بسم الله الرحمن الرحیم وبه نستعین وانه خیر ناصرو معین
تمرین ششم
در درس قبلی «ابنیه واوزان اسم»را
شناختیددر متن کلام وحی به ترتیب نزول (صفحه تعیین
شده از آموزشکده)ابتدا هر کلمه و انواع آن بارنگهای (اسم:ارغوانی –فعل:آبی-حرف:سرخ)تعیین نموده سپس نسبت به کلیه موارد:اسم:وزن؛باب؛نوع
بناء(ثلاثی؛رباعی؛خماسی)مجرد یا مزید فیه و
حرفمزید؛حروف اصلی ؛حرف زائده-معنای واژه بر اساستحلیل
صرفی را با رنگ سبزمشخص
نمایید
سورة الفرقان
وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ
خِلْفَةً لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرَادَ شُكُورًا (62) وَعِبَادُ
الرَّحْمَنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا وَإِذَا خَاطَبَهُمُ
الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا (63) وَالَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّدًا
وَقِيَامًا (64) وَالَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَ
إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا (65) إِنَّهَا سَاءَتْ مُسْتَقَرًّا وَمُقَامًا
(66) وَالَّذِينَ إِذَا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا وَكَانَ
بَيْنَ ذَلِكَ قَوَامًا (67) وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ
اللَّهِ إِلَهًا آَخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ
إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا (68)
يُضَاعَفْ لَهُ الْعَذَابُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَيَخْلُدْ فِيهِ مُهَانًا (69)
إِلَّا مَنْ تَابَ وَآَمَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا فَأُولَئِكَ يُبَدِّلُ
اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا (70) وَمَنْ
تَابَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَإِنَّهُ يَتُوبُ إِلَى اللَّهِ مَتَابًا (71) وَالَّذِينَ
لَا يَشْهَدُونَ الزُّورَ وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَامًا (72)
سورة الفرقان
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ ال لَّيْلَ و َال نَّهَارَ خِلْفَةً لِ مَنْ أَرَادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ ْ أَرَادَ شُكُورًا (62) وَ
عِبَادُ ال رَّحْمَنِ الَّذِينَ
يَمْشُونَ عَلَى الْ أَرْضِ هَوْنًا وَ إِذَا خَاطَبَ
هُمُ الْ جَاهِلُونَ قَالُوا
سَلَامًا (63)
و َالَّذِينَ يَبِيتُونَ
لِ رَبِّ هِمْ سُجَّدًا و
َقِيَامًا (64)
و َالَّذِينَ يَقُولُونَ رب َّنَا اصْرِفْ عَن َّنا
عَذَابَ جَهَنَّمَ إِنَّ عَذَابَ
هَا كَانَ
غَرَامًا (65) إِنَّ
هَا سَاءَتْ مُسْتَقَرًّا و َمُقَامًا (66) و
َالَّذِينَ إِذَا
أَنْفَقُوا لَمْ لَمْ يُسْرِفُوا
وَ لَمْ لَمْ يَقْتُرُوا
و َكَانَ بَيْنَ بَيْنَ ذَلِكَ
قَوَامًا (67) و
َالَّذِينَ لَا
يَدْعُونَ مَعَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا
آَخَرَ و َلَا يَقْتُلُونَ ال
نَّفْسَ الَّتِي الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِ الْ
حَقِّ و َلَا يَزْنُونَ و
َمَنْ يَفْعَلْ
ذَلِكَ يَلْقَ
أَثَامًا (68) يُضَاعَفْ لَ هُ الْ عَذَابُ يَوْمَ الْ
قِيَامَةِ وَ
يَخْلُدْ فِيهِ فِي هِ مُهَانًا (69) إِلَّا مَنْ تَابَ و َآَمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا فَ
أُولَئِكَ يُبَدِّلُ
اللَّهُ سَيِّئَاتِ
هِمْ حَسَنَاتٍ و َكَانَ اللَّهُ غَفُورًا
رَحِيمًا (70) و َمَنْ تَابَ وَ عَمِلَ صَالِحًا فَ إِنَ
ّهُ يَتُوبُ إِلَى اللَّهِ مَتَابًا
(71) وَ
الَّذِينَ لَا
يَشْهَدُونَ ال زُّورَ وَ إِذَا مَرُّوا بِ ال لَّغْوِ مَرُّوا كِرَامًا
(72)
وَ
هُوَ
الَّذِي
جَعَلَ
ال
َّ لَّيْلَ :وزن:فّعل::حروف اصلی:ل ی ل نوع بنا:ثلاثی مجرد (شب)
و
َال
َ َ نَّهَار:وزن:فّعال; حروف اصلی: ن ه ر .نوع بنا:ثلاثی مزید .حرف اضافی برای ساختن صیغه الف مابین عین ولام (روز)
خلفة :وزن :فعلة . حروف اصلی :خ ل ف .نع بناء:ثلاثی مجرد ة نشانه مصدر است (پیاپی)
لِ
مَنْ
أَرَادَ
أَنْ
يَذَّكَّرَ
أَوْ
ْ أَرَادَ
شکورا :وزن :فُعُول حروف اصلی :ش ک ر .: نوع بناء : ثلاثی مزیدمجرد. حروف اضافی یرای ساختن صیغه زائد واو میان عین ولام و الف بعد از لام ا نشانه تنوین نصب است. معنا ؟؟: شکرکردن
وَ
عباد: وزن :فِعال :حروف اصلی :ع ب د . نوع بناء : ثلاثی مزیدمجرد. حروف اضافی یرای ساختن صیغه زائد الف بعد از عین ولام. جمع عبد بندگان
ال
رحمان:وزن :فعلان .(صیغه مبالغه): حروف اصلی :ر ح م .نوع بنا :ثلاثی مزیدمجرد .حروف اضافی برای ساختن صیغه :الف و ن بعد ازلام.(بسیار بخشنده)
الَّذِينَ
يَمْشُونَ
عَلَى
ال
ارض :وزن: فَعل. حروف اصلی:ا ر ض . نوع بنا: ثلاثی مجرد .(زمین)
هَوْنًا :توضیح:؟؟؟ وزن: فَعْلاً.حروف اصلی:ه ون بناء ثلاثی مجرد.آخرآن تنوین واعراب نصب است والف به عنوان علامت فقط درحالت وقف تلفظ می گردد معنا (فروتن)
وَ
إِذَا
خَاطَبَ
هُمُ
ال
جاهلون: وزن : فاعل + ون جمع .حروف اصلی:ج ه ل .نوع بنا : ثلاثی مزیدمجرد.(نادانان). حرف زائد (حروف اضافی برای ساختن صیغه) الف مابین فاءوعین
قَالُوا
سلاما: وزن : فّعالا. حروف اصلی:س ل م . نوع بنا :ثلاثی مزیدمجرد . حرف زائد(حروف اضافی برای ساختن صیغه) ا لف مابین عین ولام و الف بعد از لام البته الف آخرتلفظ تنوین نصب است معنا؟؟ (کلام درست)
و
َالَّذِينَ
يَبِيتُونَ
لِ
رب: وزن :فّعل . حروف اصلی: ر ب ب . نوع بناء: ثلاثی مجرد . پروردگار
سجدا :وزن : فُعلا فُعَّلاً. حروف اصلی : س ج د . نوع بناء :ثلاثی مزیدمجرد .برای ساختن صیغه ، حرف زاید:ا بعد از لام حرف زاید ج است که مشدّد است والف نشانه نتوین نصب درحالت وقف است(به حالت سجده)
قیاما :وزن :فعالا. حروف اصلی :ق و م . نوع بناء :ثلاثی مزید مجردحروف اضافی برای ساختن صیغه ، حرف زاید :ا لف بعد از لام . معنا ؟؟: ( به حالت ایستاده)
و
َالَّذِينَ
يَقُولُونَ
رب
َّنَا
اصْرِفْ
عَن
َّنا
عذاب :وزن : فعال . حروف اصلی :ع ذ ب . نوع بناء :ثلاثی مزید مجردحروف اضافی برای ساختن صیغه ، حرف زائد :ا لف ما بین فاءو عین . ( رنج)
جهنم :وزن :فَعَلّل. حروف اصلی :ج ه ن ن م. نوع بنا : خماسی .در مفردات آورده شده که جهنم یک کلمه فارسی است حالا نمیدانم این نوشته ها غلط است یا نه؟توضیح :اگرفارسی هم بوده فعلاً مُعَرَّب است(دوزخ)
إِنَّ
عَذَابَ هَا َ
كَانَ
غراما : وزن :فعالا .حروف اصلی :غ ر م . نوع بناء . ثلاثی مزیدمجرد حروف اضافی برای ساختن صیغه ، حرف زاید ما بین عین ولام الف وبعد از لام الف علمت تنوین نصب دررسم الخط است معنا؟؟:سخت وسنگین
إِنَّ
هَا
سَاءَتْ
مستقرا : وزن : استفعال .مستفعلاَ . حروف اصلی :ق ر ر. نوع بناء : ثلاثی مزید. حروف اضافی یرای ساختن صیغه زائد :مُست قبل از فاءو الف بعد از لام الف علامت تنوین نصب دررسم الخط است. معنا؟؟: جایگاه ومکان
مقاما : وزن : مُفاعل وزن صحیح مُفْعَلْ است . حروف اصلی : ق و م . نوع بناء : ثلاثی مزید. حروف اضافی یرای ساختن صیغه زائد .میم قبل ازفاء والف مابین عین ولام معنا؟؟ جایگاه ومکان
) و َالَّذِينَ إِذَا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ
يَقْتُرُوا و َكَانَ بَيْنَ بین ذَلِكَ
َ
قواما:وزن : فَعالا. حروف اصلی: ق و م.نوع بنا: ثلاثی مزید مجرد . حروف اضافی برای ساختن صیغه، حرف زائد :الف مابین عین ولام .و الف بعد از لام این الف علامت تنوین نصب دررسم الخط است معنا؟؟: اعتدال
و
َالَّذِينَ
لَا يَدْعُونَ
مَعَ مع
اللَّهُ: وزن : اّلعال.حروف اصلی.: اَل اَل + اله. نوع بناء : ثلاثی مزید. حروف اضافی یرای ساختن صیغه زائد:الف مابین عین و لام . (الاه)
الها :وزن: فِعالا. حروف اصلی : ا ل ه . نوع بناء:ثلاثی مزید مجرد. حروف اضافی برای ساختن ؟؟؟الف معنا: (معبود)
و َلَا يَقْتُلُونَ
ال
صیغه:الف ما بین عین ولام و الف بعد از لام (الاه)؟؟؟
-آخر :وزن :فاعّلّ اَفعَل . حروف اصلی:آ أخ ر : نوع بناء : ثلاثی مجرد .حروف اضافی یرای ساختن صیغه زائد :ندارد اولین همزه که باهمزهٰ اصلی آ شده زائداست معنا:؟؟ (دیگر)
نفس : وزن : فّعل حروف اصلی ن ف س نوع بناء : ثلاثی مجرد. حروف اضافی یرای ساختن صیغه زائد:؟؟؟ندارد معنا: شخص ،جان
الَّتِي الّتی
حَرَّمَ
اللَّهُ
إِلَّا
بِ
الْ
مهانا: وزن :اسم مفعول. حروف اصلی اَ ه ا ن ه و ن. نوع بناء : رباعی ثلاثی مزید،حروف اضافی یرای ساختن صیغه ؛میم قبل از فاء ترجمه ؟؟؟خواری
عملا : وزن : فّعّلاً حروف اصلی ع م ل نوع بناء : ثلاثی مزید.مجرد حروف اضافی یرای ساختن صیغه ؛الف تنوین دار بعد از لام(ا نشانه تنوین نصب درحال وقف است)
--حق : وزن :َََََََََََََََََََََََََََفَعل .نوع بناء : ثلاثی مجرد .حروف اصلی: ح ق ق حروف اضافی یرای ساختن صیغه ندارد ترجمه ؟؟؟ شایستگی،سزاواری
و
َلَا يَزْنُونَ
و
َمَنْ
يَفْعَلْ
ذَلِكَ
يَلْقَ
اثاما :وزن : فّعالاً .نوع بناء : ثلاثی مزیدحروف اصلی ا ث م. حروف اضافی یرای ساختن صیغه زائد: الف مابین عین ولام و الف بعد از لام الف علامت تنوین نصب رسم الخطی است
) يُضَاعَفْ
لَ
هُ
الْ
عَذَابُ
یوم : وزن : فّعل . حروف اصلی : ی و م نوع بناء : ثلاثی مجرد. حروف اضافی یرای ساختن صیغه زائد:ندارد
الْ
قیامة :وزن :فِعالة. حروف اصلی :ق و م . نوع بناء : ثلاثی مزید مجرد. حروف اضافی یرای ساختن صیغه زائد :الف ما بین عین ولام وة آخر
وَ
يَخْلُدْ
فِي
سیئات : جمع : سیئه . وزن :فّعِلّه . حروف اصلی : س ی ئ س و أ، نوع بناء : ثلاثی مزیدمجرد. حروف اضافی یرای ساختن صیغه معنا؟؟: گناهان
حسنات: جمع حسنه . وزن :فّعّلّه. حروف اصلی : ح س ن . نوع بناء : ثلاثی مزید مجرد. حروف اضافی یرای ساختن صیغه زائد: ه .معنا؟؟ خوبیها نیکیها
غفورا. وزن :فّعُولا.حروف اصلی : غ ف ر . نوع بناء : ثلاثی مزید مجرد. حروف اضافی یرای ساختن صیغه زائد :واو مابین عین و لام و الف بعد از لام الف علامت
تنوین نصب دررسم الخط است
رحیما . وزن: فعیلا . نوع بناء : ثلاثی مزید مجرد .حروف اصلی :ر ح م . حروف اضافی یرای ساختن صیغه زائد :یا مابین عین و لام و الف بعد از لام الف علامت تنوین نصب دررسم الخط است معنا؟؟: إنعام،إفضال
صالحا. وزن : فاعلا . نوع بناء : ثلاثی مزید مجرد.حروف اصلی :ص ل ح . حروف اضافی یرای ساختن صیغه زائد :الف مابین فاءو عین و الف بعد از لام الف علامت تنوین نصب دررسم الخط است
مئابا متابا. وزن:.مفعلا نوع بناء : ثلاثی مزید مجرد. .حروف اصلی :ت و ب .حروف اضافی یرای ساختن صیغه زائد . میم قبل از فاء والف بعد ازلام الف علامت تنوین نصب دررسم الخط است معنا؟؟: توبه کامل
زور. وزن:فُعل . نوع بناء : ثلاثی مجرد . .حروف اصلی: ز و ر حروف اضافی یرای ساختن صیغه زائد ندارد. معنا؟؟: کذب ،دروغ
لغو. وزن: فَعل .نوع بناء : ثلاثی مجرد . .حروف اصلی :ل غ و . حروف اضافی یرای ساختن صیغه زائد ندارد . امر لغو زشت،کلم قبیح
کراما . وزن :فِعالاً نوع بناء : ثلاثی مزید مجرد ، این وزن درفرضی که معنای مصدری داشته باشد مصدرمفاعله ومزید است.حروف اصلی: :کََََََََّّّّ رُ م . حروف اضافی یرای ساختن صیغه زائد:الف مابین فاءولام والف بعد از لام الف علامت تنوین نصب دررسم الخط است. کریمانه
تعداداغلاط صرفی52
تعداداغلاط غیرصرفی1
نکته موردتوجه دانشجو: بعضی ازمواردثلاثی که شما مزیددانسته اید مانند صیغه مبالغه یاجمع اینها گرچه درمتعارف مزید گرفته می شود وشاید ظاهر صرف میر هم همین رابرساند ولی درفصیح این ها مجردهستند به حاشیه مرحوم مدرس افغانی برمقدمات دراین زمینه حتما مراجعه فرمایید(البته به سبب این اشتباهی که متعارف است ما فقط درموردمذکور جواب صحیح رامشخص کردیم ولی فعلا برای شما غلط نگرفتیم.)