني كَرم و تر

فصل تابستان شامل ماههاي: حزيران، تموز، آب = طبيعت صفرا يعني كَرم و خشك

فصل بائيز شامل ماههاي: ايلول، تشرين اول، تشرين آخر = طبيعت سوداء يعني سرد و خشك

فصل زمستان شامل ماههاي: كانون اول، كانون آخر، شباط = طبيعت بلغم يعني سرد و تر

* شايان ذكر است كه در تقويم فعلي اسكندري؛ ماههاى اول فصلها حدودا يكهفته زودتر از برجهاى شمسي شروع مي كردد.

 

ماههاي اسكندري

كانون آخر

شباط

آذار

نيسان

ايار

حزيران

تموز

آب

ايلول

تشرين اول

تشرين آخر

كانون اول

 تعداد روز

 31

 28و 29

31 

 30

 31

 30

 31

 31

 30

 31

 30

 31

 

هنگام شناسي ماههاى اسكندري:

* به نقل از حضرت موسى كليم الله (عليه السلام): در هر ماه رومي يك يا دو روزي است كه شروع كارهاى مهم در آن با موفقيت همراه نيست.

* هنكام شناسي طبيعت هر ماه رومي و بيان نكات طبي و توصيه هاى مربوطه در هر ماه كه در دستورالعمل طبي حضرت امام رضا (عليه السلام) ذكر شده است.

تقويم اسكندري در تقويمهاى بنياد حيات اعلى:

* بخاطر در دسترس نبودن جزئيات تقويم اسكندري اصلي، و عدم تداول آن در زمان ما؛ و اينكه هدف ما از مطرح نمودن اين تقويم محاسبه و تعيين تواريخي است كه در كلام خازنان وحي با ملاحظه تقويم اسكندري رومي (بخاطر تداول اين تقويم در زمانشان) ذكر شده است، از اين رو آغاز سال و اعداد ماههاي تقويم اسكندري در تقويمهاى بنياد حيات اعلى مطابق تقويم اسكندري اصلي نبوده و بر حسب تقويم اسكندري رومي است.

* شماره روزها در ماههاي تقويم اسكندري مندرج در تقويمهاى بنياد حيات اعلى؛ مطابق با تقويم اسكندري رومي است نه ميلادي عربي فعلي، كه اساس درستي ندارد، از اين رو صرف تشابه نام ماهها سبب اشتباه با آن نشود.

* نظر به شروع فصل بهار در تقويم فعلي اسكندري از ماه آذار؛ ما نيز از همين ماه؛ بيان هنكام شناسي ماههاى تقويم اسكندري را شروع مي كنيم.

مبدأ گاهشماري تقويم اسكندري رايج وفات اسكندر مقدوني مي باشد كه 933 سال قبل از هجرت پیامبر (صلى الله عليه و آله) اتفاق افتاده است. (نقل ابو ريحان بيروني)  در تقويم اسكندري هر سال مثبتي اگر به 4 بخش پذير باشد، سال كبيسه است. سالها به طور ميانگین 25 /365 روز دارند. در مقايسه با سال شمسي  24219878 /365 طول سال اندكي كوتاهتر است. بنابراين هر 128 سال نسبت به سال شمسي، يك سال اختلاف وجود دارد.

تقويم  اعراب امروزي : امروزه تقويم بيشتر كشورهاي عربي؛ تقويم ميلادي مسيحي مي باشد و فقط نامهاي خود را طبق نامهاي رومي مي نويسند كه زياد هم شبيه به مسيحي ها نشده باشند. البته تقويم عربي مسيحي با تقويم اسكندري يا رومي متفاوت است و نبايد با ماههاي رومي اسكندري كه احكام و آدابي در اسلام دارد اشتباه شود. تقويم ميلادي و تقويم دول عربي در قرن بيستم 13 روز از تقويم اسكندري جلوتر برده شده است؛(اول نيسان اسكندري رومي = 14 نيسان ميلادي عربي).

 

تقويم عبري (تقويم يهوديان)

تاريخ

   

تقويم عبري: اين تقويم يك تقويم شمسي قمري است، شروع تقويم ( مبداء تاريخ ) در غروب شب دوشنبه 7 اكتبر 3761 قبل ميلاد در تقويم جوليان يا روز 5/ 347995 جوليان است. يكشنبه روز اول و شنبه روز هفتم است. طول متوسط يك ماه، 530594/ 29 روز است، كه بسيار به متوسط ماه هلالى ( زمان از ماه نو تا ماه نو ديگر )، يعنى 530588/ 29 روز نزديك است.

اشتباه در مبدأ: در تقويم عبري يهود مبدأ تاريخ را هبوط جناب آدم قرار داده اند؛ كه تا امروز حدود 5770 سال مي شمارند، از آنجا اشتباه بودن اين محاسبه قطعي است؛ (در تاريخ آفرينش آدم بيان شد) لذا در منابع جديد ديكر آنرا هبوط ذكر نكرده و صرفا به اسم تاريخ عبري ياد مي نمايند.

روش محاسبه: در تقويم يهودي تلاش شده است كه به طور هم زمان ارتباط بين ماههاي قمري با فصول در نظر گرفته شود بنابراين تقويم ( شمسي_قمري ) است. در اين تقويم با توجه به اينكه شروع سال در چه روزي از هفته باشد تعداد روزهاى سال فرق مى كند. سالها به معمولي و كبيسه تقسيم مى شوند كه در يك دوره ي 19 ساله، سالهاى 3، 6، 8، 11، 14، 17، 19، كبيسه هستند. در يك سال كبيسه، يك ماه اضافى 29 روزه به نام وا آدرا يا آدار 2 به انتهاى سال بعد از ماه آدار (كه در چنين سالهائى آدار 1 ناميده مى شود ) اضافه مى شود. علاوه بر اين، در يك سال غير كبيسه، سالهاى ناقص ، عادى يا كامل به ترتيب 353، 354 يا 355 روز و در سال كبيسه، 383، 384 يا 385 روز تقسيم مى شوند.  ماه 30 روزى را ماله  (=كامل) و ماه 29 روزى را هازر (= ناقص) گويند. بدين ترتب سال بر سه قسم است: شلما (=كامل)، 355 يا 385 روزى، كه در آن ماههاى هشوان و كيسلو 30 روزى هستند؛ سدورا (= عادي) كه در آن هشوان 29 روزى و كيسلو 30 روزى است؛ هاسيرا (= ناقص)، كه در آن هر دو ماه 29 روزي هستند. سبب اختلاف بين سالهاى سه گانه منع انطباق روز اول رش هشانا ( نوروز ) بر يكى از روزهاى يكشنبه و چهارشنه و جمعه و انطباق روز اول عيد دينى پسح ( فسح يا فصح ) بر يكى از روزهاى دوشنبه و چهارشنبه و جمعه است، كه در صورت انطباق، نوروز يا عيد پسح را يك روز جلو مى برند. روز اول رش هشانا در اول ماه تيشرى، كه آغاز سال مدنى است واقع مي شود و روز اول پسح در 15 ماه نيسان، كه آغاز سال دينى است، قرار مي گیرد. براى تشخيص نوع سال از جدول زير مى توان استفاده كرد. روز  آغاز نوروز را در طرف چپ، و روز آغاز پسح را در بالاى جدول بيابيد. تقاطع سطر و ستون تعداد روزهاى سال، يعنى نوع سال را نشان مى دهد.

15 نيسان

يكشنبه

سه شنبه

پنج شنبه

شنبه

يكشنبه

سه شنبه

پنج شنبه

شنبه

اول تيشري

سال معمولي (غير كبيسه)

سال كبيسه

دوشنبه

-

353

355

-

-

-

383

385

سه شنبه

-

-

354

-

-

-

-

384

پنج شنبه

355

-

-

354

383

385

-

-

شنبه

353

355

-

-

-

383

385

-

 آغاز متوسط هر فصل را تكوفه ( = مدار، دوره ) مي نامند. تكوفه نيسان، تموز، تيشرى و تبت با قرار گرفتن خورشيد، بترتيب، در نقطه هاى اعتدال بهارى، انقلاب تابستانى، اعتدال پاييزى و انقلاب زمستانى مقارن هستند. براى مراعات آداب دينى، بويژه براى دخول سبت يا شبات ( كه روز شنبه و مهمترين روز هفته ى يهوديان است ) آغاز روز بعد از غروب خورشيد است. اما روز عرفى يهود از ساعت 6 صبح آغاز مى شود. ساعت به 1080 هلق ( جمع هلاقيم ) تقسيم مى شود و هر هلق سه و يك سوم ثانيه است.  

دقت تقويم: بعد از هر 13800 سال، يك روز بين شروع ماه و زمان ميانگين ماه جديد ( هلال جديد ) اختلاف بوجود مى آيد. انطباق اين تقويم با سال خورشيدى از تقويم جوليان بهتر و از تقويم ميلادي بدتر است. طول متوسط يك سال 2468/ 365 روز است كه در مقايسه با سال خورشيدى واقعى ( زمان از اعتدال بهارى تا اعتدال بهارى ديگر ) كه 24219/ 365 روز است، هر 216 سال یک روز اختلاف با سال خورشيدى به وجود مى آيد.

 

تقويم مسيحي جوليانی

تقويم جوليان

مسيحي

   
روز هفته :
  

تقويم جوليان مسيحي: اين تقويم بر اسلوب تقويم اسكندري مي باشد، با معادل ماههاي مسيحي و كبيسه و تعداد روز ماهها با تقويم اسكندري يكسان مي باشد. كه با آشنايي با فرهنك مصريان باستان طول سال را از آنان اقتباس كرده اند. طول سال 365 روز و 6 ساعت است هر سال مثبتي اگر به 4 بخش پذير باشد، سال كبيسه است ( سالهاي منفي اگر بر 4 باقيمانده ي 1 بياورند كبيسه هستند). در مقايسه با سال شمسي 24219878 /365 طول سال اندكي كوتاهتر است. بنابراين هر 128 سال نسبت به سال شمسي، يك سال اختلاف وجود دارد.. مبدأ آن با تقويم ميلادي يكي است در تقويم جولين تنها تفاوت آن با تقويم ميلادي متداول در محاسبه سالهاي كبيسه است تقويم ميلادي جديد تغيير يافته تقويم جولين مي باشد اختلاف تاريخ تقويمهاى جوليان و سبك جديد ميلادي از 1582 تا 1700، ده روز، در قرن هجدهم 11 روز، در قرن نوزدهم 12 روز، و در قرن بيستم 13 روز است. نام جوليان منسوب به جوليوس سزار فرمانرواي يوناني است.

 

تقویم میلادی مسیحی (تقویم گریگوری)

تاريخ

   
ساعت ::
روز هفته
    

آشنايي با تقويم ميلادي مسيحي:

1- نظر به رواج بين المللي تاريخ ميلادي مسيحي، و مطرح بودن آن در غالب تقاويم، براى ذكر تاريخ معادل، اين تاريخ را نيز در تقاويم نجومي پژوهشكده نجوم و تنجيم بنياد حيات اعلى آورديم. از اين رو لازم بود كه ثايه و اساس اين تقويم را نيز معرفي نماييم.

2- بر خلاف عنوان اصلي اين تقويم "مبنابودن ولادت حضرت مسيح" اما در واقع اين تاريخ بطور دقيق نزد مسيحيان شناخته نبوده، بلكه اختلاف نظرهاي بسياري در آن مي باشد، آخرين نظريه كاتوليكها مبتني بر جلو بودن تاريخ ولادت به مقدار شش روز بر اول ؤانويه بوده، و ديكٌر فرق مسيحي نيز هر يك مدتهايي را جلوتر يا عقبتر ذكر مي كنند.

3- مراسم جشن كريسمس و نمادهاي آن يك رسم قديمي از جاهليت و بت ثرستي قديم اروثا بوده كه وارد عادات مسحيان كٌرديده است.

پیدايش تقويم مسيحي: گاهشمارى ديني مسيحي، بنابر تصميمى كه در شوراى عالى دينى نيقيه بعد از  گذشت 325 سال از ميلاد مسيح گرفته شده، تاسيس گرديده است.

اين تقويم خورشيدى است؛ جز براى پاره اى كارهاى دينى، از قبيل تعيين روز عيد فصح (پاك؛ ايستر) كه به اولين يكشنبه بعد از ماه تمام (بدر) بعد از نوروز (21 مارس = اعتدال بهارى) مى افتد.

گاهشمارى ميلادى دنباله همان تقويم جوليان يا يوليائى است، تقويم ميلادي توسط پاپ گريگوري سيزدهم معرفي شد و در سال 1582 ميلادي در بيشتر كليساهاي كاتوليك تصويب و قابل اجرا شد، بدين نحو  كه 4 اكتبر 1582 در تقويم جولیان به 15 اكتبر در تقويم جديد، تغيير كرد. اين اصلاح براي رفع اختلاف بين تقويم جوليان و نقطه اعتدال بهاري در آن زمان بود. زيرا سال جوليان نسبت به سال واقعي شمسي قدري بلندتر است طول سال جوليان 365 روز و 6 ساعت است و طول سال شمي اعتدالي 365 روز و 5 ساعت و 48 دقيقه مي باشد و اين باعث مي شود هر 128 سال يك روز اختلاف ايجاد شود.

 اختلاف تاريخ تقويمهاى سبك جديد و سبك قديم (تقويم جوليان)  از 1582 يازده روز و تا قرن نوزدهم 12 روز، و در قرن بيستم 13 روز است.

روش محاسبه تقويم ميلادي مسيحي : تقويم گريگوري (تقويم ميلادي متداول) نسبت به جوليان تغيير اندكي دارد. در تقويم جوليان، هر 4 سال يك بار سال كبيسه است و در آن ماه فوريه از 28 روز 29 روز مي شود.

در تقويم گريگورين (تقويم ميلادي متداول) همانند تقويم جوليان، كبيسه ها اعمال مي شود با اين تفاوت كه سالهاي ابتداي قرنها كه به دو صفر ختم مي شوند اگر به 400 قابل تقسيم باشند كبيسه حساب مي شوند و اگر قابل قسمت به 400 نباشند كبيسه محسوب نمي شوند، يعني سالهاي 1800 و 1900 كه به 4 قابل قسمت نيستند كبيسه نيستند ولي سال 2000 كبيسه است.

روزها در تقويم گريگوري در فرهنگ اروپاییان از نصف شب شروع مي شود.

براي تاريخهاي قبل از ايجاد تقويم ميلادي در سال 1582، مي توان تقويمهاي پيش از اين را ملاك قرار داد.

در تقويم ميلادي گريگوري، سال قبل از سال 1 را سال صفر قرار مي دهند اين با تقويم جوليان كه در آن سال صفر وجود ندارد و سال قبل از 1 سال 1- است فرق مي كند.30  دسامبر سال صفر در تقويم گريگوري با يازدهم ژانويه سال 1 در تقويم جوليان انطباق دارد.

طول متوسط سال در آن 2425 / 365 روز است و نسبت به سال خورشيدي 24219878 / 365 (از اعتدال پاييزي تا اعتدال پاييزي ديگر) هر 3300 سال يك سال خطا داريم.

يك تغيير جزئي در تقويم گريگوري حتي مي تواند آنرا دقيقتر كند. اگر شما قانوني اضافه كنيد كه سالهائي كه بر 4000 بخش پذير هستند سال كبيسه نيستند سال شمسي 24225/ 365 روز در آن مي شود كه در مقايسه با سال واقعي  24219878/365 در هر 19500 سال، يك روز اشتباه پيش مي آيد.

كاربرد تقويم ميلادي مسيحي گريگوري: تقويم گريگوري در كشورهاى كاتوليك مذهب فورا پذيرفته شد. اما در بعضى كشورها به كندى پيش رفت. در نتيجه در جهان مسيحى دو نوع تقويم متداول شد: يكى سبك قديم (يوليائى يا جوليان) و ديگرى سبك جديد ميلادي (گريگوري).

تقويم گريگوري، كه امروزه به طور گسترده در كشورهاي غربي و در تجارت جهاني استفاده مي شود، در كشورهاي مختلف در زمانهاي متفاوتي پذيرفته شد.

كشورهاى فرانسه و ايتاليا و لوگزامبورگ و پرتغال و اسپانيا سبك جديد را هم در 1582 پذيرفتند. بسيارى از ايالتهاى آلمانى كه كليساى كاتوليك رومى داشتند و بلژيك، آن را در 1584 قبول كردند.اين تقويم در 1587 در مجارستان متداول شد.

سپس درنگى بيشتر از يك قرن لازم آمد تا گاهشمارى سبک جديد به كشورهاى پروتستان و حتى بعضى كشورهاى غير مسيحى، راه يابد: انگلستان در 1752، سوئد در 1753، كشور آلمان در 1776، ژاپن در 1873، مصر در 1875، چين و چند كشور ديگر بين 1912 و 1917، روسيه در 1918بعد از انقلاب اكتبر، و يونان در 1923. امريكا نيز آن را همزمان با انگلستان، يعنى 1752، پذيرفته بود.

بدين ترتيب بر اثر نفوذ و سلطه استعمار و خودباختگي؛ تقويمهاي ملل و تمدنهاي كهني مانند چين، ژاپن و حتى بيشتر كشورهاي عربي كه مردمش مسلمانند؛ تقويمشان تقويم مسيحي شد.

مسيحي شدن تقويم  اعراب امروزي : دولتهاي استعماري براي نابود كردن فرهنگ اسلامي، با استفاده از ضعف و سستي اراده اعراب و مزدوري حكام عرب؛ تقويم كشورهاي عربي را نيز به ميلادي مسيحي تبديل كردند. در حالي كه استاد نجوم و رياضيات غربيها نيز مسلمانان بوده اند و مسيحيان علم رياضيات و نجوم را از مسلمانان ياد گرفته بودند.

امروزه تقويم بيشتر كشورهاي عربي؛ تقويم ميلادي مسيحي مي باشد و فقط نامهاي خود را طبق نامهاي رومي مي نويسند كه زياد هم شبيه به مسيحي ها نشده باشند. البته تقويم عربي مسيحي با تقويم اسكندري يا رومي متفاوت است و نبايد با ماههاي رومي اسكندري كه احكام و آدابي در اسلام دارد اشتباه شود. تقويم ميلادي و تقويم اعراب در قرن بيستم 13 روز از تقويم اسكندري جلوتر برده شده است؛ نام ماههاي رومي مطابق ماههاي مسيحي در جدول زير آورده شده است.

 

ماههاي مسيحي

ژانويه

فوريه

مارس

آوريل

مه

ژوئن

ژوئيه

اوت

سپتامبر

اكتبر

نوامبر

دسامبر

ماههاى دول عربي

كانون آخر

شباط

آذار

نيسان

ايار

حزيران

تموز

آب

ايلول

تشرين 

اول

تشرين

ثاني

كانون

اول

 تعداد روز

 31

 28و 29

31 

 30

 31

 30

 31

 31

 30

 31

 30

 31

 

تقويم ISO-8601 شماره هفته و روز در سال ميلادي

روز :  در هفته :  در سال : 

شماره روز و هفته در سال ميلادي: سازمان بين المللي استانداردها International Standards Organisation در سال 1988 استاندارد ISO 8601 را براي تقويم ،جايگزين ISO 2015 قرار داد.

تقويم ايزو ISO 8601 تلفيق شده دو استاندارد تقويم است استانداردهاي ISO 2015 و ISO 2711 استاندارد 2015 كه داراي هفته شمار بوده مبناي روز شمارش با 2711 تلفيق شده است. در استاندارد جديد پايه و اساس استانداردش از تقويم ميلادي اقتباس شده و به فرم مشخص YYYY – MM - DD و جداي از تقاويم غير مسيحي است . علاوه بر اين ISO 8601 كه بيانگر هفته ي سال است، اغلب در اروپا در مبادلات تجاري نيز به كار مي رود. هفته ي اول تقويم در يك سال، شامل پنجشنبه ي اول سال است ( يا هفته اي كه شامل چهارم ژانويه سال است ، روز اول آن هفته ) نخستين دوشنبه است. هفته ي آخر، هفته 52 يا 53 ، بسته به تاريخ دوشنبه در هفته اول مي شود بيست و هشتم دسامبر. هفته ي اول تقويم ISO ، يك سال فرض با دوشنبه شروع مي شود كه مي تواند بيست و نهم دسامبر سال قبل باشد يا چهارم ژانويه اخير ، هفته ي آخر تقويم مي تواند به يكشنبه اخير سوم ژانويه گذشته ختم شود. تقويم ISO 8601 به شكل سال ، هفته و روز بيان مي شود كه W بيانگر شماره هفته است . اگر كمتر از 10 باشد ، با صفر نشان داده مي شود، براي مثال بيست و نهم فوريه سال 2000 ، به صورت 29 – 02- 2000 در فرم سال ، ماه ، هفته و به صورت 2 – 2000- 09W در فرم روز، سال ، هفته نشان داده مي شود ، و عدد روز از 7 بيشتر نمي شود و به صورت عدد تك رقمي است . شماره ي عدد روز ، در صورت عدم نياز ، مي تواند حذف شود . اگر شماره ي شبيه 00W09 را بر روي محصولات ديديد، بيانگر 2000- 09W ، هفته ي نهم سال 2000 است. موارد خط فاصله را در نوشتن مي توان حذف كرد.

 
روز :  در سال : 

شماره روز در سال ميلادي: در تقويم هاي خورشيدي از جمله ميلادي ، تنها روزها و سالها مفهوم عيني دارند: روزها با چرخش زمين و سال ها با چرخش دور خورشيد ، تعريف مي شوند. اكثر تقويم ها دوره ي هفت روزه را به كار مي برند ، در تاريخ دوره هاي 4 تا 6 روزه نيز به كار مي رفته است . تقويم ISO 8601 تاريخ را به سادگي با سال و شماره روز در يك سال ميلادي مسيحي بيان مي كند. از 001 براي يكم ژانويه تا 365 ( 366 در سال كبيسه ) براي 31 ام دسامبر . اين روش، محاسبات تاريخي در يك سال را آسان مي كند و تنها اندكي براي زمان هاي انتهاي سال ها مشكل تر مي شود. تاريخ ISO ، در اين فرم به صورت YYYY-DDD نوشته مي شود به عنوان مثال ، 060- 2000 براي بيست و نهم فوريه سال 2000 ، صفر انتهایی در عدد روز هميشه نوشته مي شود اما موارد خط فاصله ها را مي توان حذف كرد. همه فرمتهاي تقويم ISO 8601 با طول يكساني در رايانه ذخيره مي شوند.

 

تقويم عمومي كشور هند

تاريخ

   

روز هفته:

پیدايش تقويم و روش محاسبه: انواع تقويمهاى پيچيده و متنوعى در شبه جزيره ي هند استفاده مى شود. در سال 1957ميلادي، دولت هند كميته اى را براى اقتباس يك تقويم ملى هند براى كاربردهاى حكومتي تشكيل داد. علاوه بر اين خط مشى هائى براى استاندارد كردن محاسبات تقويم مذهبى، كه بر اساس مشاهدات نجومى است، نيز تعيين شد. امروزه در سرتاسر هند تقويم كشورى براى مقاصد ادارى به كار مى رود، اما انواع تقويمهاى مذهبى نيز استفاده مى شوند.

ما در اينجا تقويم كشورى را معرفى مى كنيم. اين تقويم در هند به تأثير از استعمار شكل گرفت و در دولت به كار رفت. تقويم ملى هند از 12 ماه تشكيل شده است. ماه اول كيترا (Caitra)، در سال معمولى 30 روزه، سالهاى كبيسه در تقويم هندى و تقويم ميلادي در يك سال است، بنابراين دو تقويم دقت يكسانى دارند و بر هم انطباق زمانى دارند.

مبدأ تقويم: سال ها در تقويم هندى از آغاز مبداء سكا (Saka) شمرده مى شود. اعتدال 22 مارس 79 در تقويم ميلادي (روز نوروز)، به عنوان روز يكم ماه كيترا از سال يكم، در مبداء سكا در نظر گرفته شده است. تقويم به طور رسمى در اول كيترا 1879، به مبداء سكا، يا 22 مارس 1957 ميلادي، در كشور مقرر شد. چون سال يكم تقويم هندى با سال يكم تقويم ميلادي يكى نيست، براى محاسبه سال هاى كبيسه در تقويم هندى، عدد 78 به سال مبداء سكا اضافه مي شود و سپس از قانون تقويم ميلادي براى تعيين سال كبيسه استفاده مي كنند.

 

تقويم مايان = سرخپوستان آمريكا

(Mayan Long Count) شمارش دراز  
. . . .
Unial .Tun .Katun .Baktun .Kin

روز شماري هاب (Haab) :      
Tzolkin) روز شماري تزولكين):

قوم مايا: قوم مايا كه از سرخپوستان قاره ي آمريكا هستند اكثرا در  نواحى مختلفى از آمريكاى مركزي سكونت دارند. تعداد افرادشان در دهه ي  1340/ 1960 به دو ميليون تن بالغ بوده است. اين قوم فرهنگى پيشرفته داشته و داراى خطي شبيه به خط ميخى، و اسلوب حجارى و معمارى ممتاز و اعجاب انگيز، و معرفتى در اختر شناسى و گاهشمارى بوده اند. تقويم قوم مايا عينا و گاهى با وضعى تقريبا مشابه در تقويمهاى اقوام آزتك (مكزيك) و اينكا (پرو) ديده مى شود. دو قوم ياد شده نيز از بوميان آمريكا بوده اند و هنوز بقاياى آنها در آمريكا زندگى مى كنند. آمريكاييان براي منحرف كردن افكار از جناياتشان در مورد غارت ثروتهاي سرخپوستان و كشتار و نسل  كشي آنها، اين اقوام را در تبليغات و فيلمها به عنوان اقوامي عقب افتاده و وحشي معرفي كرده اند كه هرگز چنین نبوده و دروغي بيش نيست. و بلكه برعكس آن، خود آمريكاييها كه مهاجرين اروپايي بودند اقوامي وحشي و عقب افتاده بوده اند.

 
    نمايي از معماري و رصد خانه اعجاب انگیز قوم مايا

انواع تقويم مايان: اقوام مايان سه نوع تقويم در دروه هاي مختلف به كار مي بردند كه از نظر زماني متفاوت بودند. شمارش دراز (Long count) تقويم اصلي بوده كه براي مقاصد تاريخي به كار مي رفته است، هاب (Haab) به عنوان تقويم حكومتي استفاده مي شده و تزولكين (Tzolkin) به معني روز شماري ، يك تقويم مذهبي بوده است . تمام انواع تقويم هاي مايان بر اساس شمارش متوالي روزها بوده و تقارني با خورشيد يا ماه نداشتند ، گر چه شمارش دراز Long count و هاب به ترتيب شامل 360 و 365 روز بوده و در برابر سال خورشيدي غير دقيق و تقريبي هستند . بر اساس روز شماري ، Long count بيشتر به روز جوليان و برنامه هاي كامپيوتري جديد در مورد تاريخ و زمان همانند است ، تفاوت آن در اين است كه ، روزها و دوره ها از صفر شمرده مي شوند نه يك ، بر خلاف اكثر تقويم هاي ديگر، كه اين شمارش محاسبه تاريخ را راحت مي كند .

 

شمارش دراز (Long count): اين تقويم كه در دوران پايور سالاري اقتباس شده در قسمت راست آورده شده است . هر يك از دورها به 20 دوره ي كوتاهتر تقسيم شده ، به استثناء تون ( tun ) كه شامل 18 اوئينال ( uinal ) است و 360 روزه مي شود و در بازه هاي كوتاه مدت به سال خورشيدي نزديك مي شود . هر تون ( tun )، 5 روز نسبت به سال خورشيدي تفاوت دارد. به عقيده مايانها در پايان هر دوره ي ( pictun ) كه 7885 سال است ، جهان خراب شده و دوباره آفريده مي شود. بزرگترين دوره در تقويم مايان، آلاتون (alautun ) ، حدود 63 ميليون سال، با حدود 65 ميليون سال پيش كه گفته مي شود نسل دايناسورها منقرض شد ، قابل قياس است ، تقريباً يك alautun بعد ، تمدن مايان بوجود آمد در اين تقويم روزها با نامهاي .baktun . katun . tun . uinal . kin نوشته مي شوند. مقادير هريك در جدول زير آورده شده است به عنوان مثال: تاريخ ( 15، 8، 14، 11، 7 ) به معنى ( 15 كين + 8 اوئينال + 14 تون + 11 كاتون + 7 پاكتون) يا 655 093 1 روز ، بعد از مبدأ مي باشد. مبدأ را 4 آهائو [ ahau ] کومکو [ komku ] اختيار كرده بودند . اين روش در مكزيك و پرو اندكى فرق داشته است.

تقويم هاب (Haab): براي مقاصد كشوري مايان ها ، تقويم Haab را به كار مي بردند ، كه در آن 365 روز سال به 18 ماه ، 20 روزه تقسيم مي شود و 5 روز Uayeb دارد كه شامل هيچ كدام از دوره ها نمي شود . تاريخ در اين تقويم با يك شماره روز ( 0 تا 19 براي دوره هاي معمولي و 0 تا 4 براي روزهاي ( Uayeb ) كه به همراه نام دوره مي آيد ، بيان مي شود . در اين تقويم عدد سال نداريم و فقط دوره هاي كامل 365 روزه انتهايش مشخص مي شود . بنابراين نمي توان يك تاريخي مشخص در تقويم Haab را به Long count يا ديگر تقويم ها تبديل كرد. دوره هاي 365 روزه نسبت به 360 روزه ي تون ( tun ) ، نسبت به سال خورشيدي سازگاري بهتري دارند . هر 4 سال به دليل نبودن مكانيزم سال كبيسه يك روز در تقويم هاب ، نسب به فصول ، تغيير مي كند

دوره تشكيل شده از تعداد روز تعداد سال
kin   1  
uinal 20 kin 20  
tun 18 uinal 360 0.986
katun 20 tun 7200 19.7
baktun 20 katun 144,000 394.3
pictun 20 baktun 2,880,000 7,885
calabtun 20 piktun 57,600,000 157,704
kinchiltun 20 calabtun 1,152,000,000 3,154,071
alautun 20 kinchiltun 23,040,000,000 63,081,429

 تقويم تزولكين (TzoLkin) : مذهب مايان تقويم تزولكين ( TzoLkin به معني روز شماري) را كه شامل 20 ماه با دوره 13 روزه بود به كار مي برند . تزوليكن به 4 دوره 65 روزي يا 5 دوره 52 روزي نيز تقسيم مي شد. برخلاف تقويم هاب ، كه عدد روز تا انتهاي دوره افزايش مي يابد و در دوره بعد دوباره از صفر شروع مي شود، نام و شماره در تقويم تزولكين به همراه هم ارائه مي شوند . شماره روز از يك شروع مي شود و بعد از رسيدن به 13 دوباره صفر مي شود و همراه با نام 20 ماه آورده مي شود. در هر تكرار تقويم 260 عدد روز و نام دوره وجود دارد . همانند تقويم هاب نمي توان يك عدد تقويم تزولكين را با تقويم ديگري معادل كرد . دوره هاي 60 روزه اساس تقويم مذهبي مايان را تشكيل مي دهد و ارتباطي با خورشيدي و يا ماه قمري ندارد . تاريخي كه در اين نوع تقويم هاي تزولكين ، هاب به كار مي رود ، هر 52 سال خورشيدي يك بار تكرار مي شود. ( يعني 73 تزولكين معادل 52 سال خورشيدي مي شود 260 ×73 = 365×52 )

 

روز جوليان يا تقويم ستاره شناسان معاصر

روز جوليان:

كاربرد هاي روز جوليان: منجمان بر خلاف تاريخدانان مرتب نياز به محاسبه روزها دارند. مثلاً يك ستاره دو قلو هر 6 1583/روز يك بار تاريك مي شود و آخرين تاريك شدن نيمه ي آن در 17 اكتبر در ساعت 21/17 UTC به وقت جهاني (يعني ساعت در گرینویچ) اندازه گيري شده است. تاريك شدن بعدي اين ستاره چه موقع است؟ خوب شما مي توانيد با ماشين حساب روزها را شمارش كنيد اما خيلي راحت تر است كه تمام مقادير مذكور را به عدد روز جوليان تبديل كرده و جمع و منها ها را ساده كنيد. روزهاي جوليان(Julian day: JD)  به آساني روزها و كسر روزهایی كه از مبداء تاريخ جوليان گذشته است را محاسبه مي كند. تاريخ جوليان از قرن 19 كاملا در نجوم جا افتاده است و بعيد است در آينده چيزي جايگزين آن شود. اين يك سيستم خوب براي شمارش روز در نرم افزارها است بدون گرايشهاي قومي و به راحتي مي تواند به تقويمهاي مختلف تبديل شود. روز جوليان با كسرهاي آن در نرم افزارها به كار برده مى شوند مانند كدهايي كه براي همين صفحه استفاده شده است. عدد جوليان و كسرهاي خودش (كه در  64bitيا بيشتر ذخيره مي شوند) در نرم افزارها كاربرد دارند و مي توانند  براي  Y10K, Y100K, Y1MM خوانده شوند.
مبدأ روز جوليان: مبداء ساعت 12 ظهر روز دوشنبه يكم ژانويه 4713 قبل از دوران مسيح در تقويم جوليان است. اين تاريخ دوره ها را تعيين مي كند. اما محاسن ديگري نيز دارد اينكه تمام مشاهدات معروف نجومي تاريخى، به اعداد روز جوليان مشخص مي شوند و دوره ها مي توانند محاسبه شوند و با جمع و تفريق ساده استنتاج شوند. تاريخ جوليان دقيقا شروع آن منطبق بر ظهر نيست ولي منجمين و برنامه نويسها با اطمينان از آن استفاده مى كنند. شما كارهاي روزمره را با زوال آفتاب در ظهر و با غروب آفتاب تنظيم مي كنيد و هنگام غروب دست از كار مي كشيد اما در تقويم، ميانه روز را با خورشيد نمي سنجيد و  ثبت نتايج در تقويم با وسط روز كاري (آفتاب ظهر) تغيير نمي كند بلكه به صورت قرارداد ساعت 12 ظهر در نظر گرفته مي شود ساعت ظهر در گرينويچ برابر نيمه شب در آن طرف زمين است.

 

روز جوليان تبديل شده

روز جوليان تبديل شده:  

روش محاسبه:   يك تاريخ جوليان تغيير يافته (Modified Julian day: MJD) با تفريق 5/2400000 از يك عدد روز جوليان ايجاد مي شود. كه بيانگر تعداد روزهاي گذشته از نيمه شبي گذشته از نيمه شب (00:00) زمان جهاني در 17 نوامبر 1858 است.
كاربرد: با وجود اينكه هر حادثه اي كه در تاريخ بشريت ثبت شده، بصورت يك عدد روز جوليان مثبت مي توان نوشت، ولى وقتي كه رويدادهاي هم زمان رخ مي دهد، كاربرد اين اعداد مي تواند سخت شود. زمانهاي تغيير يافته جوليان براي مشخص كردن زمان مشاهده ي نجومي در جداول قمرهاي مصنوعي زمين به كار مي رود. چون تا قبل از 4 اكتبر سال 1957 چنين مطلبي وجود نداشت تمام اعداد مربوط به قمرها مثبت هستند.

 

زمان نرم افزاري: يونيكس (Unix time(value

زمان يونيكس Unix time() value :

كاربردها: سيستم unix در لابراتوارهاي Bell در 1969 توسط Dennis Ritchie و Ken Thompson تهيه شد و اولين نسخه (PDP_11)  آن در فوريه 1971 به صورت كاربردي درآمد. زمان unix به صورت هوشمندانه تر تمام زمانها و تواريخ مرسوم را در بر مي گيرد. براي مثال زمان ايجاد يا آخرين ويرايش فايلها كه در سيستم زمان جهاني يونيورسال UTC استفاده مي شود و همينطور به وقت محلي LMT  كه بر اساس مشخصات منطقه اي كاربر محاسبه مي شود تبديل مي شود. دامنه وسيع اين زمان استفاده از سيستم جهاني  unix را بسيار آسان كرده است در حالي كه بقيه زمانها و سيستمهاي محلي  با هم اختلافات زيادي دارند. بسياري از زمانهاي ماشيني  unix كه در ابتدا به كاربرده شده اند نتوانستند محاسبات رياضي را در بيشتر از 32bit پشتيباني كنند.
مبدأ شمارش: بدون محاسبه دقتهاي فاكتورهاي مختلف در نرم افزارها ، نمونه جهاني اين زمان اين طور انتخاب شد كه شماره ثانيه از ثانيه (00:00) زمان جهاني UTC در 1 ژانويه 1970 تقويم ميلادي (روز جوليان 5/ 2440587) با زمان ذخيره شده به صورت 32bit (طولاني تر از زبان C) حساب شود.
گسترش زمان unix : زمان unix  علاوه بر استفاده در زبان برنامه نويسي unix از وقتي گسترش يافت كه در برنامه هاي C و ++C هم از تابع هاي روز و زمان unix استفاده شد. ضعف برنامه Unix time اين است كه از نظر كميتي به صورت 32bit مي تواند ذخيره شود . در 19 ژانويه سال 2038 اين زمان منفي مي شود . پيامد اين بي نظمي اين است كه نرم افزارها ديگر اجرا نمي شوند . زبان C و unix  هوشيارانه تابع هايي زماني بر حسب زمان تعريف كرده اند كه زمينه را براي حل مشكل برطرف مي كند (مثلا با تغيير دادن ظرفيت از 32bit  به 64bit  قبل از وقوع زمان به هم ريختن ساعتها در سال 2038). تحليلگر C در سيستم unix  قبل از هفتمين ورژن كمتر از 32bit  ذخيره مي كرد. در سيستمهاي قبلي مقدار تابع زمان شامل 2 رديف 16bit بود كه با هم 32bit را تشكيل مي داد. زمان بوسيله يك متغير تعريف شد كه در تابع هاي مختلف عمل مي كند و زمان در زبان C براي زمان يونيكس يك متغير رياضي را به عنوان ورودي لازم دارد. (تا قبل از نسخه هفتم زمان به صورت 32bit  تعريف نشده بود).

 

شماره پیوسته روز i(PC) Excel

شمارش از سال 1900 (PC) Excel:

كاربردها : محاسبات برگه گستره هاي كامپيوتري (Spread sheet calculations) به صورت مكرر احتياج به مقادير زمان و تاريخ دارد براي مثال محاسبات سود بانكي . وقتي كه برنامه Microsoft Excel معرفي شد براي ويندوز كامپيوترهاي شخصي، شماره سريال زمان اكسل(Excel serial day) را تعريف كرد و تاريخ ها و زمانها را به صورت مقادير سريالي نشان مي دهد و ساعت هر منطقه (Time zone) در روز اكسل تعريف نشده است . تابع زماني ساعت حال در كامپيوتر اغلب با ساعت محلي تنظيم مي شود بنابراين وقتي كه مي خواهيم ساعت محلي Local Mean time ) LMT) را در مناطق مختلف زماني از زمان ماشيني كامپيوتر بدست آوريم معمولاً بايد مقادير خطا را كم يا زياد كنيم . اين مقادير مي تواند در يك سال متفاوت  باشد به علت اضافه شدن ساعت تابستاني (Summery time) اينجا ما از زمان Excel  براي مشخص كردن زمان جهاني (Universal time) استفاده مي كنيم(UT) كه همان اختلاف ساعت با وقت گرينويچ است (Greenwich Mean time) كه به اختصار GMT  نمايش داده مي شود .
مبدأ شمارش روزها:
اين شمارش روز و زمان را به صورت شماره روزهاي سپري شده از نيمه شب 1 ژانويه 1900 ميلادي بيان مي كند(
1900 Date System (PC)) و همچنين كسر گذشته از يك روز. نيمه شب 1 ژانويه 1900 در اين طرح بدين نحو نوشته مي شود (1.0) براي تبديل كردن زمان به شماره سريال Excel  و عدد روز جوليان به ساد گي مي توان مقداري را به عدد روز جوليان از تاريخ 31 دسامبر 1899 ميلادي كم يا زياد كرد (در اين روز عدد اكسل از روز اول شروع مي شود) با اين وجود هميشه همه مشكلات حل نمي گردد
!

اشتباه نرم افزار Excel در شمارش روز  :  شماره سريال روز Excel يك تقويم از Microsoft  مي باشد در محاسبه آن، مايكروسافت اشتباهي مرتكب شده است كه سال 1900 را سال كبيسه حساب كرده است و فوريه را 29 روز شمارش كرده و با اين اشتباه از  28 فوريه سال 1900 تمام شماره روزهاي اكسل يك روز بيشتر از مقدار واقعي است كه در واقعيت بايد از يكم ژانويه 1900 حساب مي كرد. توجه كنيد هر محاسبه اي از شماره اعداد كه در دوره هاي كه شامل ژانويه يا فوريه 1900 باشد و ختم شود به ماه بعد بايد يك روز نگه داشته شود و كاهش يابد . شماره روزها يك روز بيشتر از روز واقعي سپري شده مي باشد . با اشتباه در زمان سال 1900 كاربران زمان اكسل در نرم افزار مايكروسافت ميليونها اشتباه را در شماره روز دارند. ولي مايكروسافت در نگه داشتن اين خطا در نرم افزار پافشاري دارد و به عبارت واضح تر مي خواهد كه كاربران خودشان اين خطا را  تبديل و تغيير دهند. توجه كنيد كه فقط براي سال 1900 دچار خطا شده است و اين اشتباه براي سالهاي مضرب 100 وجود دارد ولي بقيه تقاويم مانند روز جوليان صحيح كار مي كنند و سالهايي را كه مضرب 100 هستند مانند سال 2000 و 2100 و سال هاي آخر هر قرن را كبيسه حساب مي كنند (سالهاي كبيسه ختم به دو صفر بايد بر 400 قابل قسمت باشند براي محاسبه كبيسه ها مراجعه كنيد محاسبات رگه گستره هاي كامپيوتري (Spread sheet calculations) به صورت مكرر احتياج به مقادير زمان و تاريخ دارد براي مثال محاسبات سود بانكي . وقتي كه برنامه Microsoft Excel معرفي شد براي ويندوز كامپيوترهاي شخصي، شماره سريال زمان اكسل( Excel: روز شمار اكسل فقط بين عدد 1 (يكم ژانويه 1900) و عدد  2958665 (31 دسامبر 9999) معتبر و صحيح كار مي كند. گر چه برنامه شمارش سريال روز در آن مشكل نيست ولي يك محاسبه با پايه و اساس نيست و همچنين اينكه روزهاي قبل از مبدأ تاريخ در اين شمارش دقت كافي ندارد و اكسل آن را محاسبه نمي كند . روز صفر به صورت اشتباه  آشكار به عنوان روز 5 ژانويه 1900 شمرده مي شود (لااقل در اكسل 97) و روزهاي منفي و همانها در Y10K و شمارش قبل آن در اين برنامه امكان ندارد . علاوه برآن ورژن قديمي اكسل براي محاسبه از مقادير 16bit استفاده مي كند و عددهاي روز بزرگتر از 65380 (31 دسامبر 2078) را نمي تواند پشتيباني كند. اين شمارش روز اكسل براي كاربران برنامه اكسل ناكارآمد بود در ادامه ماكروسافت ورژن ديگري از برنامه ارائه داد كه از شمارش روز متفاوتي استفاده كرد(Macintosh)  كه در فقره بعد توضيح مي شود.

 

شماره پیوسته روز i(Macintosh) Excel

شمارش از سال 1904 (Macintosh)
 شماره سريال روز
 Excel: 

مبدأ شمارش روزها: شمارش روز اكسل كه در فقره قبل توضيح داده شد براي كاربران برنامه اكسل ناكارآمد بود در ادامه مايكروسافت ورژن ديگري  از برنامه ارائه داد كه از شمارش روز متفاوتي بر اساس Macos استفاده كرد و شمارش روز هاي سپري شده از 1 ژانويه 1904 محاسبه شد. 1904 Date System)) علاوه بر آن آنها در ورژن Macintosh شمارش روز ها را از صفر شروع كردند به جاي 1 بنابراين نيمه شب يكم ژانويه 1904 عدد سريال (0.0) را دارد كه بدين ترتيب آن اشتباه خود را در آن مبدأ سال 1900 كه در كبيسه اش اشتباه كرده بودند برطرف كردند.
تذكر: اكنون استفاده كنندگان اكسل دو مبنا را در برنامه اكسل مي بينند يكي اينكه سال 1900 را كبيسه گرفته و ديگري اينكه مبدأ را به 1904 آورده و از مبنا فاصله گرفته است . اكنون شما مي توانيد هر يك از اين سيستم ها را انتخاب كنيد ولي شما نمي توانيد مطمئن باشيد كه اين اطلاعات دريافتي شما با بقيه اطلاعات دريافت كنندگان ديگر  يكسان است.
ضعفهاي شمارش نسخه Macintosh : در ورژن جديد روز شمار اكسل (Macintosh Excel day numbers) شمارش روز ها بين (يكم ژانويه  1904) و 2957003 (31 دسامبر 9999) قرار دارند. بنابراين روز شماري براي قبل مبدأ اين روز شمار در اين برنامه محاسبه نمي شود و روز هاي منفي و همانها در Y10K و قبل از آن قابل محاسبه نيستند . ورژن هاي قديمي اكسل از مقدار 16bit استفاده مي كنند و شماره روزهاي بيشتر از 63918 (31 دسامبر  2078) را ندارند.

 

منابع و مراجع تقويم جهاني جامع

برخى از منابع تقويم جهاني جامع در كلام وحى و خازنان وحي (عليهم السلام) :

كلام مقدّس وحي:

1- قرآن كريم،

مجامع كلام خازنان وحي عليهم السلام:

2- كتابهاى الفضائل فضل ابن شاذان ص 24،

3- الكافى شيخ كلينى ج4 ص 77،

4- من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق ج2 ص78،

5- المقنعة شيخ مفيد ص48،

6- العددية شيخ مفيد ص17،

7- التهذيب شيخ طوسى، ج4 ص180،

8- الاستبصار شيخ طوسي ج2 ص63،

9- المبسوط شيخ طوسى، ج1 ص268،

10- كتاب سعد السعود سيد ابن طاووس، ص 37،

11- اقبال الأعمال سيد بن طاووس ج 1 ص56 الى 61،

12- بحار الأنوار علامه مجلسي، نشر الأعلمي، بيروت، ج 11 ص 269 و ج 15 ص 288،

13- وسائل الشيعة شيخ حر عاملي ج10 ص286،

14- مستدرك الوسائل محدث نوري ج7 ص403.

برخى از منابع نجومي كهن و اسلامي و مدرن:

 15- مجملالاصول، کوشیار بن لبان، قرن 4، نسخه خطي.

16- كتاب الآثار الباقية عن القرون الخالية، تأليف ابو ريحان بيروني، ترجمه اكبر دانا سرشت، انتشارات امير كبير، سال 1363.

17- كتاب سي فصل (در معرفت كواكب و تقويم)؛ خواجه نصير الدين طوسي؛ قطع خشتي طبع سنگی.

18- زيج الغ بيگ سمرقندي (سلطاني)، تأليف جمعي از دانشمندان (صلاح الدين موسي، قاضي زاده رومي، مولانا علي قوشچي، غياث الدين جمشيد كاشاني و معين الدين كاشاني)؛ قرن نهم.

19- الخطط و الآثار (الخطط المقريزيه( كتاب المواعظ و الاعتبار بذكر الخطط و الآثار تأليف تقى الدين المقريزى– ج1 ص 36 – طبع مصر.

20- كتاب گاهنامه تطبيقي سه هزار ساله؛ تأليف احمد بيرشك؛ شركت انتشارات علمي و فرهنگی، سال 1367.

21- تقويم تطبيقي 1500 ساله هجري قمري و ميلادي؛ نوشته فردينالد وستنفلد و ادوارد ماهلر؛ ترجمه حكيم الدين قريشي، تهران، سال 1360ش.

22- كتاب Astronomical Algorithms، نويسنده Meeus, Jean، ويرايش دوم انتشارات Willmann-Bell، شهر ریچموند آمريكا، سال 1998 ، ISBN 0943396-61-1؛ اين كتاب مرجع اصلي براي محاسبات موضوعات نجومي مي باشد و برنامه نويسي محاسبات نجومي و تقويمي را ارائه داده است.

23- كتاب Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac  نوشته P. Kenneth Seidelmann ؛ واشنگتن آمريكا؛ سال 2005. اين كتاب يك منبع بين المللي و مرجع دانشگاهی بوده كه از رصد خانه و مركز نجوم نيروي دريايي آمريكا و يكي از منابع اصلي در محاسبات نقشه برداري و علم نجوم امروز جهان مي باشد . تبديل تقاويم بصورت تخصصي در اين كتاب شرح شده است .

24- مركز محاسبات نجومي و رصدخانه فرانسه IMCCE  در پاريس، كه اطلاعات  تخصصي در مورد نجوم و تقاويم را ارائه مي دهد.

25- مركز علمي John Walker در سوئيس، كه در زمينه نجوم، تقويم ، فيزيك و ... اطلاعات مفيدي را ارائه مي دهد. نحوه طراحي تقويم جهاني جامع نيز از آن مركز الهام گرفته شده است.

26- زيج مركز نجوم آسترودينسAG  ؛ شهر زوريخ سويس؛ دكتر Alois Treindl داراى PHD در فيزيك سال 1981 از مركز ETH  سويس و  Dieter Koch با درجه استادى از دانشكَاه زوريخ سويس؛ انتشارات سال 1997 تا 2006.

27 - انتشارات لابراتوار J.P.L. سازمان ناسا در پسادنا آمريكا؛ دكترMyles Standish  و J.G. Williams و W.M.Folkner منشورات به نام JPL Planetary and Lunar Ephemerides, DE403/LE403 با كد IOM 314.10-127 تاريخ انتشار22مه 1995. 

28-  كتاب Astronomical Algoritmhmen ؛ نوشته Meeus jean ؛  نشر در Heideelberge ؛ سال 1994 ص 189.     

بالای صفحه


 


حيات اعلى
English Français Espanol Shqip Türkçe اردو كوردى فارسي العربية
منجم ساعت كف الخضيب منجم ساعات كواكب منجم تقويم جهاني منجم تقويم شمسي رصدقمري منجم اوقات شرعي مركز نجوم و كهن و اسلامي